Roofkunst restitueren of niet?

Roofkunst restitueren of niet?

(Foto: Franka Büchi) Afrikaanse beelden in het Afrikamuseum.

Roofkunst is flink in het nieuws geweest de afgelopen tijd. Hoe zit het precies met de kunst die onterecht in Nederlandse musea wordt tentoongesteld, moet die kunst dan allemaal terug? 

Afgelopen September kwam het in Nederland groot in het nieuws, een groep Franssprekende activisten hebben geprobeerd een Afrikaans grafornament uit het Afrikamuseum te stelen. Zo ver is het echter nooit gekomen de activisten zijn op tijd aangehouden. De activisten gaven aan dat dit beeldje roofkunst is en het terug moet naar het land van herkomst. Het gaat om kunststukken die zijn ingenomen in de tijd dat Suriname en Indonesië in bezit waren van Nederland of tijdens de koloniale oorlogen. Volgens de Raad voor Cultuur zijn deze kunststukken niet eerlijk verkregen.

Zo kwam het onderwerp roofkunst in de media, onder andere het Afrikamuseum, Tropenmuseum en museum Volkenkunde in Nederland zijn in het bezit ruim 270.000 objecten met een koloniale achtergrond, deze zijn nu nog eigendom van de Nederlandse staat. Nederland moet bereid zijn om in voormalige Nederlandse koloniën buitgemaakte cultuurgoederen onvoorwaardelijk terug te geven als het land van herkomst hier om vraagt. Dat staat in het adviesrapport van de Adviescommissie Nationaal Beleidskader Koloniale Collecties. Daarnaast geeft de Raad voor Cultuur aan dat erkenning van onrecht en de bereidheid om dit onrecht zoveel mogelijk te herstellen, de uitgangspunten van het beleid over de collecties in Nederlandse musea moeten zijn.

Het gros van de musea staat achter het restitueren van roofkunst. Pieter ter Keurs, hoogleraar Musea, Collecties en Samenleving aan de Universiteit Leiden, zet vraagtekens bij het teruggeven van koloniaal erfgoed dat is geschonken. Volgens de commissie zou geschonken erfgoed ook in aanmerking komen voor restitutie als het van grote culturele waarde is voor een land. ‘Dat is glibberig terrein. Nederland vindt het ook fijn om kunt uit de Gouden Eeuw terug te krijgen, maar dat is ten einde zoek. In vredesnaam, doe het restitueren langzaam en doordacht ‘, zegt Keurs in een interview met de Volkskrant.

In een interview met onze redactie geeft persvoorlichter Coromandel Brombacher werkzaam in het Afrikamuseum aan, dat het museum twee extra herkomstonderzoekers in dienst heeft en daarmee herkomstonderzoek wil intensiveren. Ze zijn absoluut voor restitutie maar dit moeten de landen dan zelf ook willen.

Echter zijn er ook partijen die zich afvragen of restitueren wel echt een goed idee is. Armand Zunder, econoom en voorzitter van de Nationale Reparatie Commissie Suriname geeft in een interview met Trouw aan: ‘Wij hebben hier niet de faciliteiten, kennis en deskundigen om dat allemaal te conserveren’. Landen als Suriname zijn dus niet altijd in de mogelijkheid om de kunststukken zo goed te conserveren als wij in Nederland kunnen. Is restitueren nou wel echt een goed idee?

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *