Stressklachten en burn-out, steeds vaker voorkomende mentale problemen

Stressklachten en burn-out, steeds vaker voorkomende mentale problemen

Foto: Pixabay

Steeds vaker hoor je stressklachten en burn-out als oorzaken van langdurige uitval. Deze mentale klachten zijn vaak het gevolg zijn van een te hoge werkdruk op de werkvloer of binnen het onderwijs. Binnen de prestatiemaatschappij is het hebben van een burn-out inmiddels minder taboe maar het fenomeen wordt nog vaak gezien als zwakte. Volgens professionals is dat juist waar de acceptatie van het gezondheidsprobleem op zich laat wachten, “Door het vooroordeel geven mensen zich er minder snel aan toe.”  

Het hebben van stress is in eerste instantie een gezond lichaamsproces, het zijn prikkels die ervoor zorgen dat we ons leven kunnen leiden. Vroeger was dit het wegvluchten voor een tijger maar inmiddels is dit een deadline voor werk of school. Ondanks dat we in de meeste gevallen geen tijger meer tegenkomen reageert het stress systeem in ons lichaam nog precies hetzelfde. Binnen de huidige maatschappij gebeuren ontzettend veel dingen waar het menselijk brein nog niet genoeg voor geëvolueerd is om goed mee om te gaan. Hierdoor ervaart ons lichaam dus constante stress, met als grootste oorzaak de vaak te hoge werkdruk.  

Het begint bij chronische stress; wanneer stress langer dan een half jaar aanhoudt heb je zo lang stresshormonen in je lijf waardoor je gaat besparen op andere processen binnen je lichaam die energie nodig hebben; spijsvertering, spierherstel, leggen van verbindingen in je hersenen etc. Dit kan over gaan in overspannenheid, eigenlijk is je rugzak dan te zwaar om te tillen maar zeggen je benen; ‘Wij houden het nog wel’. Wanneer je je benen dan te lang laat doorlopen kunnen al die stressklachten over gaan in een burn-out en zegt je lichaam; ‘Als je zo doorgaat dan beginnen we echt schade op te lopen’. Wanneer je hiermee doorloopt zijn uiteindelijk je bijnieren uitgeput en maken ze geen cortisol (stresshormoon) meer aan. Het stofje wat je heeft geholpen terwijl je eigenlijk niet meer kon valt weg en je belandt in een burn-out. 

Esther ter Avest (39) is counseling psycholoog en burn-out specialist. Als geen ander ziet zij de zorgelijke stijging in stressklachten van dichtbij. “Het hebben van een burn-out is nog best een taboe, mensen praten er niet makkelijk over maar gelukkig zie ik dit langzaam veranderen.”  

Esther ter Avest, foto: Geesje Blokhuis

De Wereldgezondheidsorganisatie heeft de burn-out pas twee jaar geleden erkend als officieel syndroom en mede hierdoor hoor je het volgens Esther nog vaak in de verkeerde context, ‘burn-out’ is bijna een modewoord geworden. Esther: “Je hebt echt geen burn-out als je een keer een slechte week hebt maar doordat het woord zo makkelijk gebruikt wordt, is de ernst er van onderuit gehaald. Dat is nu vervelend maar ik denk dat het een soort fase is die nodig is voor het meer bekend krijgen van stressklachten, gaandeweg wordt dat dan normaler. Depressiviteit is daar een goed voorbeeld van, dat wordt nu ook serieuzer genomen. Het is een golf van erkenning en acceptatie wat zo’n woord doormaakt.” 

Veel mensen schamen zich voor het hebben van een burn-out en linken het syndroom vaak aan ‘zwakte’, hierdoor is het nog moeilijk om te accepteren en gaan mensen vaak te lang door wanneer het eigenlijk al te laat is. Esther: “Ik hoor vaak van mensen die zich schamen voor hun burn-out dat zij in het verleden een negatief oordeel hadden ten opzichte van mensen met dit soort klachten. ‘Het waren aanstellers’ daarom kan het voor hen dan nog moeilijker zijn om hun situatie te accepteren. Hoe langer je doorgaat terwijl je eigenlijk niet meer kan en je de grens die je lichaam aangeeft negeert, hoe minder snel je eruit komt wanneer het eenmaal zover is. Acceptatie is dus van erg groot belang.”

Judith Roelvink (41) is inmiddels hersteld van haar tweede burn-out die ze in 2019 opliep door grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer. Hierdoor werd haar burn-out niet meteen herkend, uiteindelijk schakelde ze externe hulp in via haar bedrijfsarts. Na een herstelperiode van een jaar kijkt ze nu ondanks de nare tijd positief op haar burn-out terug. “Het herstelproces van mijn tweede burn-out heeft me veel meer gebracht naar wie ik nu ben. Ik ging terug naar mijn echte kern, niet waarmee ik ben opgegroeid maar ik ben gaan kijken naar mijn eigen waarden. In mijn traject met Esther heb ik mezelf ontleed en daarin de goede stukken extra aandacht gegeven. De kracht om te veranderen zit in jezelf, iemand anders gaat dat je niet vertellen maar kan je daar wel in begeleiden.” Die begeleiding is volgens Judith echt nodig; “Ga zelf niet aan de slag om eruit te komen maar schakel hulp in, dat scheelt je een paar maanden aan extra uitval.”

Judith Roelvink, foto: Charlotte Grips

Esther: “Een positief neveneffect van een burn-out is dat mensen worden gedwongen om naar zichzelf te kijken en naar hoe ze dingen de rest van hun leven verder gaan doen vanuit een vernieuwde stevige basis. Mensen hebben sterke en minder sterke kanten, het is zonde om je te richten op het verbeteren van je minder sterke kanten. Je kan beter je energie gebruiken voor het verder ontwikkelen van die goede kanten, zo kom je steeds dichter bij jezelf.”  

Judith: “Ik wilde van het resultaatgerichte presteren af, zo ben ik ben opgevoed, op mijn werk was ik daar altijd mee bezig en de maatschappij is nou eenmaal zo ingericht. Ik merk wel aan mezelf dat ik dat nog dagelijks aan het afpoetsen ben. Dat gaat schrapend, laagje voor laagje. Ook dacht ik dat het positief was om perfectionistisch te zijn maar daar gaat nu ook flink de schraper langs.” 

Esther: “Niet herkennen van jezelf, pijntjes, opgejaagd voelen, hoofdpijn, concentratieproblemen, hartkloppingen, druk op de borst, angsten die ontstaan, snel geëmotioneerd en somber. Wanneer je deze klachten hebt is het zaak om alles even te stoppen. Ga naar je huisarts en bespreek het, dit is vaak de eerste stap. Daarna kun je contact opnemen met een burn-out specialist of psycholoog. Neem je rust, het gaat niet vanzelf weg, je moet er echt iets aan doen. Vaak lucht erover praten en het leren te begrijpen om zo te zien dat er echt niks mis met je is al heel erg op. Mensen vragen zich vaak met hun handen in het haar af; ‘Hoe neem ik nou rust terwijl de werkdruk zo hoog is?’ Dat is een uitdaging om te leren; begin met alles even te stoppen, de stekker eruit en je op jezelf te concentreren. Als je dat onder de knie krijgt heb je daar voor de rest van je leven wat aan.”  

 

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *