Wat is een Winterdepressie?

Wat is een Winterdepressie?

Wanneer de bladeren van de bomen vallen, de dagen donkerder worden en het weer niet mee zit. Hier krijgen de meeste mensen een somber gevoel van. Maar hoe kan je herkennen dat je in een winterdepressie raakt? Ik sprak met psychiater Leontien Los om hierachter te komen.

 

Wat is het verschil tussen een winterdepressie en een winterdip?

Mensen met een winterdip hebben niet alle symptomen van een winterdepressie. De meest overeenkomende klachten bij een winterdip zijn vermoeidheid en weinig energie. Wat winterdepressie onderscheidt van een winterdip, zijn de sombere gedachtes die erbij gepaard gaan. Toen ik Leontien de vraag stelde om deze twee het beste te onderscheiden, zei ze dat “de beste manier om winterdepressie en een winterdip te onderscheiden, is wanneer je merkt dat er geen gegronde reden is om verdrietig te zijn. Wanneer er geen reden is om je slecht te voelen, zoals een gebeurtenis waardoor je verdrietig bent, is het waarschijnlijker dat het gaat om een winterdepressie in plaats van een winterdip. “

Wat zijn symptomen van een winterdepressie?

Winterdepressie is dus te herkennen aan een paar belangrijke symptomen. De behoefte aan slaap en het vele slapen zijn een herkenbaar iets tijdens een depressie. Velen slapen veel, waarna ze alsnog moe wakker worden. De vermoeidheid blijft dus lang aanhouden. Veel mensen kunnen hierdoor ook geen energie opbrengen om dingen te doen, waardoor ze steeds minder zin krijgen om dingen te doen. Een ander herkenpunt is het moeilijk uit bed kunnen komen. Het bed voelt vaak als een veilige plek om tot rust te komen. Toen ik aan Leontien vroeg of ik nog iets miste aan symptomen, zei ze het toenemen in snoepen. “Vele mensen krijgen trek in koolhydraatrijk voedsel. Hierdoor krijgen ze dus trek in suikers, waardoor ze veel sneller gaan snoepen.” Vaak nemen artsen de criteria dat de depressie twee weken aan moet houden, voordat het echt als een winterdepressie wordt gelabeld. Ook geven ze aan dat de symptomen minstens twee jaar zijn voorgekomen.

Hoe ontstaat een winterdepressie?

Een winterdepressie ontstaat voornamelijk door het gebrek aan licht. In de winter zijn de dagen korter, komt de zon later op en de lichtsterkte van de zon neemt af. Dit heeft allemaal effect op onze biologische klok, die hierdoor een andere orde krijgt. Ook een stof die de hersenen aanmaakt speelt een belangrijke rol, namelijk melatonine. Melatonine is een slaaphormoon die aangemaakt wordt als het donker wordt. De productie van melatonine stopt weer zodra er licht in de ogen valt. Voor mensen die hiervoor gevoelig zijn, valt er ’s winters in de ochtend te weinig licht in de ogen om de productie van melatonine te stoppen. Zodra er weer licht in de ogen valt, stopt de productie van melatonine. Hierdoor kan de biologische klok niet gelijk gezet worden, waardoor zij snel slaperig zijn. Ik vroeg Leontien of er ook een andere seizoensgebonden depressie was, waarop Leontien al snel antwoord gaf dat dat wel mogelijk was. “Ik heb het zelf maar een paar keer meegemaakt dat mijn cliënten last hadden van seizoensgebonden depressie in de zomer, maar het komt wel voor.“ Zo gaf Leontien ook de term Seasonal Affective Disorder, afgekort SAD, wat in het Nederlands vertaald is naar Seizoensafhankelijke Depressie. Hierbij gaat het om een gemoedstoestand die onder invloed van seizoenswisseling verstoord raakt. Hieronder valt winterdepressie, maar hieronder zou dus ook een zomerdepressie kunnen vallen.

Welke behandelingen zijn er tegen een winterdepressie?

Een behandeling werkt niet altijd voor iedereen. Maar wat Leontien vooral belangrijk vindt, dat je behandelplannen niet alleen uit moet voeren. “Ten eerste moet je behandelplannen altijd overleggen met de huisarts. Men kan niet zomaar beginnen met iets wat wordt aangeraden. Ten tweede is het altijd belangrijk om er eerst over te praten met mensen. Waarom voel je je zo en hoe kunnen anderen je helpen? Daarnaast zijn er natuurlijk verschillende behandelplannen die de huisarts of eventueel een psychiater kan maken.“

Als je op Google intikt ‘winterdepressie’, kom je al snel op een behandelplan met lichttherapie. Lichttherapie zorgt ervoor dat de concentratie melatonine in het bloed verlaagt, waardoor de slaapbehoefte minder wordt. Tijdens lichttherapie word je blootgesteld aan wit licht van een sterke intensiteit. Een behandeling duurt gemiddeld vijf tot 10 dagen. In deze dagen word je 30 minuten lang blootgesteld aan het licht met een afstand tussen jou en de lichtbox van ongeveer 50 tot 60 centimeter. Het is belangrijk dat je met je hoofd naar het licht gericht bent, zodat het licht rechtstreeks in de ogen kan vallen. De voorkeur van het tijdstip om lichttherapie toe te dienen is ’s morgens. Dit ondersteunt een goed herstel van de biologische klok. Ook vergroot lichttherapie in de avond het risico van een slaapstoornis. Lichttherapie heeft nauwelijks tot geen bijwerkingen, alhoewel mensen wel klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid en vermoeide ogen kunnen ervaren.

Maar ook het gebruik van antidepressiva kan helpen. Antidepressiva zijn medicijnen die een effect hebben op stoffen in je hersenen die invloed hebben op je stemming. Dit klinkt heel gemakkelijk, alleen werkt niet elke antidepressiva bij iedereen hetzelfde. Het kan dus een hele tijd duren voordat je weet of een medicijn bij jou helpt en het de depressieve verschijnselen zal verminderen. Of een medicijn aanslaat is meestal pas vast te stellen na twee tot zes weken. Ook brengen sommige antidepressiva meerdere klachten met zich mee, zoals maag- en darmklachten, angst en een opgejaagd gevoel hebben.

Tips tegen een winterdepressie

Er zijn natuurlijk ook een aantal dingen die je zelf kan doen om een winterdepressie te voorkomen of verminderen. Veel van de tips helpen met het onderhouden van je biologische klok. Ook zijn veel van de tips dingen die je vast al eens hebt gehoord, dit maakt ze alleen niet minder waar.

Blijf niet in bed liggen

Zoals ik al eerder zei is tijdens een winterdepressie de biologische klok ontregeld. Als je hieraan het lang in bed blijven liggen toevoegt, blijft je klok dus zogenoemd achter lopen. Zo is het advies om vroeg op te staan, het liefst voor acht uur ’s ochtends. Zo leer je je biologische klok dat de dag begonnen is, zodat deze je lichaam wakker kan maken. Door dit elke dag te doen, vorm je een ritme waardoor het opstaan steeds makkelijker wordt.

Probeer elke ochtend te ontbijten

Ook dit heeft weer met je biologische klok te maken. Ontbijten is hierbij ook een signaal voor je lichaam om wakker te worden en ‘aan de slag te gaan’. Er wordt ook weleens aangegeven dat voedingssupplementen kunnen helpen bij het verminderen van klachten, vooral vitamine B12 en vitamine D worden dan genoemd. Of dit ook daadwerkelijk zal helpen is niet wetenschappelijk aangetoond. Informeer altijd bij de huisarts of het slikken van supplementen een toegevoegde waarde heeft.

Ga naar buiten

Er wordt vooral aangeraden om in de ochtend al naar buiten gaan. Dit helpt jou en hierbij dus ook je lichaam met het goed wakker worden. Ook zit er ’s ochtends relatief veel ‘blauw’ in het licht, wat de aanmaak van het hormoon melatonine remt. Door elke dag even naar buiten te gaan krijgt je lichaam meer licht binnen, waardoor je meer energie krijgt.

Probeer te bewegen

Wanneer je beweegt maakt je lichaam door sportinspanning endorfine aan. Endorfine is een hormoon die je een geluksgevoel kan geven, maar ook angst kan verminderen. Ga bijvoorbeeld een eindje wandelen of pak de fiets. Het kan ook al zo simpel zijn als de auto laten staan voor de boodschappen en in plaats daarvan de fiets pakken of lopen. Je bent dan niet alleen aan het bewegen, maar ook gelijk buiten. Twee vliegen in één klap.

Praat erover

Leontien gaf aan dat praten een van de belangrijkste methodes is om met je depressie om te gaan. “Ik merk dat jongeren het steeds moeilijker vinden om erover te praten, wat nou net zo belangrijk is. Zo kan je er ook achter komen dat je helemaal niet de enige bent die zo denkt, wat jongeren nu vaak denken. Begin met praten tegen iemand die je vertrouwt, dat kan een vriend of vriendin zijn, je ouders of je opa en oma. Maar dit kan ook een vertrouwenspersoon van school, de huisarts of een psycholoog zijn. Hoe meer je erover praat, hoe meer je het kan loslaten of begrijpen. Ook zo kom je bij een oplossing voor het probleem. “

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.