Hebben demonstraties zin of niet?

Hebben demonstraties zin of niet?

Klimaatalarm 2021 in Amersfoort.

Door de jaren heen neemt het aantal demonstraties in de grote steden steeds verder toe. Ondanks de coronacrisis zet de stijgende lijn door. Vooral milieuorganisaties en klimaatgroepen organiseren veel demonstraties als een schreeuw om aandacht, maar helpen deze demonstraties ook écht of is gebeurt het meer voor het idee? In de televisie-uitzending vertelt Charlotte Braat, coördinator lokale mobilisatie van de Klimaatmars, ons meer over deze kwestie.

Steeds meer demonstraties

Uit opgevraagde cijfers van Trouw blijkt dat het aantal demonstraties in de vier grote steden in vijf jaar bijna is verdubbeld. Ondanks de coronacrisis nemen demonstraties toe. De proteststad is en blijft Den Haag met het wel bekende Malieveld en vele andere plekken waar goed gedemonstreerd kan worden. Hier is onder andere de Black Lives Matter demonstratie geweest en ook de Boeren die op tractoren kwamen demonsteren waren hier te vinden. Dat de demonstaties zijn toegenomen is geen verassing, maar wat wel opvallend is, is dat het aantal demonstranten niet is gestegen. Deze zijn stabiel gebleven.

Hoogleraar aan de Vrije Universiteit Jacquelien van Stekelenburg, zegt dat het aantal protesten vergelijkbaar is met de jaren 60. Wel was het verschil dat het toen veel vooral om protestrellen ging en nu meer om demonstraties. Een belangrijk kantelpunt dat een positie innam op de demonstratieagenda waren de coronamaatregelen, zegt Van Stekelenburg. ‘’Op 5 mei was de eerste coronademonstratie en in november waren er al 128 demonstraties aangemeld over dit thema in Amersterdam’’ (Pols, 2021b).

Politie in actie

Met al die demonstraties komt ook het nodige geweld bij kijken. Steeds vaker in het nieuws hoor je dat demonstranten met geweld hun punt duidelijk proberen te maken of niet de aanwijzingen opvolgen van de politie. Zo ook bij de klimaatdemonstraties in Den Haag was het weer raak. Klimaatactivisten hadden zich onder andere met hun handen vastgelijmd aan stoeptegels voor de partijkantoren van het CDA, D66 en VVD. Mensen van Extinction Rebellion, een internationale en activistische linkse beweging, hielden al eerder een stille tocht langs deze zelfde kantoren, ter nagedachtenis aan alle slachtoffers van klimaatverandering. Daarna verzamelden sommige actievoerders zich bij deze partijkantoren. Er zijn toen 16 demonstranten opgepakt die niet luisteren naar de politie. Extinction Rebellion voerde een hele week in oktober actie in de Hofstad (Trouw, 2021)

Zin of niet?

Al deze acties voor onder andere het klimaat en milieu en de weerstand die er soms geboden vanuit de organisaties zelf, hoeveel zin hebben deze eigenlijk? Gaan deze acties echt het verschil maken? In zekere zin wel zegt het NOS. Door te protesteren krijgen deze actievoerders aandacht, ook in de media en dat is wat zij willen. Media beïnvloed namelijk de discussie in het parlement, vertelt socioloog Bert Klandermans. Hij deed een onderzoek naar demonsteren en geeft aan dat hoe groter je het aanpakt, hoe sneller je wordt opgepikt in de media. Vandaar dat grote demonstraties ook veel aandacht krijgen.

Een andere strategie voor actievoerders kan ook een ‘een beetje geweld’ zijn, met de nadruk op een beetje geweld. De gedachtegang hierachter is dat de pers sneller schrijft over een relletje, waardoor het doel van de demonstratie ook meteen aanbod komt, vertelt Klandermans. Ook op deze manier komt het protest aan de aandacht zie zij graag willen.

Wanneer demonstraties in de media veel aanbod komt, is dit voor politici dé kans om hier wat mee te doen, zegt Erika de Joode. Het is voor politici een kans om zichzelf goed te profileren en ook meteen hun eigen standpunt extra benadrukken bij een breder publiek dan in de Tweede Kamer. Ook kunnen politici na grote demonstraties, deze onderwerpen niet meer uit te weg (NOS, 2019).

Het heeft dus zeker wel indirecte invloed, maar over directe invloed is niet echt sprake volgens Kristof Jacobs, politicoloog aan de Raboud Universiteit. Hij vertelt dat demonstraties inderdaad media-aandacht veroorzaken, wat zeker wel wat invloed kan hebben, maar echt grote veranderingen gaan er niet komen door demonstraties. Ook Jacquelien van Stekelenburg, hoogleraar Sociale verandering en conflict aan de VU vertelt dat de directe invloed er niet meteen van zou komen. Wel ziet van Stekelenburg een ander belangrijk indirect gevolg ontstaan bij demonstraties: solidariteit. Mensen krijgen door solidariteit een collectieve identiteit en op deze manier kan een beweging groeien (Wiering, 2019).

Hieronder een fragment te zien uit te televisie-uitzending van livenews4you waar Charlotte Braat, coördinator lokale mobilisatie Klimaatmars, live in de uitzending vertelde over demonstraties en hoeveel zin deze daadwerkelijk hebben.

Over de auteur

Robyn Verdam

Studerende aan de HU als tweedejaars student met de studie: journalistiek.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *