Mannelijkheid? Of toxisch? Hoe het probleem ontstaat en opgelost moet worden

Gepubliceerd 7 nov 2025, aangepast 15 mei 2026

Het fenomeen de manosfeer begint steeds meer zijn plek in te nemen in de samenleving. Deze blik van mannen richting vrouwen wordt steeds schrijnender, en dit gedachtegoed is overal op sociale media te vinden, waardoor jongens snel beïnvloed worden. Hoe pakken we dit probleem aan? Volgens journalist Myrthe Buitenhuis hebben wij als samenleving, én ook als vrouw zijnde, hier een rol in: ”Je moet samen veranderen”, zegt ze.

De manosfeer is niet van het afgelopen jaar. Al in 2023 heeft Ann-Kathrin Rothermel onderzoek gedaan naar vrouwenhaat in onlinegemeenschappen. In haar onderzoek kwam naar voren dat de afgelopen jaren er een toenemend aantal online en offline ‘aanvallen’ geweest is richting vrouwen, gelinkt aan een verbonden netwerk van vrouwhatende en antifeministische onlinegemeenschappen genaamd ‘de manosfeer’, dat al sinds 2016 gaande is.


In de manosfeer staan mannelijkheid en de positie van mannen centraal. Deze mannen vinden dat zij hun dominante positie in de samenleving kwijtraken door feminisme en vrouwenemancipatie. Ze geven vrouwen de schuld van alle ‘slechte’ dingen in hun leven en de samenleving.

Dit gedachtegoed wordt steeds toegankelijker doordat deze mannelijke influencers zich uiten op sociale media en zich ook richten op onderwerpen die jongeren aanspreken: mentale gezondheid, sporten en snel geld verdienen. Een video gaat eerst daar over, maar hoe langer je blijft luisteren, hoe meer het begint te gaan over hun beeld van vrouwen en de rolverdeling: de man heeft de leiding en de vrouw is onderdanig. Zoals internetpersoonlijkheid Brits-Amerikaan Andrew Tate in een podcast zei: ”I don’t want the woman I love going to work having a male boss and male colleagues trying to fuck her cause I can’t afford to retire” of ”I think my sister is her husband’s property.’’ Andrew Tate, samen met zijn broer, is eerder gearresteerd en werd verdacht van mensenhandel, verkrachting en misbruik.

Denigrerend
In Nederland is nog weinig onderzoek gedaan naar de populariteit van deze influencers. Maar in Groot-Brittannië wel – waaruit in 2023 voortkwam dat 85 procent van de Britse jongens tussen de 13 en 15 jaar van Andrew Tate had gehoord. 25 procent van hen had een positieve blik op Andrew Tate, en 11 procent verklaarde het eens te zijn met hoe Andrew Tate vindt dat vrouwen behandeld zouden moeten worden.

”I think my sister is her husband’s property”

Er is veel kritiek op de manosfeer – maar vooral heel veel zorgen om de invloed die dit soort praatjes heeft op jonge jongens. 70 procent van de middelbare schooldocenten en 60 procent van de basisschooldocenten in het Verenigd Koninkrijk geeft aan extreem bezorgd te zijn over manosfeer-influencers. De docenten gaven aan dat meisjes door seksistische en haatdragende opmerkingen van hun mannelijke schoolgenoten ertegenop kijken om naar school te gaan. Soortgelijk onderzoek is gedaan in Australië, waaruit bleek dat vrouwelijke docenten seksisme ervaren van de jongens in hun klassen. Zo werden zij minder serieus genomen en ervaarden zij denigrerend gedrag van de jongens. In Nederland worden deze zorgen gedeeld; wanneer je op TikTok ‘Andrew Tate’ opzoekt, krijg je meteen een melding waarin staat bewust te zijn van haatverspreiding.


Binnen de manosfeer wordt er vaak gesproken over ‘mannelijkheid’, waardoor het woord een negatieve intonatie krijgt. Dat komt niet alleen door mannen in de manosfeer zelf; ook vrouwen linken het woord al snel aan iets negatiefs of ‘toxisch’. Terwijl mannelijkheid op zichzelf geen probleem hoeft te zijn. Myrthe legt uit dat wanneer een grote groep die ‘mannelijkheid’ bestempelt als iets dat ‘fout’ is, het de deur openzet voor influencers als Tate. Waarop zij kunnen beargumenteren dat mannelijkheid juist goed is en jongens het moeten omarmen. Dat klinkt uiteraard veel aantrekkelijker. Volgens Myrthe ligt het daarom niet alleen bij mannen om te veranderen, maar gaat het om een bredere maatschappelijke vraag: hoe kunnen wij dit met zijn allen aanpakken?

Audio

Wat deze influencers gemeen hebben, is het plaatje van een bepaald soort man zijn. Ook wel de alfaman genoemd. Ben je benieuwd waarom het plaatje van de alfaman zo aantrekkelijk is? Beluister dan deze audioreportage waarin Myrthe Buitenhuis hier antwoord op geeft en First Dates-bekendheid Davey Verbeek zijn mening deelt.