Het aantal cafés in Nederland is sinds 2007 met ruim een derde gedaald. Tegelijkertijd groeiden restaurants en eventcatering hard door. De klassieke bruine kroeg verdwijnt niet van de ene op de andere dag, maar de rol van het café verandert wel degelijk.
Al jarenlang zijn er in Nederland geleidelijk aan steeds minder cafés te vinden, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Waar in 2007 de teller op bijna 12.000 stond, is dat tegenwoordig nog maar minder dan 8.000. Een daling van ruim 33 procent.
Die cijfers gaan niet uitsluitend over bruine kroegen. Het CBS rekent onder de categorie cafés ook onder meer bars, discotheken, koffiebars en zalen voor feesten en partijen met horecavoorzieningen. De data laten niet één-op-één zien hoeveel bruine kroegen verdwenen zijn. Wel maken ze duidelijk dat het cafélandschap in Nederland sterk is veranderd. Binnen die ontwikkeling staat de bruine kroeg symbool voor een type café dat minder vanzelfsprekend is geworden.
Horecatrendwatcher Wouter Verkerk volgt al jaren de ontwikkelingen in de Nederlandse horeca op de voet. Hij werkt als spreker, adviseur en columnist op het gebied van horeca en gastvrijheid. Daarnaast begeleidt hij horecaondernemers bij vraagstukken rond gastvrijheid.
Verkerk noemt meerdere verklaringen voor de daling. “Een groot deel van ons sociale leven speelt zich af op onze mobiele telefoon, dus we hebben die fysieke ontmoeting minder nodig. Daarnaast leven we gezonder en drinken we minder alcohol. Ook kennen we minder momenten dat we de dag afsluiten in de kroeg, want we werken veel thuis.”
Daar komt bij dat steeds meer Nederlanders weinig of geen alcohol drinken én dat veel cafés, met name oer-Hollandse bruine kroegen, onvoldoende hebben ingespeeld op de veranderde leefstijl van gasten. Verkerk: “Steeds minder mensen voelen zich thuis in een donker hol, waar alleen maar ongezonde dingen te verkrijgen zijn.”
Verschillende cafés zijn daarom een andere koers gaan varen, zegt Verkerk. “Kroegen zijn een publieke functie gaan vervullen; van stemlokaal tot ophaalpunt voor pakketjes en ontbijtruimte voor omliggende airbnb’s. Dus veel meer dan alleen een bar met krukken eromheen en vaste gasten.”
Restaurants en catering
Tegelijkertijd groeit andere horeca juist enorm. Zo is het aantal cateringbedrijven van bijna 3.700 in 2007 naar ruim 27.000 in 2026 gestegen. Ook het aantal restaurants is flink toegenomen: van 10.135 (2007) naar 16.680 (2026) zaken.
De groei van eventcatering vraagt wel om nuance. Volgens Verkerk is het een ‘lastig kerngetal’. “Als je bij wijze van spreken morgen een festival organiseert en je hebt 60 foodtrucks op je terrein staan, dan zijn dat 60 bedrijven. Vroeger belde je daar een bedrijf voor en dat regelde dan een aantal standjes. Dat verklaart die enorme groei.”
De toename van catering zegt ook iets over de manier waarop de horecasector is versnipperd. Meer zelfstandigen, foodtrucks, barista’s, speciaalbierbrouwers en kleine ondernemers vonden hun weg naar de markt. Volgens Verkerk zijn dat de naweeën van de financiële crisis van 2008, toen veel mensen hun baan opzegden en hun dromen gingen najagen.
Toekomst
Ondanks de forse daling van het aantal cafés verwacht Verkerk niet dat het fenomeen ‘de bruine kroeg’, dat inmiddels immaterieel erfgoed is, volledig zal verdwijnen uit Nederland. “In een dorp of stad is er altijd een ontmoetingsplek nodig.”
“Als ik over de Zeedijk in Amsterdam loop, dan is er een aantal plekken waarvan ik hoop dat die blijven bestaan. En dat zal ook wel lukken, omdat het goed het verhaal vertelt van de omgeving en de mensen in Amsterdam. Daar wordt door horecaliefhebbers gewerkt en het is ook een soort culturele bezienswaardigheid. Maar het is tegenwoordig geen optie meer om een bruine kroeg te openen in een buitenwijk in Leeuwarden. De wereld is veranderd en de bevolking is anders samengesteld”, aldus de horecaondernemer.
Dataverantwoording
Voor dit verhaal is één dataset van CBS StatLine gebruikt (Bedrijven; bedrijfstak). De dataset bevat het aantal horecabedrijven in Nederland tussen 2007 en 2026 (Q1 t/m Q4). De opgeschoonde dataset bevat cijfers van ieder eerste kwartaal per jaar. De cijfers van Q1 van 2025 zijn ‘nader voorlopige cijfers’, terwijl de cijfers van Q1 van 2026 ‘voorlopige cijfers’ zijn.
In de opgeschoonde dataset zijn niet alle bedrijfstakken/branches meegenomen. De volgende categorieën zijn achterwege gelaten: ‘Restaurants, andere eetgelegenheden’, ‘Fastfoodrestaurants, ijssalons etc’, ‘Snackbars, lunchrooms en eetkramen’, ‘IJssalons’ en ‘Kantines en contractcatering’. Daardoor bleven drie categorieën over: ‘Restaurants’, ‘Eventcatering’ en ‘Cafés’.
Het CBS is een onafhankelijke en betrouwbare bron en haalt zo veel mogelijk informatie uit bestaande registraties van de overheid en bedrijven. Het gebruik daarvan is wettelijk vastgelegd, en privacy en betrouwbaarheid staan voorop. Daarnaast verzamelt het CBS zelf gegevens met enquêtes.