FACTCHECK: Beelden bombardement in Donetsk op twitter echt of nep?

FACTCHECK: Beelden bombardement in Donetsk op twitter echt of nep?

Bron: Unplash

Bouke van de V., beter bekend als Rapper Kafka, twitterde op 14 maart 2022  beelden van lichamen in een bus die omgekomen zouden zijn door een bombardement in Donetsk, Oekraïne. De tweet werd gedeeld door Thierry Baudet, partijleider van Forum voor Democratie, waardoor dit zichtbaar werd voor zijn 273,8 duizend volgers. Bij het beeld werd het volgende geclaimd door de rapper: “Het Oekraïense “leger” heeft Donetsk gebombardeerd. Tientallen burgerdoden, vreselijke beelden. Besef dat dit al jaren aan de gang is. Waar zijn al die deugers nu om hun afkeur uit te spreken? Met hun Oekraïne vlaggetjes?”

Waar hij deze beelden precies vandaan heeft, vermeldt de rapper niet. Ook niet nadat verschillende mensen in de reacties vragen naar de oorsprong van de foto. In totaal wordt er 326 keer onder de tweet gereageerd. Deze reacties verschillen van mensen die er achter proberen te komen waar de foto is gemaakt, tot mensen die zeggen dat de foto fake-nieuws is.
Link naar tweet: https://twitter.com/KAFKA_Dev/status/1503388804295581702?s=20&t=o54CMDfyUjX3NI0PRy_F2Q

Rapper Kafka zat eerder vast na tweets die hij postte. Na de aanslag op Peter R. de Vries tweette de rapper het volgende: “Kunnen Taghi & Co niet achter Hugo of Mark aangaan in plaats van Peter R. de Vries?” De politierechter zag dit als opruiing tot geweld tegen het gezag en gaf de rapper acht weken celstraf, waarvan vier weken voorwaardelijk. Het blijkt dus dat de rapper vrij extremistisch twittert. Hierdoor is het belangrijk om zijn tweet te factchecken. 

In reverse images search op Google komt de foto dus terug  in de tweets van Thierry Baudet en Rapper Kafka. Er zijn verder geen Nederlandse nieuwsmedia die gebruik maken van de foto. Met alleen de binnenkant van de bus en de lichamen is het verifiëren van de foto moeilijk. Met het verifiëren van het beeld kregen we hulp van John Baart, hij was vijftien jaar lang criminaliteit analist/internet rechercheur bij de politie. Tijdens zijn werk kreeg hij regelmatig te maken met het verifiëren van beelden en andere informatie op het internet. 

Bewijsstuk 1
In de reacties van de tweet werd een filmpje gedeeld. In dit filmpje zie je een man door de straat lopen waar onder andere de vermoedelijke bus uit de foto staat.  We zien op de achtergrond een kledingwinkel, waarvan de naam herkenbaar in beeld komt. De winkel kan via Google Street View herleid worden. Hierdoor wordt de omgeving van de bus bekend. De Google Street View beelden in de winkelstraat waar de bus zou moeten staan, zijn wat verouderd. Deze zijn gemaakt in 2011. Desalniettemin zijn de gebouwen nog te herkennen en kan hierdoor bevestigd worden dat het beeld van de lichamen in de bus inderdaad in de stad Donetsk is gemaakt. Wanneer de foto en het filmpje zijn gemaakt en wie verantwoordelijk is voor de doden is hiermee nog niet bevestigd. Wie de verslaggevende man is, is nu ook nog niet duidelijk.
Linkje naar het filmpje: https://twitter.com/i/status/1503389574457962496 

Verslaggevende man bij winkel

Google Street View Donetsk

Beeld vanuit in de bus, met op de achtergrond de toog

Google Street View Donetsk

Er zijn weinig grote media die berichten over het bombardement waar de Oekraïners verantwoordelijk voor zouden zijn. In het AD verscheen op 14 maart een artikel waarin werd vermeld dat er 32 gewonden zouden zijn in de plaats Donetsk. In de video bij dit artikel is Bob van de Huët (buitenlandverslaggever voor het AD) aan het woord. Hij vermeldt hier dat het gaat om een bombardement op een klooster door het Russische leger. Dit gaat dus om een ander incident in de stad. Wel geeft het de onrust in de stad aan.
Linkje naar het AD: https://www.ad.nl/buitenland/dit-gebeurde-er-vannacht-beschietingen-gaan-door-rusland-klopt-bij-china-aan-voor-hulp~a9e48f0d/

Bewijsstuk 2
In een videoreportage van het Indiase WION (een Engelstalige nieuwszender) zie je de straten van Donetsk na het bombardement. Ook hierin zie je de oranje bus voorbij komen waarin de foto is gemaakt. Daarnaast is in de video zichtbaar wat de explosie heeft veroorzaakt. Aan de hand van deze reportage kunnen we bevestigen dat het bombardement inderdaad op maandag 14 maart 2022 heeft plaatsgevonden. Verder geeft de nieuwsuitzending aan dat zowel het Russische als het Oekraïense leger de aanslag ontkennen. Wie er uiteindelijk verantwoordelijk is voor de aanslag blijft dus onbekend.
Linkje naar filmpje: https://youtu.be/0P-dzXue6Qg

Onder de YouTube video van deze nieuwsuitzending stond bij de reacties het volgende:

Bewijsstuk 3
Deze reactie onder de video van WION leidde mij verder naar het YouTube account van deze zogeheten Patrick Lancaster. Deze Amerikaanse journalist, die we al eerder zagen in de eerste video, maakt verslaglegging van de oorlog in Oekraïne. In de video die hij postte op 14 maart 2022, zien we de gehele video van zijn verslag na het bombardement in Donetsk. De eerdere video die we zagen bij bewijsstuk 1 is hier slechts een knipsel van.
Linkje YouTube video: https://youtu.be/ANNhDKGjNK8

Bewijsstuk 4
In een andere video die werd geretweet door Thierry Baudet zien we de close-up van het explosief. De video is in dezelfde straat gemaakt als het filmpje van de verslaggever. Op het explosief staat een code. Aan de hand van deze code kan herleid worden om welk soort explosief dit gaat. Na onderzoek blijkt dat dit soort explosief door zowel Rusland als Oekraïne wordt gebruikt.

Linkje naar video: https://twitter.com/i/status/1503338944913678339

Conclusie
Aan de hand van de verificatie van de stad kunnen we opmaken dat de dode mannen in de bus inderdaad zijn omgekomen in het stadje Donetsk. Door de nieuwsuitzending van het Indiase WION kunnen we daarnaast ook bevestigen dat dit op 14 maart 2022 is gebeurd. Door wie deze slachtoffers zijn gevallen kunnen we echter niet bevestigen. Beide legers ontkennen de stad te hebben gebombardeerd en er zijn geen bewijzen voor de beschuldigingen. 

De beschuldiging, van rapper Kafka, dat het Oekraïense leger verantwoordelijk is voor de doden in de bus is dus niet waar. Het is nog niet bekend wie het explosief heeft afgeschoten. De foto hoort wel bij de gebeurtenis van afgelopen maandag.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *