De helse tocht naar het noorden in oorlogstijd: “Het was een levensgevaarlijke actie”

De helse tocht naar het noorden in oorlogstijd:  “Het was een levensgevaarlijke actie”

Evacués in Pannerden die met de fiets richting het noorden trekken Foto: Onbekend

PANNERDEN- De maand mei staat in teken van vrijheid, fluitende vogels en de nieuwe lente. Ook is mei de maand waarin de Tweede Wereldoorlog centraal staat. Zo ook voor Bets Rutten (92) die vertelt over haar ervaringen van de oorlog die in onze omgeving heeft plaatsgevonden. Ze vertelt over haar abrupte vertrek richting het noorden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

“Nadat de Duitsers de grote steden bezet hadden volgde de kleinere dorpen eigenlijk pas, Gendt moest er op een gegeven moment ook aan geloven. Ik weet nog goed dat ons gezin samen met de buren een tijdje in een schuilkelder zaten. Na ongeveer drie weken in een schuilkelder geleefd te hebben werden we gevonden door twee Duitse soldaten. Ze vertelde ons schreeuwend in het Duits dat we moesten vertrekken. Ze zeiden dat we direct moesten vertrekken om vervolgens de Rijn over te steken. Al het vee dat we op de boerderij hadden lieten we los, zo ook mijn konijn Mollie. Een beestje waar ik vanaf het begin van de oorlog veel steun aan had. We gooiden zoveel mogelijk kleren op een kruiwagen, wij als kinderen konden er om de beurt op gaan liggen als we moe waren. Op onze weg richting de Forstedam  kwamen we onze oom en tante samen met hun vijf kinderen tegen. Gezamenlijk met andere evacués gingen we de zolderbak op richting Pannerden. Ik weet nog goed dat de fiets van mijn tante daar afgepakt werd door een Duitse soldaat. Eerst trok hij haar dochtertje van de fiets en zette zijn geweer tegen haar hoofd. Ze kon niets anders dan de fiets afgeven.

Toen we ons meldden in Pannerden besloten we iedereen behalve vader aan te melden. Dit zorgde namelijk voor een vergrote kans om weggevoerd te worden. Onze eerste nacht hebben we samen met een grote groep in een café geslapen. Onze bedden waren gemaakt van stro. Na onze dagen in Pannerden gingen we een aantal weken naar Herwen, waar we in een koeienstal sliepen. Op een dag wilde mijn vader wat eten en kleren ophalen terug in Gendt, het was een levensgevaarlijke actie. Hij trof ons huis geplunderd aan en zag dat het overgebleven eten vergiftigd was. Dezelfde avond kwam hij nog terug door zich in een groep werklui te mengen.

Onder granaatvuur en neerstortende vliegtuigen besloten we verder te trekken over de Aerdtse brug. Ik kan me de angst op mijn moeders gezicht nog zo voor mijn gezicht halen. Na een paar dagen in een patersklooster te hebben geslapen kwamen we boeren tegen. De boeren uit de omgeving werden gevorderd om evacués zoals wij verder weg te brengen met paard en wagen. Er werd een wit laken over de moeders en kinderen gespannen en de rest van de groep liep er gezamenlijk naast. En dat zo’n 25 kilometer verder.

Later werden we verder vervoerd in de veewagen van een trein. Tijdens de rit, en overigens de hele reis, kregen we vrij slecht te eten. We aten vooral koolsoep, brood en af en toe een appel. Het lag er maar net aan wat we hadden gevraagd aan de boeren waar we verbleven. Betalen deed je niet met geld maar met voedselbonnen.  Ook speelgoed, een fiets of kleren als je daar genoeg voor had. Schoenen waren bijvoorbeeld ook erg duur, zo liepen we een groot deel van de reis op oude kapotte schoenen.

Uiteindelijk zijn we aangekomen op een boerderij in Onderdendam, in Groningen. Omdat ons gezin zo groot was werden we bij verschillende families ondergebracht. We werden daar met open armen ontvangen. ’s Ochtends stonden de kinderen van die families altijd vroeg voor onze slaapkamerdeur om te ontbijten en vervolgens te spelen. Toen de horrorwinter aanbrak in Groningen werd het steeds drukker met mensen uit de randstad. Gezamenlijk liepen we dan vaak naar de kerk, wat ongeveer een uur lopen was. Je zou bijna denken dat we in Groningen bijna een normaal leventje leidden.  Tot de officiële bevrijding was er in Onderdendam dan geen oorlogsgeweld, echter heerste er tot 4 mei nog altijd angst.”

Over de auteur

Indy Roelofs

Mijn naam is Indy Roelofs. Ik ben student/junior journalist aan de Hogeschool Utrecht. Ik kom uit een klein dorpje genaamd Pannerden en heb mijn HAVO diploma in 2021 behaald. Naast journalistiek liggen mijn passies ook bij voetbal, film en cultuur. Natuurlijk liggen mijn interesses ook nog op vele andere plekken. Ik hoop u naast te informeren ook te amuseren met mijn werk.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.