Het herstel van het toeslagenschandaal is uitgelopen tot een herstelschandaal. Niet alleen het Rijk faalt in het herstel, ook gemeentes schieten tekort in hun ondersteuning. Dat stelt kinderombudsvrouw Stans Goudsmit uit Rotterdam. ,,Pas als het Toeslagenschandaal is opgelost, kan ik rustig slapen”, zegt Goudsmit.
Midden op het Stationsplein bij Rotterdam Centraal staat ze. Een vier meter groot standbeeld van een jonge vrouw van kleur. Ze heeft een trainingsbroek, een t-shirt en Nikes aan. Haar handen zitten in de zakken. Verstopt in haar zakken maakt ze een vuist. ,,Ik herken er de gedupeerde jongeren in”, zegt Goudsmit standvastig terwijl ze naar het standbeeld kijkt. ,,Er zijn tijden dat de jongeren heel sterk en krachtig zijn. Soms ben ik ze ook even kwijt en dan zitten ze ondergedoken. Na enige tijd komen ze dan weer boven water en dan zijn ze weer net zo sterk.”
Het standbeeld genaamd Moments Contained gaat over het gevoel weggezet te worden als ‘de ander’. Tussen 2005 en 2019 zijn tienduizenden gezinnen door overheid onterecht bestempeld als fraudeur. Ze moesten plotsklaps alle toeslagen terug betalen. Met grote gevolgen: financieel ellende , emotionele schade en trauma’s voor ouders en kinderen. Het overgrote deel van de gedupeerden heeft een migratieachtergrond. In 2020 kwam het Toeslagenschandaal aan het ligt. Sindsdien is de overheid bezig met het herstel.
Goudsmit komt al jaren op voor de gedupeerde jongeren in Rotterdam en omstreken. In de gemeente Rotterdam wonen de meeste gedupeerden gezinnen van heel Nederland.
Wat gaat er mis bij gemeentes?
,,Gemeentes hebben vanuit het Rijk de opdracht gekregen om slachtoffers te ondersteunen op vijf leefgebieden. Dat is wonen, financiën, zorg, gezin en werk. We zien dat gemeentes tekort schieten in een aantal van die dingen. Er zijn bijvoorbeeld geen huizen. Het zorgsysteem loopt ook helemaal vast. Dus de opdracht die gemeentes hebben gekregen van het Rijk, kunnen ze helemaal niet waarmaken. Dat zorgt ervoor dat het contact met slachtoffers en de gemeentes heel stroef verloopt. Gemeentes hebben wel ervaring met het verstrekken van spullen. Je ziet dat daar nu een strijd komt tussen gedupeerden.”
Waarom loopt de brede ondersteuning vast bij gemeentes?
,,De grootste reden is dat de hersteloperatie bij het Rijk veel te langzaam gaat. Het financiële herstel is een lang en ingewikkeld proces. Dat moet echt veel sneller. Doordat het bij het Rijk zo lang duurt, komt de focus op de gemeentes te liggen. Daar loopt de hersteloperatie ook in de soep. Dus op beide vlakken krijgen slachtoffers niet waar ze recht op hebben.”
,,Daarnaast hebben gemeentes onduidelijke richtlijnen gekregen van het Rijk. Dus daarom ontstaan er verschillen tussen gemeentes. Het maakt dus uit in welke gemeente je als slachtoffer woont. De staatssecretaris Toeslagen heeft lang gezegd dat er geen richtlijnen moeten komen, omdat het om maatwerk gaat. Je ziet nu wel dat er bij verschillende gemeentes kaders ontstaan. Dat is fijn. Hierdoor ontstaan er geen vervelende discussie tussen slachtoffers en de gemeentes.”
Wat zie jij in Rotterdam?
“In de gemeente Rotterdam en regio Rijmond proberen gedupeerde jongeren nu zelf de regie te pakken. Zij willen ook een stem in dit herstelproces en wij helpen hen hiermee. Dat is heel erg belangrijk. Er wordt binnen het gemeentesysteem te weinig naar de stemmen van de gedupeerde jongeren geluisterd. We willen met beide partijen in gesprek blijven. Pas als het Toeslagenschandaal is opgelost, kan ik rustig slapen.”
Waar ligt de oplossing?
,,Het systeem moet op de schop of het herstel moet weg worden gehaald van de overheid. Hoe kan de dader voor de heling zorgen? Een snelle procedure waardoor mensen dit hoofdstuk kunnen oplossen. Dat is volgens mij de oplossing.”
