“Op de tast” oplossing voor blinden en slechtzienden in Beeld en Geluid

“Op de tast” oplossing voor blinden en slechtzienden in Beeld en Geluid

Foto: Jayson Visser

Mensen met een visuele beperking kunnen iedere eerste dinsdag van de maand een rondleiding volgen in het gebouw van Beeld en Geluid. Bij “op de tast” komen geïnteresseerden achter de geschiedenis van het opnemen en weergeven van geluid, en betasten vervolgens in verschillende depots geluidsobjecten. “Het is een uniek arrangement in deze tijd, waar dingen aanraken toch wel wordt afgeraden”, vertelt Rob de Bie, vrijwilliger en verteller.

De rondleiding begint altijd met een kopje koffie of thee en een bakje water voor de blindengeleidehond. Tijdens de opstart vertelt De Bie: “Er was zelfs een speciale commissie langsgekomen die moest bepalen of de opstelling coronaproof genoeg was. Wij willen dat de bezoekers dan ook goed desinfecteren, afstand houden en een mondkapje dragen.” Het komt ook wel is voor dat mensen in deze tijd op het laatste moment afzeggen: “Niet omdat ze zich in Beeld en geluid onveilig voelen, maar met het openbaar vervoer moeten reizen om ons te bereiken.”

Wanneer de laatste slok koffie op is, vertrekt het kleine groepje naar een van de onderste verdiepingen van het pand: daar staat namelijk de geluidspresentatie klaar. Eenmaal beneden is De Bie hard bezig met de PowerPoint delen op het grote scherm. De opening is overigens in een smalle gang, met tegen de wand een collectie van geluidsapparatuur door de jaren heen. Twee stoelen en een grote brandblusfles vormen een toch wat treurig decor. Desondanks is De Bie goed verstaanbaar en heeft de kleine opkomst hierdoor ook zijn voordelen.

“Als bezoekers hier voor het eerst komen, voelen ze zich toch wat onwennig. Hierdoor stellen wij eerst een paar vragen om de kennis te testen, vertelt de Bie. Edouard-Leon Scott de Martinville maakte 148 jaar geleden met een zogeheten fonautograaf de eerste geluidsopname op een stuk papier. Hierbij werd een met roet zwartgemaakte of glazen trommel beschreven door een stilus die verbonden was aan een hoorn”, begint De Bie zijn presentatie. Normaliter is het dan de bedoeling dat bezoekers na elk stukje uitleg kunnen voelen aan de apparaten, om zo een beeld te krijgen hoe dit eruitziet. De Bie wil dat iemand dit even kan demonstreren. “Til het hendeltje maar eens naar je toe, maar kijk uit voor de scherpe naald, die zorgt voor de krasjes op de vinylplaat. Wisten jullie trouwens dat er nog steeds een groei zit in de omzet bij platenwinkels? Dit ligt rond de 26%.” De bezoekers zijn volgens Martin Schuurmans, werknemer van “op de tast”, altijd “laaiend enthousiast” en vinden het “geweldig dat deze mogelijkheid bestaat”.

Verder zijn er geen vragen meer, dus loopt De Bie met goedkeuring van de twee bezoekers naar de objectendepots waar ruimtes vol met apparatuur staan. Als eerste wordt de fonograaf, ontworpen door Thomas Edison, toegelicht. “Haal de plaat er maar eens rustig af, niet laten vallen, en zeg maar eens wat je opvalt.” Op deze manier kunnen mensen die slechtziend zijn toch ervaren hoe geluid wordt gefabriceerd. Edison dacht echt al na over de technologie, omdat hij geen zin had om met trillende handjes de naald op de plaats van de plaat te zetten. Zo bedacht hij een start/stop hendel, uitgerust met een korte tangentiële arm. Daarnaast is het voor deelnemers mogelijk een hoorspel na te bootsen, wat ook in de jaren twintig zo gebeurde, want er was nog helemaal geen televisie”, vertelt De Bie. Op de grond ligt een bak met grind, gevolgd met zes belletjes met daarnaast een grote geribbelde ton die door zijn omwentelingen wind kan veroorzaken.

Beeld en Geluid ontvangt overigens nog vaak apparatuur om op te nemen in het archief. Sommige van deze objecten, als zij passen bij het arrangement, worden hier dan in opgenomen. Als alles weer normaal is, hoopt “op de tast” in januari 2021 weer met volle kracht groepen te ontvangen om deze ervaring te beleven.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *