Pesten iets van elke tijd door wanbeleid

Pesten iets van elke tijd door wanbeleid

Foto: IStock

Vorige zomer op een hete nacht kom een vriendin tot mij. Zij gaf mij een compliment over mijn goede observaties over pestgedrag, ik voelde mij gevleid en zei: ‘’Ik spreek jammerlijk uit ervaring, fijn dat je het waardeert.’’ Ik kreeg meteen als antwoord: ‘’Ik herken het zelf ook. Ik word zelf gepest door de jongens uit mijn klas.’’ Toen ik verder vroeg leek het gedrag op de jongens erg op wat ik zelf mee had gemaakt en het was mij meteen duidelijk hoe dit zo lang stand kan houden. 

Bij pestgedrag denken we vaak aan de klassieke voorbeelden: schoppen, slaan en uit schelden, maar het ligt veel ingewikkelder in genuanceerder dan dat. Pesten is wanneer je een ander doelgericht psychologische schade toebrengt. Dat klinkt heel logisch, maar het kan van alles zijn. Pesten past zich namelijk aan de situatie en gebeurd daarom opvallend, maar duidelijk voor het slachtoffer. Ben je groot en sterk dan komen ze met meer, ben je mentaal sterk dan doen ze dingen waar wel op moet reageren, ben je stil en verlegen dan blijven ze je opzoeken, heb je een goede vriend dan wordt die ook slachtoffer, ben sociaal dan maken ze je zwart bij anderen.

Hoe blijft pestgedrag ongemerkt? 

We kunnen stellen dat het eerder benoemde beeld van pestgedrag achterhaald is. Veel pestkoppen hebben diverse trucjes om onopgemerkt te blijven, bijvoorbeeld door willekeurige dingen te roepen die verwijzen naar een gevoelig onderwerp voor het slachtoffer, het slachtoffer zwart maken waardoor het gedrag gerechtvaardigd lijkt en zo de sociale kansen van het slachtoffer versperren. Meestal wanneer een slachtoffer eindelijk het lef heeft een reactie geven lijkt deze zo heftig dat het slachtoffer er mee zit en iedereen vrijuit gaat.

Ik spreek uit ervaring dat ik een gepast antwoord gaf op een meisje dat me lastig viel en ik werd aangesproken door die nare varkenskop van een roostermaker die veel te populair doet en ook nog het smerige lef had ‘’Ik hoor niks te zeggen,’’ toen ik hem kil aankeek als signaal van: ‘’Wat denk jij?’’ Dit is slechts een klein voorbeeld. In een erger geval kan het zo gaan, dat wanneer de gepeste eindelijk een docent er bij haalt de pestkop er vanaf komt met slappe smoesje van: ‘’Ja, maar jij lokt het zelf uit,’’ wat onderdeel is van een groter probleem.

Escalatie 

Het is een klassiek trucje van pestkoppen, heb je eindelijk de moed bij elkaar verzameld om er een leraar bij te halen zegt de pestkop: ‘’Ja, maar je lokt het zelf uit, want je noemde mij een ‘klootzak’,’’ helaas wordt dat vaak door de leraar geloofd en gaat de pestkop vrij uit. Opnieuw is dit onderdeel van een groter probleem in het achterstallige pestbeleid in het voortgezet onderwijs. In de meeste gevallen is het pestgedrag zo al zo ver geëscaleerd dat een simpel gesprekje niet werkt. Dit komt omdat het slachtoffer het pestgedrag verzwijgt uit schaamte en de pestkop dondersgoed weet dat hun gedrag onacceptabel is. De fout die vanuit scholen wordt gemaakt is dat leraren daders en slachtoffers naast elkaar zet als gelijkwaardige, terwijl het slachtoffer meestal machteloos staat tegenover diens pestkoppen.

De pestkop rechtvaardigt diens gedrag door het aan te halen van willekeurige uitspraken en irrelevante details over het slachtoffer en heeft diens gedrag geen consequenties. Het slachtoffer daarentegen krijgt te horen dat die maar voor zichzelf moet opkomen of diens gedrag maar moet aanpassen aan de wil van de pestkoppen. Het slappe ‘’je moet van je afbijten,’’ gaf hen juist enkel meer munitie.

Toen ik zelf het gedrag van mijn pestkoppen helemaal zat was zette ik mijn verstand op nul en viel ik mijn pestkop aan in de klas. Zoals verwacht kropen zij toen in een slachtofferrol, echter was ik gelukkig dat alle leraren ons wel een dagje langer dan vandaag kende en donders goed wisten wie voor overlast zorgden in de les dus had het voor hen geen nut om in een slachtofferrol te kruipen, helaas loopt dit in de meeste gevallen anders af.

Falende pestprotocollen 

Wat ik al vaker heb aangehaald is het feit dat pestgedrag niet opgelost wordt komt door zwak anti-pestbeleid. Veel scholen hanteren een vast protocol (die door de leerlingen en leraren ondertekend zijn), maar elke situatie is anders toch loopt het vaak hetzelfde af. Het slachtoffer gaat naar een leraar, die een gesprek aanspant met de pestkoppen of de gehele klas. Meerdere pestkoppen of een klas als geheel spant zich tegen één slachtoffer die zich maar moet aanpassen en zo is het protocol gehanteerd. Nadat proces doen veel leraren en schoolleidingen volledig hun handen af van de situatie en loopt het voor iedereen goed af behalve voor het slachtoffer. De pestkoppen worden op handen gedragen en mensen kijken tegen hen op, de schoolleidingen zitten nog op hun plek en slachtoffer die zit met de gebakken peren.

Als het al te laat is en het slachtoffer pleegt zelfmoord, nemen scholen nog steeds geen verantwoordelijkheid. Nee, in plaats van dat kruipen zij in een slachtofferrol en doen ze alsof ze dit nooit op hun school zagen aankomen, terwijl het vaak te wijten is aan hun falende pestbeleid.

Mijn conclusie 

De vooruitzichten als het zo doorgaat lijken misschien pessimistisch, maar het is de wereld waar wij in leven. Naar mijn mening moeten er gewoon zware straffen op pesten gehanteerd worden en moet het duidelijk zijn dat daden consequenties hebben. Leer mensen met elkaar leven ondanks hun verschillen. Geef de pestkoppen straf en stop met de rollen van dader en slachtoffer om te draaien of te verzwijgen.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *