FLOW

FLOW

Ted talk 'FLOW' door Mihaly Csikszentmihalyi

Dat 2020 een bewogen jaar is geweest, is nog zacht uitgedrukt. Het virus zelf heeft ons meer schade toegebracht dan alleen het ziek worden. Meer mensen voelen zich eenzaam, ervaren enorme stress of worden zelfs depressief. Ik zag een tijd geleden een TED talk van Hongaars/Amerikaans psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi over een levenswijze die hij ‘flow’ noemt. Deze TED talk inspireerde mij om op verder onderzoek te gaan over flow en de positieve psychologie die daarbij komt kijken.

Voor mijn onderzoek ben ik begonnen bij de basis van het probleem: een overvloed aan stress. Als het lichaam stress ervaart, worden er twee stoffen aangemaakt: Adrenaline en Cortisol. Adrenaline is handig als je in een fractie van een seconde op een bepaalde situatie moet reageren. Dit ‘hormoon’ heeft dus een kortstondige werking. Cortisol daarentegen zorgt ervoor dat we voor een langere periode met een stresssituatie om kunnen gaan. Het lichaam gaat als het ware in ‘overlevingsmodus’. Je voelt het misschien al aankomen: een teveel aan Cortisol kan een enorm negatieve impact hebben op het lichaam. Als het lichaam te lang in overlevingsmodus blijft en dus geen periode van rust en herstel ervaart, kan het zich niet meer focussen op de andere belangrijke lichaamsfuncties en processen. Op de lange termijn kan dit zorgen voor slaapproblemen, het krimpen van de hersenen, depressie en een falend immuunsysteem. Het belangrijkste bij het aanpakken van het verlagen van dit hormoon is op zoek gaan naar de kern van het probleem.

In tegenstelling tot Cortisol, zijn er ook een aantal hormonen die ons lichaam positief beïnvloeden. Deze gelukshormonen zijn Dopamine, Endorfine, Serotonine en Oxytocine. Ieder heeft weer een andere werking op het lichaam, maar maken een groot deel uit in het voelen van geluk. Vooral die laatste is in de huidige periode erg interessant en actueler dan ooit tevoren. Oxytocine zorgt er namelijk voor dat wij sociaal contact associëren met blijdschap en geluk. Door aanraking of zelfs iets simpels als oogcontact wordt er Oxytocine aangemaakt en ervaren we een gevoel van geluk. In de huidige ‘anderhalve meter samenleving’ wordt dit hormoon minder aangemaakt, wat invloed heeft op ons gehele welzijn. Maar wat kunnen we doen in een stressvolle situatie als die waar we nu in zitten, om ervoor te zorgen dat de Cortisol het niet gaat overnemen van onze positieve hormonen?

We weten allemaal dat onze hersenen het meeste invloed hebben op ons gehele welzijn. We weten ook dat gedrag invloed heeft op onze gedachtes en gevoelens. Dit geldt andersom ook. Geluk is in de hele geschiedenis van de mensheid een van de belangrijkste discussieonderwerpen geweest. Aristoteles schreef er als een van de eersten uitvoerig over. Volgens hem was geluk het hoogste levensdoel. Hij verlangde naar de ontwikkeling van ‘gelukswetenschap’. Deze wens van hem kwam echter pas eind jaren negentig uit toen een groep psychologen een nieuwe stroming binnen de psychologie introduceerden: de positieve psychologie. Jordan Peterson, een Canadees psycholoog omschreef de stroming als ‘een wetenschappelijke studie over wat het leven waard maakt om te leven’. De positieve psychologie concentreert zich op het verder bouwen van het goede in het leven in plaats van het oplossen van het slechte. Martin Seligman en Mihaly Csikszentmihalyi waren de eersten die hierover schreven eind jaren negentig. Mihaly gaf in februari 2004 een TED talk over de levenswijze ‘flow’. Het idee achter deze theorie is dat plezier ontstaat op de grens van angst en verveling, wanneer de uitdagingen precies in evenwicht zijn met het vermogen van de persoon om te handelen.

Een ‘flow’ gebeurt wanneer je iets doet wat volledig je aandacht absorbeert. Mihaly zei hierover: “Je moet volledig betrokken zijn bij een activiteit vanwege de activiteit zelf. Het ego valt weg. Elke actie, beweging en gedachte volgt onvermijdelijk de volgende op. Je hele wezen is erbij betrokken en je gebruikt je vaardigheden tot het uiterste.” Na een 12-jarig onderzoek concludeerde Mihaly het volgende: ongeacht leeftijd, nationaliteit en levensomstandigheden omschreef bijna iedereen de ‘flow’ op dezelfde manier. Op basis van dit onderzoek heeft Mihaly de ‘flow’ op een paar manier kunnen definiëren:

  • De ‘flow’ is een uitdaging die het hoogste niveau van jouw vaardigheden vereist.
  • In een ‘flow’ is je focus zo gecentreerd dat de wereld en je ego volledig verdwijnen.
  • In een ‘flow’ heb je duidelijk omschreven doelstellingen
  • Mensen krijgen duidelijke, directe feedback
  • Andere informatie, dan dat waar je mee bezig bent, wordt volledig uitgesloten
  • In een ‘flow’ heb je gevoel van totale controle
  • Sommige mensen verliezen hun gevoel van zelfbewustzijn
  • Een ‘flow’ kan zorgen voor het veranderen van je perceptie van tijd

Dit bij elkaar opgeteld, kan leiden tot ons ultieme geluk, volgens Mihaly. Maar om constant in een ‘flow’ te zitten is nogal een uitdaging. Om te beginnen moeten we met z’n allen het positieve uit dit jaar halen om daar verder op te bouwen. Ik merk zelf dat ik vaak alleen de negatieve dingen wil ‘verhelpen’ in plaats van verder bouwen op het positieve. Dit zijn een paar van de belangrijkste positieve ontwikkelingen dit jaar:

  • Schotland maakte als eerste land ter wereld tampons en maandverband gratis
  • De Nederlandse overheid voerde statiegeld in op kleine flesjes
  • Het Rode kruis zag een wereldwijde stijging aan vrijwilligers
  • Het bestrijden van racisme en discriminatie wordt verplichte leerstof op scholen
  • Het eerste huis van 100 procent gerecycled plastic werd gebouwd
  • De otter staat in Nederland niet meer op de lijst van bedreigde diersoorten

Zo zie je maar dat zelfs in een bewogen jaar als deze, we het nog steeds voor elkaar krijgen om er iets positiefs van te maken. Als we dit allemaal kunnen bereiken in tijden van crisis, kunnen we nog zoveel meer in ‘rustige’ tijden. Ik weet als geen ander dat deze periode als een enorme sleur kan voelen en juist daarom moeten we op zoek gaan naar dat wat we kunnen en leuk vinden. Vind iets wat je uitdaagt, maar wel haalbaar is. Bedenk voor jezelf haalbare doelstellingen en centreer je tot dat waar je mee bezig bent. Of de ‘flow’ ons echt gelukkiger zal maken weet ik niet, maar het is in ieder geval het proberen waard.

Over de auteur

1 reactie

  1. Tariq Kasem

    Dank je wel voor dit informatieve stuk! Je heb me even aan het denken gezet. En ik denk nog velen met mij. Niet veel mensen weten namelijk wat de werking is van al die hormonen.

    Antwoord

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *