{"id":916,"date":"2023-06-07T14:53:42","date_gmt":"2023-06-07T12:53:42","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/?p=916"},"modified":"2023-06-24T10:23:25","modified_gmt":"2023-06-24T08:23:25","slug":"overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/","title":{"rendered":"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen"},"content":{"rendered":"<p>Het artikel is ook in audiovorm te beluisteren:<\/p>\n<div class=\"humamaudio\" style=\"position:relative;overflow:hidden;width:600px;height:40px;margin:20px 0px;\"><iframe loading=\"lazy\" width=\"600\" height=\"40\" src=\"https:\/\/stream.hu.nl\/players\/vp02NYmf-gUDjC9bv.html\"><\/iframe><\/div>\n<p><strong>Onder militairen en veteranen* rust tot op de dag van vandaag een taboe op het vragen van hulp voor psychische klachten, waaronder PTSS (posttraumatische stressstoornis). Journalist Kim Suos gaat in gesprek met Defensie over dit taboe en zijn initiatieven om meer bewustwording te cre\u00ebren voor mentale klachten binnen de krijgsmacht. Ook spreekt zij met twee veteranen over hun tijd bij Defensie en ervaring met PTSS. <\/strong><\/p>\n<p>Ieder jaar zijn er in Nederland ongeveer vierhonderdduizend mensen met PTSS, blijkt uit het\u00a0<a href=\"https:\/\/open.overheid.nl\/documenten\/ronl-5ea8ffdb-78fb-481b-9314-94362aaa4091\/pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u2018Verbetersignalement Posttraumatische stress-stoornis\u2019<\/a>\u00a0van Zorginstituut Nederland uit 2020. Het ministerie van Defensie schat dat ongeveer twintig procent van de uitgezonden militairen in meer of mindere mate last krijgt van een missie. Van hen krijgt een klein deel PTSS, meldt het Nederlands Veteraneninstituut. Maar wat is PTSS eigenlijk?<\/p>\n<p><strong>Ontstaan van PTSS<br \/>\n<\/strong>,,PTSS is een cluster van psychische klachten, die kunnen ontstaan na een traumatische gebeurtenis\u201d, zegt\u00a0Lisa Marques,\u00a0psycholoog en senior stafofficier bij de Militaire Geestelijke Gezondheidszorg (MGGZ).\u00a0PTSS kan ontstaan nadat een persoon is blootgesteld aan een feitelijke of dreigende dood, een ernstige verwonding van iemand zelf of anderen, of seksueel geweld, blijkt uit\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nlveteraneninstituut.nl\/content\/uploads\/2015\/02\/FS6-Posttraumatische-stressstoornis-na-uitzending1.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">onderzoek<\/a>\u00a0van het Nederlands Veteraneninstituut. Stefan van Herpen is klinisch psycholoog en psychotherapeut bij de MGGZ. Hij\u00a0behandelt militairen en veteranen met psychische klachten: ,,Als mensen in gevaar komen willen ze vluchten, vechten of bevriezen\u2019\u2019, legt hij uit. ,,Als jij continu in gevaar bent of continu dreiging ervaart en je kan jezelf niet meer in een veilige situatie brengen, dan blijft heel jouw lichaam gespannen en kunnen er ook in het \u2018angstcentrum\u2019 van het brein veranderingen optreden\u2019\u2019, vervolgt hij. Het kan tijd kosten voor veteranen die zijn uitgezonden naar een oorlogsgebied, om weer te wennen aan het dagelijks leven in Nederland. ,,In MRI-studies zien we soms dat de amygdala \u2013 een centraal punt voor angst in het brein \u2013 meer geactiveerd is dan normaal bij mensen die zijn uitgezonden\u201d, zegt van Herpen.<\/p>\n<p><strong>Kenmerken van PTSS<br \/>\n<\/strong>De MGGZ gebruikt de DSM-V** als classificatiesysteem om de diagnose PTSS vast te stellen. ,,Er is niet \u00e9\u00e9n PTSS\u2019\u2019, geeft van Herpen aan. De symptomen van PTSS kunnen per persoon verschillend tot uiting komen. Marques legt uit dat een van de kernsymptomen van iemand herbelevingen kunnen zijn. ,,Men krijgt dan flashbacks van \u00e9\u00e9n of meerdere traumatische gebeurtenissen.\u201d\u00a0\u00a0Een ander kernsymptoom is vermijding. ,,In dat geval proberen mensen bepaalde foto\u2019s, situaties of herinneringen te vermijden om het gevoel van de herbeleving niet te krijgen.\u201d De triggers voor die herbelevingen kunnen van alles zijn. Zo kan iemand die betrokken is geweest bij een auto explosie waarbij een benzinegeur vrijkomt, benzinegeur als trigger ervaren. Bij het ruiken van benzinegeur wordt men vervolgens herinnert aan de auto explosie.<\/p>\n<p><em>Hyperarousal<\/em> is ook een veelvoorkomend symptoom. Marques: ,,Men is schrikachtiger, meer alert en prikkelbaar.\u2019\u2019 Vaak verandert er ook iets in iemands cognitie, ofwel in iemands overtuigingen. ,,Stel dat ik voor mijn huis op straat een overval meemaakt, dan verandert mijn beeld van \u2018in mijn huis of tuin kan ik veilig rondlopen\u2019, naar: \u2018de wereld voelt opeens als een hele onveilige plek\u2019.\u201d\u00a0Ook nachtmerries komen vaak voor bij mensen met PTSS.<\/p>\n<p><strong>Behandelingen voor PTSS<br \/>\n<\/strong>Zowel van Herpen als Marques geven aan dat PTSS niet chronisch hoeft te zijn. Van Herpen: \u201cTraumaklachten zijn in principe goed te behandelen.\u201d Bij het Expertisecentrum Militaire Geestelijke Gezondheidszorg (EC MGGZ) wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mentale gezondheid bij Nederlandse militairen en veteranen. \u201cBinnen de MGGZ behandelen we volgens de richtlijnen van de GGZ. Wij maken alleen gebruik van behandelingen voor PTSS die voldoende wetenschappelijk onderbouwd zijn\u201d, laat Marques weten. Behandelingen die worden aangeboden door het MGGZ zijn onder andere cognitieve gedragstherapie, exposuretherapie en EMDR (<em>Eye Movement Desensitization and Reprocessing<\/em>). Ook is sinds juni 2022 het \u2018IMMERSE\u2019 onderzoek gestart bij Defensie. In dit onderzoek wordt gekeken naar de effectiviteit van\u00a0<em>Virtual Reality<\/em>\u00a0voor behandelingen van PTSS. De resultaten worden eind 2025 verwacht.<\/p>\n<p>Het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV) bestaat uit professionele en betrokken organisaties voor veteranen, dienstslachtoffers en hun dierbaren. Het doel van het LZV is om deze mensen bij missie gerelateerde psychische en psychosociale problemen, de meest passende zorg te bieden. 1688 (postactieve) veteranen zijn in behandeling bij het gespecialiseerd maatschappelijk werk binnen het LZV. 879 (post)actieve veteranen zijn in behandeling bij de tweede lijn Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) binnen het LZV, blijkt uit de <a href=\"https:\/\/www.nlveteraneninstituut.nl\/content\/uploads\/2022\/06\/veteranennota-2021-2022.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Veteranennota 2021-2022<\/a> van Defensie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_917\" aria-describedby=\"caption-attachment-917\" style=\"width: 1762px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-917 size-full\" src=\"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners-.png\" alt=\"\" width=\"1762\" height=\"1186\" srcset=\"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners-.png 1762w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners--300x202.png 300w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners--1024x689.png 1024w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners--768x517.png 768w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners--1536x1034.png 1536w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners--1250x841.png 1250w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/ketenpartners--400x269.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 1762px) 100vw, 1762px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-917\" class=\"wp-caption-text\">Bron: Veteranennota 2021-2022<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Angst voor hulp zoeken<br \/>\n<\/strong>Van militairen en veteranen wordt geacht dat zij sterk en gezond zijn. Dit kan een drempel zijn om psychische hulp te zoeken. Dit blijkt ook uit een\u00a0<a href=\"https:\/\/www.cambridge.org\/core\/journals\/bjpsych-open\/article\/barriers-and-facilitators-for-treatmentseeking-for-mental-health-conditions-and-substance-misuse-multiperspective-focus-group-study-within-the-military\/75E7AE54C05AA456084A604F114ADF4E\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">onderzoek<\/a>\u00a0van de MGGZ uit 2020, waarin de\u00a0belemmerende en bevorderende factoren voor het zoeken van psychische hulp, bij Nederlandse militairen, wordt onderzocht.<\/p>\n<p>Uit het onderzoek blijkt dat barri\u00e8res voor het zoeken naar behandelingen meestal stigma-gerelateerd zijn. Denk aan: angst voor gevolgen voor de carri\u00e8re, angst voor sociale afwijzing door een leidinggevende en de &#8216;sterke werknemers&#8217; werkcultuur. Verder blijkt dat binnen de krijgsmacht &#8211; ook door leidinggevenden &#8211; vaak negatief wordt omgegaan met geestelijke gezondheidsproblemen. Deelnemers gaven aan dat de negatieve houding van een supervisor ten aanzien van behandelingszoekende en geestelijke gezondheidsproblemen van invloed was op het behandeling zoeken van een werknemer. Hierdoor wordt het taboe op PTSS in stand gehouden en de noodzaak van behandeling niet erkend.<\/p>\n<p>Dit heeft ook invloed gehad op veteranen Sandra en Mark. Jarenlang gaan zij gebukt onder veel schaamte en hun PTSS-klachten worden niet altijd even serieus genomen. In twee diepte-interviews vertellen zij over hun tijd bij Defensie en ervaring met PTSS. Beiden hebben de kracht gevonden om anderen te helpen en weer zin te geven aan het leven.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Bekijk onderstaand de diepte-interviews met Sandra en Mark.\u00a0<\/em><\/p>\n<h4 id=\"veteraan-sandra-kampt-met-ptss\" style=\"text-align: center\"><a href=\"https:\/\/sway.office.com\/9xTpCRnyPJzyNyC5?ref=Link&amp;loc=play\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Veteraan Sandra kampt met PTSS en had een doodswens: \u201cMijn redding was mijn PTSS hulphond Bieke&#8221;<\/a><\/h4>\n<h4 id=\"na-een-gitzwarte-periode-bevri\" style=\"text-align: center\"><a href=\"https:\/\/sway.office.com\/gCIBMsCPcx2Xvdnv?ref=Link\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Na een gitzwarte periode bevrijdt veteraan Mark zichzelf \u00e9n anderen van PTSS: \u201cIk ben nu fysiek en mentaal de sterkste versie van mijzelf\u201d<\/a><\/h4>\n<p><strong>Meer aandacht voor mentale klachten<br \/>\n<\/strong>Marques geeft aan dat er steeds meer aandacht is voor\u00a0mentale gezondheid en dat het \u2018de goede kant op gaat\u2019 bij Defensie: \u201eIk merk dat er veel meer initiatieven zijn om mentale problemen bespreekbaar te maken, ook door mensen die het zelf hebben meegemaakt.\u201d\u00a0Zo hebben enkele militairen in dienst het <em>mental health<\/em> initiatief KNAK opgezet. Op hun Instagram delen zij verhalen van militairen die met mentale klachten kamp(t)en en hulp hebben gezocht.<\/p>\n<p>De aandacht voor mentale klachten blijkt ook uit de zorg die Defensie biedt in de periode voor, tijdens en na de uitzending. Marques: ,,Voor de uitzending krijgen mensen een missiegerichte opleiding. Naast informatie over de missie, wordt daarin ook aandacht besteed aan thema\u2019s als stress en trauma. Ook is er een informatiedag waarin het thuisfront wordt ingelicht over de missie.\u201d De overgang van een inzetgebied naar huis kan heel groot zijn. Om deze reden wordt een adaptatieprogramma aangeboden op een locatie die niet in het missiegebied of in Nederland is. Daar is ruimte voor rust en ontspanning. ,,Ook worden twee gespreksleiders ingevlogen, waarvan \u00e9\u00e9n hulpverlener. Met hen wordt de missie nabesproken en vooruitgeblikt op onder meer het verdere zorgproces en waar men tegenaan kan lopen\u201d, vertelt Marques. Bij thuiskomst wordt ook het thuisfront ingelicht over aspecten waar zij op kunnen letten bij bijvoorbeeld hun partner.<\/p>\n<p>Na een aantal maanden is er ook een gesprek met een bedrijfsmaatschappelijk werker om het proces van thuiskomen en werken te bespreken. Elke militair die langer dan dertig dagen op uitzending is geweest, krijgt een half jaar na terugkeer een vragenlijst opgestuurd die betrekking heeft op de gezondheid van iemand. Deze wordt ook naar naasten gestuurd. Indien nodig wordt hulp aangeboden. Uit cijfers van Defensie in 2019 blijkt dat 88 procent van de 1474 militairen zich goed tot uitstekend voelen qua gezondheid na een missie.<\/p>\n<p>Verder zou onder andere de\u00a0Commandant der Strijdkrachten \u2013 de hoogste militair \u2013 zich vaker uitspreken over het belang van praten over mentale gezondheid. Ook is er het Collegiaal Netwerk van de Koninklijke Landmacht (CNL): \u201eBinnen ieder krijgsmachtdeel worden collega\u2019s opgeleid tot Collegiaal Netwerker, om elkaar op te vangen na potentieel traumatische gebeurtenissen en dit onderwerp meer bespreekbaar te maken\u201d, vertelt Marques.\u00a0Het ministerie van Defensie en het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn ook aangesloten bij de landelijke campagne \u2018Hey, het is oke\u0301\u2019. Het doel van deze campagne is het normaliseren en bespreekbaar maken van psychische aandoeningen, waaronder PTSS.<\/p>\n<p>Naoual Kharbouch, senior Communicatieadviseur bij Defensie, geeft zelfs aan dat het \u2018taboe\u2019 steeds meer naar de achtergrond verdwijnt. Dit komt volgens haar mede door initiatieven als de Invictus Games: een internationaal sportevenement voor militairen en veteranen, die psychisch of lichamelijk gewond zijn geraakt in het leger. Ook geeft zij aan dat Defensie bezig is om meer Defensielocaties te voorzien van het \u2018gele bankje\u2019, dat in 2020 is ge\u00efntroduceerd tijdens de Invictus Games. ,,Het gele bankje staat voor het bespreekbaar maken van mentale klachten. Een simpele vraag als \u2018hoe gaat het met je?\u2019 kan al verschil maken\u201d, vertelt Kharbouch. ,,Dat toont al aan dat wij dingen steeds minder wegwuiven, maar gewoon juist ook open staan voor dit soort ervaringen en verhalen\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center\"><em>Klik op onderstaande foto om de video van het gele bankje te zien.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/twitter.com\/DefensieMin\/status\/1641720708790210562\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-951 size-full\" src=\"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren.png\" alt=\"\" width=\"1080\" height=\"1080\" srcset=\"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren.png 1080w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-300x300.png 300w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-1024x1024.png 1024w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-150x150.png 150w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-768x768.png 768w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-400x400.png 400w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-200x200.png 200w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-24x24.png 24w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-48x48.png 48w, https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/Tweet-Ollongren-96x96.png 96w\" sizes=\"auto, (max-width: 1080px) 100vw, 1080px\" \/><\/a><\/p>\n<p>*Veteranen zijn alle (oud-)militairen met de Nederlandse nationaliteit die het Koninkrijk dienden in oorlogsomstandigheden of tijdens vergelijkbare situaties zoals vredesmissies in internationaal verband (Ministerie van Algemene Zaken, 2023).<\/p>\n<p>** De Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) is een classificatiesysteem waarin internationale afspraken zijn gemaakt over welke criteria van toepassing zijn op een bepaalde psychische stoornis op basis van (nieuwe) wetenschappelijke inzichten (DSM-5, z.d.).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het artikel is ook in audiovorm te beluisteren: Onder militairen en veteranen* rust tot op de dag van vandaag een taboe op het vragen van hulp voor psychische klachten, waaronder PTSS (posttraumatische stressstoornis). Journalist Kim Suos gaat in gesprek met Defensie over dit taboe en zijn initiatieven om meer bewustwording te cre\u00ebren voor mentale klachten [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":355,"featured_media":919,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1,50],"tags":[95,98,94,93],"class_list":["post-916","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artikelen","category-portfolio-artikelen","tag-defensie","tag-militairen","tag-ptss","tag-veteranen"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Het artikel is ook in audiovorm te beluisteren: Onder militairen en veteranen* rust tot op de dag van vandaag een taboe op het vragen van hulp voor psychische klachten, waaronder PTSS (posttraumatische stressstoornis). Journalist Kim Suos gaat in gesprek met Defensie over dit taboe en zijn initiatieven om meer bewustwording te cre\u00ebren voor mentale klachten [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-06-07T12:53:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-24T08:23:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/kopfoto-artikel-ptss.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1586\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"888\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kim Suos\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kim Suos\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Kim Suos\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e52f9364fa9ee093c4ea2a72744c7910\"},\"headline\":\"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen\",\"datePublished\":\"2023-06-07T12:53:42+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-24T08:23:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/\"},\"wordCount\":1605,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2023\\\/06\\\/kopfoto-artikel-ptss.png\",\"keywords\":[\"Defensie\",\"Militairen\",\"PTSS\",\"Veteranen\"],\"articleSection\":[\"Alle artikelen\",\"Portfolio artikelen\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/\",\"name\":\"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2023\\\/06\\\/kopfoto-artikel-ptss.png\",\"datePublished\":\"2023-06-07T12:53:42+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-24T08:23:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2023\\\/06\\\/kopfoto-artikel-ptss.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2023\\\/06\\\/kopfoto-artikel-ptss.png\",\"width\":1586,\"height\":888,\"caption\":\"Beeld: Stockphoto\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/916\\\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"Freelance Journalist \",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#organization\",\"name\":\"HU School voor Journalistiek\",\"url\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2023\\\/04\\\/cropped-cropped-Nieuw-logo-klein-scaled-1.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2023\\\/04\\\/cropped-cropped-Nieuw-logo-klein-scaled-1.jpeg\",\"width\":966,\"height\":422,\"caption\":\"HU School voor Journalistiek\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e52f9364fa9ee093c4ea2a72744c7910\",\"name\":\"Kim Suos\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2022\\\/01\\\/F7CF1420-1FB0-4266-966C-B503DFAAB9EB-96x96.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2022\\\/01\\\/F7CF1420-1FB0-4266-966C-B503DFAAB9EB-96x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/465\\\/2022\\\/01\\\/F7CF1420-1FB0-4266-966C-B503DFAAB9EB-96x96.jpg\",\"caption\":\"Kim Suos\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/kim-suos-93a684192\\\/\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/svjmedia.nl\\\/kimsuos\\\/author\\\/kim-suos\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen -","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen -","og_description":"Het artikel is ook in audiovorm te beluisteren: Onder militairen en veteranen* rust tot op de dag van vandaag een taboe op het vragen van hulp voor psychische klachten, waaronder PTSS (posttraumatische stressstoornis). Journalist Kim Suos gaat in gesprek met Defensie over dit taboe en zijn initiatieven om meer bewustwording te cre\u00ebren voor mentale klachten [&hellip;]","og_url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/","article_published_time":"2023-06-07T12:53:42+00:00","article_modified_time":"2023-06-24T08:23:25+00:00","og_image":[{"width":1586,"height":888,"url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/kopfoto-artikel-ptss.png","type":"image\/png"}],"author":"Kim Suos","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"Kim Suos","Geschatte leestijd":"8 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/"},"author":{"name":"Kim Suos","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#\/schema\/person\/e52f9364fa9ee093c4ea2a72744c7910"},"headline":"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen","datePublished":"2023-06-07T12:53:42+00:00","dateModified":"2023-06-24T08:23:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/"},"wordCount":1605,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/kopfoto-artikel-ptss.png","keywords":["Defensie","Militairen","PTSS","Veteranen"],"articleSection":["Alle artikelen","Portfolio artikelen"],"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/","name":"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/kopfoto-artikel-ptss.png","datePublished":"2023-06-07T12:53:42+00:00","dateModified":"2023-06-24T08:23:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#primaryimage","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/kopfoto-artikel-ptss.png","contentUrl":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/06\/kopfoto-artikel-ptss.png","width":1586,"height":888,"caption":"Beeld: Stockphoto"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/916\/overleven-met-ptss-het-taboe-stigmas-en-persoonlijke-ervaringen\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"(Over)leven met PTSS: Het taboe, stigma\u2019s en persoonlijke ervaringen"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#website","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/","name":"","description":"Freelance Journalist ","publisher":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#organization","name":"HU School voor Journalistiek","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/04\/cropped-cropped-Nieuw-logo-klein-scaled-1.jpeg","contentUrl":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2023\/04\/cropped-cropped-Nieuw-logo-klein-scaled-1.jpeg","width":966,"height":422,"caption":"HU School voor Journalistiek"},"image":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/#\/schema\/person\/e52f9364fa9ee093c4ea2a72744c7910","name":"Kim Suos","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2022\/01\/F7CF1420-1FB0-4266-966C-B503DFAAB9EB-96x96.jpg","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2022\/01\/F7CF1420-1FB0-4266-966C-B503DFAAB9EB-96x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-content\/uploads\/sites\/465\/2022\/01\/F7CF1420-1FB0-4266-966C-B503DFAAB9EB-96x96.jpg","caption":"Kim Suos"},"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/kim-suos-93a684192\/"],"url":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/author\/kim-suos\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/355"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=916"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/kimsuos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}