Meer vrouwen in de modeklas, maar mannen gaan er met de grote prijzen vandoor
Hoewel modeopleidingen in Nederland grotendeels bevolkt worden door vrouwen, blijken de prestigieuze prijzen in de sector nog altijd voor het overgrote deel naar mannen te gaan. Uit een analyse van data over studenteninstroom en prijswinnaars van de belangrijkste modeprijs in Nederland, de Cultuurfonds mode Stipendium, blijkt een onevenwichtig beeld te ontstaan in de top van de Nederlandse mode-industrie.
Meer vrouwen in de schoolbanken
Van alle studenten aan Nederlandse modeopleidingen is het grootste gedeelte van de studenten vrouw. Aan twee van de grootste mode-instellingen van Nederland, Saxion en ArtEZ, zijn de vrouwelijke studenten voor ongeveer 83% vertegenwoordigd. Een forse meerderheid dan de mannen. * Stylist Bonnie Langedijk, oprichter van platform HURS, dat zich richt op vrouwen binnen de culturele sector, ziet dit ook: “Ik denk dat mode in Nederland nog steeds wordt gezien als iets dat niet van niveau is. Mannen die geïnteresseerd zijn in een creatief vak kiezen dan vaak toch voor iets breders zoals journalistiek of een kunstopleiding.”
*In deze data is uitsluitend rekening gehouden met twee van de grootste modeopleidingen binnen Nederland: het Saxion en het ArtEZ. Data van het Amsterdam Fashion Institute en de TMO Fashion Business School konden helaas niet worden vrijgegeven voor dit onderzoek. Echter is deze data representatief voor een groot deel van de Nederlandse modestudenten en dus relevant voor het onderzoek.
Door de jaren heen
Deze trend wordt ook zichtbaar als er een vergelijking over de jaren heen wordt gemaakt. Er is data geanalyseerd van het aantal afgestudeerden in de richting van Mode-, interieur- en industriële vormgeving. Omdat de groep afgestudeerden binnen dit vakgebied relatief klein is, maakt het CBS geen aparte categorie aan voor modestudenten. De bredere categorie van ontwerpopleidingen biedt echter wel een representatief beeld van de algemene ontwikkeling binnen de creatieve sector, waar vrouwen ook hier duidelijk in de meerderheid blijven.
Modehuizen door mannen gedomineerd
Mode blijft een door mannen gedomineerde sector, stelt Not Just a Label in 2021. Mannen vervullen volgens het “The Glass Runway” onderzoek een dominantere rol binnen de grote modehuizen. De kloof tussen gekwalificeerde vrouwen en vrouwen die in aanmerking komen voor topfuncties is te wijten aan genderbias.
Langedijk stelt dat deze verschillen ook wereldwijd te zien zijn: “Ik denk dat, ook al werken er meer vrouwen in de modewereld, dezelfde machtsverschillen bestaan als in de wereld als een geheel. Als het gaat om een investering ophalen of de zakelijke kant, dan zijn mannen zeker meer zichtbaar.”
Tussen de winnaars vooral verschil in gender te zien
Toch laat een vergelijking met de winnaars van het Cultuurfonds Mode Stipendium een opvallend patroon zien. Sinds de oprichting van het stipendium in 2011 ging ruim 70 procent van de prijzen naar mannelijke ontwerpers. Hierin is het eerste coronajaar (2020) waarin geen prijs werd uitgereikt niet meegerekend. Deze data sluit indirect aan op de data uit het “The Glass Runway” onderzoek.
Opvallend binnen de data over de winnaars, is dat zowel de mannen als de vrouwen, veelal dezelfde (soort) opleidingen hebben gevolgd. De meeste winnaars zijn rond de veertig jaar oud, met slechts enkele jongere en één oudere winnaar die het gemiddelde omhoog trekt.
Langedijk vult aan: “Ik vind over het algemeen dat er in Nederland maar een heel klein hoekje van de mode-industrie aandacht krijgt. Er is zoveel Nederlands talent, maar weinig wordt echt gezien. Ik denk dat er wel ruimte is voor een frisse wind, want uiteindelijk is mode commercie en geen kunst. Er is zoveel mogelijk, en het gaat om zoveel meer dan een creatief talent zijn om een succesvol bedrijf te runnen.”
Uit het onderzoek blijkt dat vrouwen duidelijk in de meerderheid zijn binnen Nederlandse modeopleidingen, maar dat topprijzen en invloedrijke posities in de mode-industrie nog steeds grotendeels door mannen worden gedomineerd. Dit wijst op een structurele genderkloof en mogelijke vooroordelen bij selectie voor prestigieuze functies en prijzen, ondanks gelijke kwalificaties. Er is bij het Cultuurfonds een verzoek tot wederhoor en toelichting over de totstandkoming van de winnaars ingediend, maar hier is niet op gereageerd.
Dataverantwoording
Voor deze data-analyse zijn drie verschillende datasets gebruikt die samen een beeld schetsen van de genderverhoudingen binnen de Nederlandse mode-industrie.
De eerste dataset bevat gegevens over de instroom van studenten aan de modeopleidingen van het Saxion en ArtEZ in 2023. Deze data geeft inzicht in de verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke studenten. Er is gekozen voor deze twee instellingen omdat zij samen een groot deel van de Nederlandse modestudenten vertegenwoordigen. Data van andere opleidingen, zoals het Amsterdam Fashion Institute (AMFI) en TMO Fashion Business School, kon niet worden vrijgegeven, maar de beschikbare data wordt als representatief beschouwd.
De tweede dataset laat de ontwikkeling zien van het aantal afgestudeerden in de richting van mode-, interieur- en industriële vormgeving. Omdat deze beroepsgroep relatief klein is, wordt er door het CBS geen specifieke uitsplitsing gemaakt naar modestudenten. Deze bredere categorie geeft echter wel een indicatie van de algemene trend binnen de creatieve ontwerpopleidingen, en laat zien dat vrouwen ook hier structureel in de meerderheid zijn.
De derde dataset bestaat uit gegevens over de winnaars van het Cultuurfonds Mode Stipendium, de belangrijkste modeprijs in Nederland. Deze data is handmatig verzameld op basis van openbare informatie van het Prins Bernhard Cultuurfonds en modepublicaties. Hierbij is gekeken naar geslacht, leeftijd en gevolgde opleiding van de prijswinnaars sinds de oprichting van het stipendium in 2011.