Hoe ziet de toekomst van het bos eruit?

Hoe ziet de toekomst van het bos eruit?

Staatbosbeheer beheert het groene erfgoed in Nederland. Foto: Elias Ludikhuijze

Leersum – De hevige valwinden vorig jaar in Leersum en het drietal stormen kort geleden laten zien wat de krachten van de natuur kunnen aanrichten. Grote delen van het Leersumse bos werden verwoest waarvan de gevolgen ruim negen maanden later nog steeds zichtbaar zijn. Staan dit soort hevige natuurverschijnselen ons vaker te wachten en is het bos in de huidige vorm nog wel toekomstbestendig?

Kwetsbare bossen

Ruim tien procent van het landschap in Nederland bestaat uit bos. De Utrechtse Heuvelrug staat bijna bovenaan met 50 procent bos in de gemeente. Het huidige bos in Nederland is voornamelijk ingedeeld in vakken met dezelfde boomsoort. De grove den en de eik zijn de meest voorkomende bomen in Nederland. Veel bossen zijn gepland op heidegronden waar veel voedingstoffen uit de bodem zijn verdwenen. Door de klimaatverandering worden de bossen steeds kwetsbaarder.

Elk bos een eigen probleem

In elk bos spelen andere problemen. Daarom is het lastig om een duidelijk beeld te schetsen van het ideale bos in de toekomst. Elk gebied heeft immers andere behoefte. De oorzaak van bijna alle problemen is de klimaatverandering. Erik Roest, werkzaam bij Bosgroep Midden Nederland bevestigt deze oorzaak: ‘’De echte oorzaak van veel van de problemen in het Nederlandse bos zijn te vinden in de hoge stikstofuitstoot door met name landbouw, industrie en verkeer. Daarnaast moet de CO2-uitstoot omlaag om klimaatverandering tegen te gaan.’’

De kwetsbaarheid van de bossen was pijnlijk zichtbaar toen grote delen van het Leersumse bos door een valwind verwoest werden. De grote verwoesting was onder andere te wijten aan de monocultuur in de bossen. Veel bossen bestaan uit één boomsoort waardoor het kwetsbaar is voor ziektes en droogte. Volgens Bob Verweij, boswachter bij Staatsbosbeheer is de eikenprocessierups hier een goed voorbeeld van: ‘’Doordat heel veel eiken dicht bij elkaar staan kan de rups zich wijd verspreiden.’’

Daarnaast zijn er veel andere processen die zich de laatste jaren versterken. Roest licht de rol van de bodem toe. ”Veel bossen zijn geplant op heidegronden die weinig voedingsstoffen in de bodem hebben. Door verzuring wordt deze bodem steeds armer. Hierdoor is ook een goede vochtvoorziening lastig. Dit resulteert in een té snelle afvoer van het regenwater en het zakken van het grondwater.”

Pakket aan maatregelen nodig

De oplossing is volgens Roest niet te creëren met één herstelmaatregel: ‘’Het is heel belangrijk om niet op één maatregel in te zetten maar juist een volledig pakket samen te stellen dat gericht is op een goede structuur, gezonde bodem en een gevarieerde soortensamenstelling.’’

Voor sommige delen van het bos is het al te laat om in te grijpen. Het is volgens Roest dan ook mogelijk dat grote delen van de bossen plotseling afsterven. Toch kan het merendeel van de bossen door bepaalde aanpassingen overleven. De volgende drie maatregelen spelen daarbij een grote rol:

Ten eerste is revitalisering van het bos belangrijk. Door het omzetten van monocultuur naar gemengde bossen spreid je de risico’s en versterk je de biodiversiteit.

Daarnaast is het herstellen van de bodemrijkdom belangrijk voor het reguleren van de vochtvoorziening en het voorkomen van uitspoeling waarbij essentiële voedingsstoffen wegspoelen. Door het vergroten van het aantal bomen met goed verteerbare bladeren en eventueel het aanbrengen van bijvoorbeeld steenmeel op de bodem, kan de natuurlijk kringloop van voedingsstoffen gestimuleerd worden.

Tot slot is een gevarieerdere structuur essentieel voor een goed functionerend bos. Zo zijn er mogelijkheden voor bosverjonging. Roest: ”Want iedere verjongingsfase is een kans voor de boomsoorten om zich genetisch aan te passen aan de omstandigheden en dus weerbaarder te worden.’’

Volgens boswachter Verweij is het belangrijk dat er niet meer natuur verdwijnt: ‘’Alles wat nu natuur is moeten we natuur houden, en dat moeten we zien uit te breiden.’’ Concrete plannen zijn er ook al. Eind 2020 is besloten dat er in 2030 37.000 hectare bos extra moet worden aangeplant.

Toekomstbestendig bos

Er bestaat geen eenduidig antwoord over de toekomst van het bos. Per locatie zal gekeken moeten worden naar de behoefte van de natuur. Feit is wel dat er drastische maatregelen nodig zijn om het bos te behouden. Zowel Verweij als Roest zijn duidelijk: ”Het is van essentieel belang dat er niet wordt ingezet op één maatregel maar op een compleet pakket dat een weerbaar en toekomstbestendig bos garandeert.”

Over de auteur

Elias Ludikhuijze

Na mijn vwo examen ben ik begonnen aan de opleiding journalistiek in Utrecht. Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in politiek, mensen en hun verhalen. Mijn passie ligt bij video en montage. Video is voor mij dé manier om verhalen te vertellen. Als visuele denker kan ik alle kanten op in de montage, waarmee vaak de essentie van verhalen gecreëerd wordt. Ik denk out of the box en probeer nieuwe concepten en ideeën tot uitwerking te brengen. Ik ben allround-journalist, wat inhoudt dat ik geen problemen heb met produceren, tekst, interviewen en onderzoeken. Ik streef naar diepgaande en objectieve berichtgeving. Ik hecht erg veel waarde om context te bieden aan het nieuws, zodat het begrijpelijk en overzichtelijk voor iedereen is.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.