Tentoonstelling ’50 jaar arbeidsmigratie’ in Haarlem

Tentoonstelling ’50 jaar arbeidsmigratie’ in Haarlem

Gastarbeiders aan het werk bij platendrukker CBS, 1984.

HAARLEM – Het Noord-Hollands Archief en Atlas Cultureel Centrum Den Haag hebben samen de tentoonstelling ’50 jaar arbeidsmigratie’ in de Janskerk gepresenteerd. Initiatiefnemer Sahin Yildirim geeft door middel van de tentoonstelling een gezicht aan gastarbeiders die een bijdrage hebben geleverd aan de Nederlandse welvaart. 

“De tentoonstelling is een combinatie van persoonlijke verhalen en oude zwart-wit foto’s uit de jaren ‘60 en ’70, toen de gastarbeiders nog jong waren en aan het werk. Die jonge mannen hadden allemaal foto’s bewaard, al deze oude foto’s hebben ik en andere initiatiefnemers verzameld met een wervingsactie. Daarnaast hebben wij ook oude spullen verzameld zoals een koffer, paspoort, werkkleding en schoenen. Deze spullen worden op dit moment tentoongesteld in Haarlem.”

Opzet van de tentoonstelling
“Ik was in 2009 student Communicatie en Media, ik had net daarvoor stage gelopen bij het Nationale Archief. Hier kwam ik heel veel foto’s en documenten tegen die al eeuwen bewaard werden. Ik kwam er al gauw achter dat in Nederland de Turkse arbeidsmigranten in 2014 precies vijftig jaar in Nederland zouden zijn. Toen heb ik in het kader van vijftig jaar arbeidsmigratie, mijn eerste boek ‘50 jaar 50 verhalen’ uitgegeven. Daarvoor heb ik in totaal rond de 250 mensen geïnterviewd. Zowel van de eerste generatie Turkse gastarbeiders en vrouwen, maar ook de autochtone Nederlanders zoals bijvoorbeeld werkgevers, collega’s, maatschappelijk medewerkers, tolken en artsen. Daarna wilde ik onze collectieve geschiedenis in Nederland vastleggen. Toen het balletje eenmaal ging rollen werd ik benadert door Marokkaanse, Spaanse en Italiaanse vertegenwoordigers met de vraag of ik ook iets wilde schrijven over vijftig jaar arbeidsmigratie. Door vertegenwoordigers ben ik continu benadert of ik rondom arbeidsmigratie een expositie wilde opzetten of een documentaire wilde maken. Dat heeft samen met alle vertegenwoordigers in 2019 geresulteerd in een grote expositie in Rotterdam die werd onthuld door burgemeester Aboutaleb. Vanwege corona hebben we het niet landelijk kunnen opzetten, toch was er veel belangstelling vanuit andere steden onder meer Roosendaal, Amsterdam en Utrecht. Maar ook Haarlem stond op de agenda, waar de expositie voor een groot publiek werd geopend.”

Het doel
“De mensen die hier naartoe kwamen, die waren jong, sterk als ijzer en zij hadden zich opgeofferd voor de hele familie. Het zijn Turkse, Marokkaanse, Italiaanse gastarbeiders en dergelijke. Zij kwamen allemaal uit grote gezinnen en stuurde al hun gespaarde geld op. Dat viel mij echt op, want ik ben zelf van de tweede generatie en heb dat zo niet meegemaakt. De expositie kwam veel later pas aan bod. Wij dachten in eerste instantie: ‘Als we al die verhalen bundelen dan hebben we daar genoeg aan.’ Maar later zag ik dat er behoefte was om een draagvlak te creëren, dus iets op te zetten waarbij alle groeperingen bij elkaar komen. Toen kwam het idee om de tentoonstelling op te zetten. Vooral over de eerste generatie gastarbeiders wordt op dit moment heel weinig gesproken, terwijl zij eigenlijk de pioniers zijn die hebben bijgedragen aan de Nederlandse welvaart, economie, maar ook sociaal cultureel. Wij wilden de verhalen aan de hand van de expositie en de verzamelde spullen van generatie op generatie overdragen. Daarvoor was het meest geschikte medium een tentoonstelling en dat is geslaagd.”

Belang van de gastarbeiders
“Wij hebben uiteindelijk een gezamenlijke toekomst in Nederland. Wij hebben hele goede dingen meegemaakt en ook minder goede dingen, maar uiteindelijk hebben wij een collectieve geschiedenis in Nederland. Een geschiedenis die wij samen hebben gemaakt. De komende generatie zal zich hier niet bewust van zijn, want de eerste generatie jonge mensen die hier naartoe kwamen, toen zij twintig tot dertig jaar oud waren, zijn inmiddels overleden, bejaard of in ieder geval boven de 75 jaar. Het moment dat je je dat niet realiseert, een verhaal niet erkent, overbrengt en in het zonnetje zet, dan zullen we niet beseffen wat zij allemaal voor ons hebben gedaan. Wij willen hiermee eigenlijk verschillende groeperingen bij elkaar brengen om met elkaar in gesprek te gaan, in dialoog te gaan en om samen te kijken naar maatschappelijke problemen.

Je ziet een hele verandering in de maatschappij, daarvoor moet je naar de context kijken van de verandering. Dat is eind jaren ’50 of ‘60 begonnen met de komst van de gastarbeiders. Dan kun je eigenlijk goed in elkaar zetten hoe de maatschappij is veranderd, een draagvlak creëren om met elkaar in dialoog te gaan. Zulke tentoonstellingen zijn middelen om verschillende etnische groepen bij elkaar te houden.”

Wil u weten wat de bijdrage van arbeidsmigranten in Kennemerland waren? Redacteur Arend-Jan Onderwater gaat in gesprek met historicus Mart van de Wiel (werkzaam bij Noord-Hollands Archief). Dit is te zien in de onderstaande videoreportage.

Over de auteur

Wafae Hammoudi

Wafae Hammoudi (20) woonachtig in Haarlem en student journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. Ze wil via de journalistiek zoveel mogelijk nieuwe mensen en culturen leren kennen en dit doormiddel van tekst en video naar buiten brengen. 'Ik vind het heel belangrijk om altijd open-minded te zijn en het verhaal van verschillende perspectieven te bekijken'.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.