CORONA DE INFO-DEMIC: in hoeverre heeft de pandemie invloed op de online nieuwsconsumptie?

CORONA DE INFO-DEMIC: in hoeverre heeft de pandemie invloed op de online nieuwsconsumptie?

Foto door Pexels.com

Door de aanwezigheid van het digitale medialandschap is nieuws missen in deze tijd bijna onmogelijk. Vooral tijdens de coronacrisis is het nieuws overal. Je kan de site van de NOS niet openen zonder dat er meteen iets over corona op de voorpagina staat. Tijdens de pandemie heerst de vraag naar nieuws, want iedereen wil op de hoogte blijven. “Wat zijn de nieuwe maatregelen?” Er is nu zoveel informatie dat er ook veel misinformatie tussen de berichten voorkomt, meldt het WHO. Hebben mensen nog wel behoefte om 24/7 op de hoogte gehouden te worden door journalisten? In hoeverre heeft de pandemie invloed op de online nieuwsconsumptie?  

“Ik ben er nu echt wel klaar mee. Is dit eigenlijk nog wel nieuws?” Hoor ik mezelf vaak zeggen als het journaal aanstaat in de avond en er weer bekend wordt hoeveel besmettingen er deze week zijn. Vorige week hoorde ik een stukje op de radio: “Bijna alle longartsen in Nederland zijn gevaccineerd, dat is belangrijk want zij spelen een grote rol in de behandeling van corona”, daar moest ik wel even om lachen, alsof dat iets is wat mensen nog niet weten. In het begin van de coronacrisis dacht ik niet zo. Ik wilde alles weten en zat constant aan mijn telefoon genageld. Ik ververste de NOS app opnieuw en opnieuw.  

Het is al bijna een jaar geleden dat corona voor het eerste in Nederland gedetecteerd werd, maar er zijn nog steeds veel besmettingen. Ik vraag me af of het normaal is dat mijn interesse in corona-nieuws af is genomen en of meerdere mensen dit ervaren. 

Online nieuwsconsumptie vóór de pandemie 

Uit cijfers van NOBO (Nederlands online bereiksonderzoek) uit 2019, blijkt dat er minstens zes miljoen Nederlanders dagelijks een nieuwssite of -app bezochten voor de coronacrisis. Er werd het meest gekeken naar de NOS en NU.nl. Toch bereikt geen enkele krant meer lezers online dan met de traditionele printversie. Televisie kijktijd bleef de afgelopen jaren redelijk constant, meestal gaat het elk jaar een klein beetje naar beneden, dat bleek uit een artikel van de RPO. In 2019 was de kijktijd ongeveer 192 minuten per dag.  

Een onderzoek van de Mediamonitor van 2019 wijst uit dat Nederlanders zich breed oriënteren voor nieuws, ze bezoeken vaak meerdere nieuwssites. Ook hebben Nederlanders veel vertrouwen in nieuwsmedia, ze vinden dat nieuwsmedia zorgen voor actuele berichtgeving, diepgang en dat ze voldoen aan de waakhondfunctie. Ondanks dat online kranten minder populair zijn da de printversies, stijgt het online gebruik van de media wel volgens het SCP. Vooral jongeren maken hier gebruik van. Er wordt weinig zorgen gemaakt over nepnieuws in Nederland, terwijl dit in andere landen juist toenam. 53% van de Nederlanders vertrouwt de media, dat is veel meer dan in Frankrijk met 34%. Toch is er weinig vertrouwen in nieuws op social media, maar 19% in 2019. Gemiddeld lezen acht van de tien Nederlanders dagelijks het nieuws. Ook tweederde van de jongeren leest het nieuws, maar zij doen dit minder dagelijks. “Hoe jonger men is, hoe meer de voorkeur voor online en sociale media.” (Mediamonitor, 2019) 

Corona, wat is dat precies? 

Omschrijven wat een pandemie precies is kan erg moeilijk zijn volgens een artikel van Oxford academic. Er zijn een aantal kenmerken waar we rekening mee houden als we het over een pandemie hebben. Een pandemie verspreidt zich meestal over een groot gebied, zoals corona zich over de hele wereld verspreidde. Een ander kenmerk is dat er binnen een korte tijd heel veel gevallen opduiken met de ziekte. Het laatste kenmerk is dat de ziekte vaak nieuw is, of nog niet erg lijkt op een andere variant.  

Virussen bestaan al miljarden jaren. Het is moeilijk om ze te doden, dat komt doordat een virus geen gewoonlijke levensverschijnselen (metabolisme, beweging en de mogelijkheid om voort te planten) vertoont. Het coronavirus is van dieren naar mensen overgedragen en is een zogenoemd “ademhalingsvirus”, dat betekent dat vooral je neus en keel besmet worden waar het heel aanstekelijk is en je longen waar het dodelijk kan zijn. Het virus nestelt zichzelf in een eicel. Deze nesteling triggered een aanval van je immuunsysteem, dit is waar de meeste mensen ziek van worden. (Washington Post, 2020) 

Het RIVM meldt dat de risicogroep bestaat uit mensen boven de 70 jaar en volwassenen met een specifieke aandoening, bijvoorbeeld longproblemen. Toch zijn zij niet de enige die beïnvloed worden door het virus, als je naar andere invalshoeken kijkt wordt iedereen er door beïnvloedt. Zo blijkt uit een artikel van AAAS-Science dat de mentale gezondheid van jongeren nadelig beïnvloed wordt door de lockdown, vaak omdat ze weinig sociaal contact ontvangen en omdat ze zich “opgesloten” voelen in hun huis. Ook het aantal ziekenhuisopnames van jonge kinderen steeg in Italië. Ondanks dat vrouwen minder snel ziek worden van het virus, hebben ze vaak wel meer last van de maatregelen. Veel vrouwen moeten hun werk tijdelijk opgeven en voor de kinderen zorgen blijkt uit een artikel van Atlantic.  

Als je vanuit verschillende invalshoeken naar de pandemie kijkt, zie je dat iedereen op een andere manier beïnvloed wordt door het coronavirus.   

De invloed van de pandemie of online nieuwsconsumptie 

Uit een onderzoek van JournalismLab, blijkt dat er in het begin van de pandemie veel behoefte was aan informatie. Er werd 61% meer nieuws geconsumeerd dan eerst. De kijkcijfers van de NOS liepen op van 2,6 miljoen kijkers in januari naar 3,6 miljoen kijkers in maart, volgens de cijfers van NOBO. Er was niet alleen veel nieuws beschikbaar, er ontstond een groeiende “nieuwshonger”.  Het gebruik van twitter steeg ook met 12% in maart. Eind vorig jaar werd bekend in een artikel van AD dat de gemiddelde televisiekijktijd per dag is gestegen naar 225 minuten, dat is 33 minuten meer dan eerst. De toespraak van Mark Rutte trok ongeveer 7,4 miljoen nederlanders! 

Ondanks dat er veel extra vraag naar nieuws was in maart, nam dit in het midden van de crisis behoorlijk af. Volgens JournalismLab had nog maar 21% van de Nederlanders behoefte om het nieuws te volgen. Dit niet zo zeer omdat het een negatief effect had op de mentale gezondheid, wat overigens wel een rol speelde, maar vooral omdat 51% van de mensen aangaf zich overladen te voelen door het nieuws. In 2009 kwam het vermijden van nieuws nog nauwelijks voor, blijkt uit een onderzoek van “diep”, het kwam eigenlijk alleen voor bij jonge, laag opgeleide mensen die geen maatschappelijke plicht voelde zichzelf te informeren. Voor corona vermeed ongeveer 22% van de mensen het nieuws, tijdens corona is dit dus gestegen naar meer dan de helft. Sociale media werden opvallend weinig gebruikt voor nieuws, 86,4% van de geteste voor een onderzoek van JournalismLab gaf aan nooit instagram of twitter gebruikt te hebben om informatie op te doen. Ze zijn bang om daar “fake-news tegen te komen. Fake-news is volgens een artikel uit de SSRN “informatie die op een slimme manier het reguliere nieuws imiteert en misbruik maakt van bestaande publieke overtuigingen om de samenleving en instellingen te beïnvloeden, waardoor verwarring en ongerustheid bij de burgers ontstaat. Het vermogen om fake-news te ontdekken groeide met 12%. Een groot voorbeeld is van Trump toen hij tijdens in een persconferentie in april 2020 vertelde dat het goed was om een bepaald ontsmettingsmiddel te drinken tegen het coronavirus. Mensen overleden hierdoor. Daaraan kan je zien hoe gevaarlijk het verspreiden van fake-news is. In een onderzoek van Waszak et Al is bewezen dat 40% van de gedeelde links op sociale media fake-news zijn of bevatten.  

Het nieuws is overal, dat gaat de komende tijd ook nog zo blijven. Misschien moeten wij als journalisten wél goed gaan nadenken of het echt nodig is om 24/7 mensen te updaten. Ik vind dat we soms een stapje terug moeten zetten, wat meer de diepte induiken. Zo kunnen wij ervoor zorgen dat mensen zich niet bewust van het nieuws afzetten en maken we deze tijd een stuk verdraagzamer dan het nu is!

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *