Door: Elisabeth van der Ploeg
“Het aantal meldingen van drugsdumpingen is de laatste tijd fors afgenomen.” Ziet van Zoggel. “Dat vind ik schrikbarend, omdat je weet dat de productie niet is afgenomen. Dan kan het niet anders dan dat criminelen slimmere methoden hebben gevonden om van de troep af te komen. Ze laten de vloeistoffen weglopen in de bodem, in het riool of op andere plekken. Met enorme risico’s voor mens en dier. We hebben nu totaal geen controle op wat er gaande is. Voor we erachter komen waar het afval gebleven is, zijn we jaren verder.”
Kind kan de was doen
Van Zoggel vindt dat er meer aandacht moet komen voor dumpingen in mestkelder. Hij is projectleider calamiteitendienst en specialist gevaarlijke stoffen voor het bedrijf Strukton milieutechniek.
“We hebben het over mestkelders onder de stallen waar de koeien staan. De dieren staan daar op roosters, hun ontlasting valt in de kelder. De boer zuigt om de zoveel tijd de mest eruit en strooit het daarna op het land om de grond vruchtbaar te houden. Criminelen hebben in de gaten gekregen dat dit een makkelijke weg om van hun vloeistoffen af te komen. Met een kleine tank vol drugsafval in je bestelbusje lukt het zo om ongezien het terrein van de boer op te rijden. Want vaak wordt zo’n terrein niet bewaakt en is het ook nog eens goed te bereiken. Ze laten de vloeistof gewoon in de gierkelder lopen en geen haan die ernaar kraait. Een kind kan de was doen. Zonder dat de boer het weet, rijdt hij de vervuilde mest vervolgens over de akkers heen.”
Voedselketen
Als projectleider calamiteitendienst en specialist gevaarlijke stoffen is Van Zoggel gebeten op dit soort nieuwe methoden. “Het is een bijzonder ernstige ontwikkeling, want via de mest komt het drugsafval in onze voedselketen terecht.”
In 2016 zijn er in het Brabantse dorp Sommeren MDMA resten teruggevonden in maïskolven. Op de bijbehorende boerderij zat een groot xtc-laboratorium. Dat schrijft de NOS. Bij onderzoek bleek de concentratie MDMA nog gering te zijn, zodat er op dat moment nog geen sprake was van gevaar voor de volksgezondheid.
Verwoestend voor mens en dier
“”Het heeft bovendien gevolgen voor de dieren die boven de gierput staan. Bij de productie van synthetische drugs komen zeer gevaarlijke stoffen vrij,” zegt Van Zoggel. Het gaat vaak om aceton, zoutzuur en gootsteenonstopper. Dat is allemaal zijn zeer giftig, bijtend of brandbaar.” De koeien staan boven dat spul en ademen het in. Ze kunnen er ziek van worden. Het zwavelzuur kan verwoestend uitpakken voor de longen van mens en dier. Via de melk of het vlees van die koeien kan het ook bij ons op het bord terecht komen.”
Drugs in het water
Van Zoggel ziet ook andere sluwere acties van criminelen. “Ze maken in laboratoria een gat in de muur en laten de vloeistof dan zo de bodem inlopen. Of ze maken een gat in een bus en dumpen het afval op de snelweg. Ze kiezen daarvoor het ideale moment: als het goed regent. Dan spoelt het water de zuren van de weg, de grond in. Alsof er niets is gebeurd.”
Daarnaast wijst op dumpingen in waterwingebieden. “Dat kan het in ons drinkwater, terecht komen. Of ze dumpen het in het riool. Dat gaat richting de waterzuivering. Daar treffen ze geregeld sporen van drugs aan.”
In 2017 raakte de rioolwaterzuivering in het Brabantse Baarle-Nassau zo een week ontregeld. Van Zoggel: “Bacteriën van de zuivering zijn niet bestand tegen de giftige zuren van het afval. Met als risico dat de giftige drugsresten in het oppervlaktewater terecht komt. Met verstrekkende gevolgen: vissen en waterplanten kunnen eraan sterven. Bovendien kan het doordringen in het drinkwater op plaatsen waar dat wordt gewonnen uit het oppervlaktewater.”
In 2009 was het kantje boord. Van Zoggel was aanwezig bij het opruimen van een dumpplaats van XTC in het Brabantse dorp Halsteren. “Tijdens de opgravingen kwamen we een waterleiding tegen van het waterbedrijf Evides. Die leiding was flink beschadigd de aceton en andere giftige stoffen flink beschadigd. Uiteindelijk bleek dat de waterleiding niet meer in gebruik was. Het had zoveel erger kunnen aflopen.”
Toename drugslabs
Opvallend is dat het aantal drugsdumpingen in de eerste helft van 2021 met bijna twee derde gestegen ten opzichte van dezelfde periode het jaar ervoor. Dat blijkt uit cijfers van het Europese meldprogramma ERISSP, in samenwerking met de Nederlandse politie. Uit de cijfers blijkt dat de stijging het grootst in Limburg. De toename komt door een grote hoeveelheid drugslabs die in Limburg opgespoord zijn. Dat is te zien op de tabel. Daarnaast is in de tabel te zien dat er in 2018 en 2019 sprake was van een piek aan drugsdumpingen in de Nederlandse natuur.
De politie publiceert elk half jaar cijfers van het meldprogramma. Het ERISSP is een internationaal meldprogramma opgericht door Europol, voor dumplocaties, productielocaties en opslaglocatie van synthetische drugs.
‘Planten na twee dagen dood’
In 2018 was er sprake van een piek aan drugsdumpingen in de Nederlandse natuur. Bijna driehonderd meldingen van dumpingen kwamen bij de politie terecht. Een jaar erna waren dat er maar 101. “Er is niemand die de dumpingen ziet. Er worden nauwelijks meldingen gemaakt.”
Wanneer drugsafval in de natuur wordt gedumpt, dan kunnen giftige stoffen in de bodem lekken, waardoor planten en dieren worden vergiftigd. “Als de zuren in contact komen met planten, kan het zo zijn dat de planten na twee dagen helemaal dood zijn,” zegt Van Zoggel.
In 2019 werden in landgoed Mariëndaal tussen Arnhem en Oosterbeek zes keer vaten gedumpt in een paar weken, dat schrijft de Gelderlander. Op deze foto is de beek te zien, waar in 2019 een tiental vaten zijn gedumpt.
Veiligheid boven alles
Gelukkig zijn er nooit collega’s gewond geraakt bij het opruimen. We werken met ademhalingsbescherming. We tapen onszelf helemaal in en dragen speciale pakken. Veiligheid gaat boven alles.”
Dringend advies
De zaak beheersbaar houden is wat hem betreft de taak van politie en justitie. “We kunnen niet van de drugscriminelen winnen. Daarvoor is de internationale handel te groot. De onderwereld en de bovenwereld zijn te veel met elkaar verweven. Maar ik zou de criminelen wel graag opvoedkundig advies willen geven. Een dringend advies: gooi de vaten niet om en steek ze niet lek. Sla de vloeistoffen op in jerrycans of vaten en laat ze dan achter op een zeil dat niets doorlaat. Zo komt het afval niet terecht in onze bodem of voedsel. Je helpt daarmee de natuur en de gezondheid van ons allen, dus ook die van jezelf en je kinderen.”