‘De krant is al bijna een scheldwoord aan het worden’

‘De krant is al bijna een scheldwoord aan het worden’

Beeld: Daria Obymaha

Een kwart van de Nederlandse leerlingen is onvoldoende leesvaardig. De tijd die de jeugd besteed aan lezen is verminderd samen met het plezier dat ze aan het lezen van boeken beleven, blijkt uit onderzoek van PISA. Ook docent Angelo Ros, die onder andere doceert in het vak Nederlands aan ROC Mondriaan in Den Haag, merkt het fenomeen ‘ontlezing’ onder de jongeren.

Eén van de redenen waarom jongeren minder lezen komt door de veranderingen in het medialandschap, blijkt uit het onderzoek ‘Lees:Tijd’ van het Sociaal en Cultureel planbureau. Een belangrijke verandering die van grote invloed is op het leesgedrag van mensen is het gebruik digitale kranten of tijdschriften etc. Deze online tekstmedia hebben andere kenmerken dan traditionele tekstmedia. Online teksten zijn korten en aangepast op het digitale leesgedrag dat wordt gekenmerkt door scannen, browsen en lineair lezen in plaats van een stuk van begin tot eind lezen. Hierdoor lezen mensen minder analytisch en absorberend.

Merkt u dat er ontlezing plaatsvindt onder jongeren?

‘Zeker. Ik denk dat het vooral door sociale media, alles moet vluchtig, kort, krachtig en in beeld. Niet eens meer films zijn populair. Als het maar kort, krachtig en zo min mogelijk moeite kost om iets te lezen of te begrijpen. Dat is mijn idee. Als ik het heb over een krant, dat is al bijna een scheldwoord aan het worden. Het überhaupt lezen van een artikel van een krant, dat is al moeilijk. En boeken, dat is al helemaal uit den boze.’

Jongeren lezen dus minder, wat is het gevolg hiervan op hun schoolprestaties?

‘Ik geloof heilig in het feit dat lezen bijdraagt aan begrijpend lezen en überhaupt de ontwikkeling van taal. Maar het überhaupt willen of kunnen lezen van een boek, verder dan twee of drie bladzijdes, dat draagt zeker bij aan je Nederlandse taalontwikkeling – of überhaupt je taalontwikkeling. Maar dat is al teveel gevraagd bij heel veel studenten.

Studenten die doorwillen naar het HBO, die krijgen voor het eerst boeken. Bij het MBO, de ene opleiding maakt er wat meer gebruik van dan de ander. En ook daarin moeten we misschien wat meer investeren. Maar zeker als studenten door willen studeren, dan krijgen ze ineens een boek dat ze in een aantal weken per vak moeten door hebben genomen. Als je dan niet gewend bent te lezen, is dat erg pittig.’

Meerdere factoren spelen een rol bij het leesgedrag van jongeren. Hun eigen keuzes, school en ouders. Bij wie ligt de meeste verantwoordelijkheid voor het leesgedrag van jongeren?

‘Ik denk dat iedereen die een bijdrage kan leveren en een rol speelt in het leven van jongeren heeft een bijdrage in te leveren. Wat je merkt is dat heel veel jongeren niet van huis uit gestimuleerd worden om te lezen. Of niet in aanraking komen met lezen. En dat heeft gevolgen, waardoor de jongeren zelf hun ontwikkeling niet altijd goed kunnen sturen, maar dus ook de school dit niet goed kan.  Ik moest op school gewoon een pakket aan samenvattingen inleveren en daar had ik een mondeling over. Maar heel veel scholen doen dat niet meer en dan volstaat gewoon een uittreksel wat ergens van scholieren.com wordt geplukt. Met ‘’nou dit is in ieder geval de prestatie die is geleverd.’’ Nou, dat vind ik onbestaanbaar.’

Wat zouden scholen volgens u anders kunnen doen om leerlingen te motiveren meer te lezen?

‘Gewoon verplicht te laten lezen. Ik denk dat dat de oplossing is. Dat je niet gewoon een samenvatting van een half a4’tje laat bestuderen. En desnoods samen lezen. Ik zie dat in heel veel andere landen. Zeker in de Engelstalige landen zie ik samen lezen. Gewoon klassikaal waarbij een boek wordt gelezen. Dat heb ik ook nog op de middelbare school gehad. Dat heeft mij ook inzichten gebracht. Het heeft me ook literatuur gebracht die ik zelf niet zo snel zou kiezen, maar die toch een bepaalde invloed op je heeft als jongeren. Het draagt bij aan je ontwikkeling.’

Hoe zou u zelf als Nederlands docent leerlingen motiveren meer te lezen, of meer te geven om lezen?

‘Wat ik probeer is mijn eigen smaak ook een beetje aan te passen aan de huidige generatie. Als ik kijk naar een boek als ‘Mocro Maffia’, het gaat misschien over een basaal onderwerp, maar het zorgt er in ieder geval wel voor dat je leest. En ondanks dat het niet A.F.Th. van der Heijden literatuur is, is het wel gewoon Nederlands in goedlopende zinnen, waarbij ik denk dat dat wel een goede invloed heeft op je taalniveau. Er zijn hartstikke goede jongere schrijvers op dit moment die echt wel hele leuke literatuur schrijven, vaak ook verfilmd. Films gaan dan uiteindelijk een bepaald succes krijgen, maar het boek wordt vaak vergeten. Dat vind ik zonde. Want het is juist die generatie die misschien wel die jongeren kan aanspreken. Maar dat zorgt er dus ook voor dat je je als docent een beetje moet verdiepen in die literatuur. Want ja, ik kan wel zeggen je moet deze en deze schrijver lezen, maar als dat de huidige generatie niet meer aanspreekt moet je ook enig kennis hebben van wat ze wel aanspreekt.’

Heeft u ook het gevoel dat leerlingen van nu minder geïnteresseerd zijn in de literatuur die u las toen u op school zat?

‘Voor een deel. Ik denk het wel. Ik denk dat de belevingswereld van nu en twintig jaar geleden toch wel een andere is. En dat de huidige schrijvers toch andere woorden, context en schrijfstijl gebruiken. Ook spreken zij een ander publiek aan. En dat publiek is de jongeren van nu. Het kan dus echt wel helpen om schrijvers van nu in plaats van schrijvers van twintig jaar geleden voor te schrijven.’

Over de auteur

Maithili Bansie

Mijn naam is Maithili Bansie. Ik schrijf actueel nieuws voor de Nieuwsooievaar over de regio Den Haag. Het liefst schrijf ik over onderwerpen met betrekking tot de samenleving.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.