Opperrabbijn Binyomin Jacobs heeft dagelijks te maken met antisemitisme. Van stenen door de ruit van zijn woning tot de angst op een aanslag op hem. Voor de opperrabbijn is het bijna normaal. “Ik ben niet bang, maar wel alert. Ik steek mijn kop niet in het zand.”
Elisabeth van der Ploeg, 1 juli 2021
“Er staan zes politiecamera’s om mijn huis. Je kan komen kijken”, zegt de Joodse opperrabbijn Binyomin Jacobs (72) een beetje lachend. Hij zit in zijn woonkamer in Amersfoort. In 2014 gingen midden in de nacht drie stenen door zijn raam. In dat jaar was er weer eens oorlog tussen Israël en Palestijnse strijdgroepen. Nu het conflict weer op laait, ziet hij antisemitisme weer toenemen.
Wat doet het conflict tussen Israël en Palestina met uw dagelijks leven?
“Mijn alledaagse leven was al veranderd, nadat er stenen door mijn ruit zijn gegooid. Ik mag van de politie tien jaar lang geen gebruik maken van het openbaar vervoer. Ik word regelmatig vanuit auto’s uitgescholden. Een paar weken geleden stond ik met mijn vrouw voor de deur van ons huis. Toen reed er een auto op ons in. Wij waren gewoon even aan het wandelen. De tijd die ik investeer in bestrijding van het antisemitisme is al belachelijk veel. Een rabbijn hoort bezig te zijn met de Bijbel. Niet met antisemitisme.”
Opperrabbijn Jacobs is de hoogste Joodse geestelijke in Nederland. Hij is sinds 2008 opperrabbijn van het Interprovinciaal Opperrabbinaat. Dat is een genootschap waar alle Joodse gemeenten onder vallen, behalve Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Hij zet zich sterk in tegen antisemitisme.
Neemt antisemitisme door het recente conflict tussen Israël en Palestina toe?
“Het neemt gigantisch toe. Het is gewoon normaal dat je op straat wordt uitgescholden. Op een gegeven moment blijft het bij schelden. Als er oproepen zijn om alle joden te doden, dan loop je gevaar. Ik ben niet bang, maar ik ben wel alert. Ik stop mijn kop niet in het zand.”
U bent dus wel op uw hoede. U houdt er echt rekening mee, dat er een aanslag op u gepleegd wordt?
“Ja dat kan gebeuren natuurlijk ja.”
Het lijkt alsof u het eigenlijk gewoon normaal vindt.
“Voor mij is het intussen normaal.”
Maar zoiets is toch niet normaal?
“Nee het is niet normaal, maar voor mij wel normaal geworden. Ik zou het eigenlijk niet eens hoeven uit te leggen.”
Wat is antisemitisme en antizionisme?
Antisemitisme is een ander woord voor Jodenhaat. Dat kan vijandelijke haat zijn tegen Joden op grond van etnische, sociale, economische, politieke en religieuze aard.
Antizionisme is het verzet tegen het zionisme. Zij hebben kritiek op de staat Israël. Het zionisme is een ideologie die streeft naar een thuisland voor het Joodse volk. Antisemitisme komt nu op in het Midden-Oosten. Daarbij wordt vaak geen onderscheid gemaakt tussen het antisemitisme en antizionisme.
“De antizionisten zeggen dat antisemitisme en antizionisme niets met elkaar te maken heeft. Als dat zo is, dan zou er geen toename van antisemitisme zijn in Nederland. Ik ben bang dat ze het niet helemaal juist zien. Als in Israël de spanningen oplopen, begint het schelden weer dat iedere Jood dood moet.”
Dus u wordt gelijk gelinkt met de politiek in Israël?
“Natuurlijk! Ik ben denk ik de tiende generatie Nederlander. Ik ben meer een Nederlander, dan de meeste Nederlanders. Dat is gewoon de realiteit. Regelmatig geef ik lezingen. Dan krijg ik complimentjes dat ik zo goed Nederlands spreek. Dan denk ik: ‘Maar ik ben een Nederlander.’ ‘Oh!’, zeggen ze dan verbaasd. ‘Ik dacht dat u Joods bent.’ Ze denken dat ik in Israël ben geboren en dus geen Nederlands spreek. Israëliër, dus een Jood. Terwijl tig procent van de Israëliërs notabene Islamieten zijn.”
Geschiedenis van antisemitisme
Jodenhaat bestaat al eeuwenlang. In de middeleeuwen droeg de christelijke kerk een antisemitisch denkbeeld uit. De Joden waren een minderheid. Volgens de kerk waren zij schuldig aan de moord op Jezus. Het slechte beeld bleef na de middeleeuwen bestaan.
In de 19e eeuw was er haat naar Joden op basis van het verkeerde ras. In de nazi-ideologie werden Joden gezien als uitbuiters van het volk, rijke geldwoekeraars en als een bevolkingsgroep dat zich afzondert. De moord op zes miljoen Joden in de Tweede Wereldoorlog is de extreemste vorm van Jodenhaat.
Dus u ziet antizionisme als een dekmantel voor antisemitisme?
“Ja zeker. Antisemitisme is een virus, dat zich steeds muteert. Eerst hadden we Jezus vermoord, dus moesten ook wij vermoord worden. In de middeleeuwen waren wij de oorzaak van de pest. In de Tweede Wereldoorlog waren wij het verkeerde ras. Het blijft maar doorgaan. Nu zijn het alleemaal antizionisten die ons haten.”
Wat vindt u dat de Joodse gemeenschap moet doen?
“Ik wil dat dat Joodse gemeenschap in ons land snapt dat dit gaande is. Ik wil dat de Joodse gemeenschap op staat tegen wat er nu gaande is. Dat ze niet hun kop in het zand steken. Nu zie je dat mensen op drie manieren reageren. Of ze steken hun kop in het zand, raken in paniek of overwegen zelfs om weg te gaan naar Israël.”
Heeft u ooit overwogen om weg te gaan?
“Wij hebben dat absoluut wel eens overwogene. Wij gaan hier niet weg. Ik ben hier. Ik heb hier mijn taak. Als ik wegga, dan laat ik mijn mensen in de steek. Net als een kapitein van een schip in een storm, die net op een klif is gelopen.”
Waar komt antisemitisme uit voort?
“Ja, dat is een hele goeie vraag. Waarom is het er niet? Ik denk dat er geen antwoord op bestaat. Antisemitisme was er altijd al sinds het bestaan van het Joodse volk. Er is altijd wel iets wat dat we misdaan hebben. Ik denk dat niemand weet waarom er antisemitisme is. Het gaat niet weg. Kijk aan het einde van de coronatunnel, is licht. Hier niet.”
Wat kunt u doen om Jodenhaat terug te dringen?
“Ik probeer dat via de media. Ik corrigeer de fouten. Dan zeggen ze ‘Ga jij er even op af.’ Je krijgt een soort correctie na afloop. De meeste mensen lezen wel het eerste de grote kop.”
Is het bespreekbaar maken de oplossing?
“Ja zeker! Je kunt het niet uitroeien, maar bespreekbaar maken. Dat is het begin van de oplossing. Zolang in miljoenen kinderboekjes haat wordt gekweekt tegen Joden, is er geen vrede.”