Factcheck: ijskappen op Groenland groeien

Factcheck: ijskappen op Groenland groeien

Ijskappen op Groenland. Bron: Unsplash

Afgelopen week circuleerden er regelmatig grafieken op social media over de ijsmassa op Groenland. De grafieken werden oorspronkelijk door Ferdinand Meeus, dokter in chemie, fotofysica en fotochemie, op Twitter geplaatst, zichtbaar voor zijn 15000 volgers. In zijn tweet wordt beweerd dat er in Groenland eerder sprake is van global cooling dan van global warming. Zo stelt Meeus dat ‘ijs op Groenland, gemeten als Surface Mass Balance, rustig aan het groeien is’, dat er sinds september meer dan 300 gigaton ijs op Groenland bij is gekomen en dat er ‘op 3 juli meer ijs is bijgekomen dan 30 jarig gemiddelde’. De rondgaande grafieken wekken de indruk dat er geen of weinig verlies zou zijn in ijsmassa. Klopt het dat de ijskap op Groenland helemaal niet smelt, maar juist groeit?

De grafieken die Ferdinand Meeus op zijn Twitterpagina plaatst, zijn afkomstig van organisatie Polar Portal. Dit is een collectief van wetenschappelijke instituten die onderzoek doen naar het ijs en klimaat in het noordpoolgebied. Zo monitoren ze onder andere dagelijks de ijsmassa van Groenland. ‘’Dit doen we omdat de ijskap de afgelopen decennia is beginnen te krimpen, wat betekent dat de ijskap meer massa verliest in de vorm van smeltwater of ijsbergen dan ze aan neerslag ontvangt. Dit proces van massaverlies begon in 1990 en is sinds het jaar 2000 versneld. Het massaverlies is de laatste jaren ongeveer vier keer zo groot als vóór 2000. Dit heeft reeds gevolgen gehad in het Noordpoolgebied en daarbuiten’’, aldus Polar Portal op hun website.

Grafieken tonen niet het volledige plaatje

Vergroot

Afbeelding1

Screenshots van tweets van Ferdinand Meeus

De grafieken die Meeus plaatst (hierboven weergegeven), wekken echter de tegengestelde indruk; de ijsmassa lijkt te groeien. Polar Portal stelt duidelijk wat de grafieken tonen: ‘’De kaart laat zien hoe het oppervlak van de Groenlandse ijskap dagelijks aan massa wint en verliest. Dit staat bekend als de massabalans aan het oppervlak (Surface Mass Balance, nvdr.). De massa die verloren gaat wanneer gletsjers van ijsbergen afkalven en smelten wanneer ze in contact komen met warm zeewater, is hierin niet inbegrepen’’.

Een belangrijke factor om de balans van de Groenlandse ijsmassa te bekijken – het afkalven van ijsbergen – wordt dus niet weergegeven op deze grafiek. Dat staat ook duidelijk vermeld bij de oorspronkelijke bron, maar wordt op social media vaak weggelaten.
De grafieken tonen dus de zogenaamde Surface Mass Balance (SMB). Dit is volgens Polar Portal het verschil tussen het aangroeien van ijs door sneeuwval en het smelten van het ijs aan het oppervlak. Voor Groenland is dat verschil positief: het lijkt of er ijs bij komt. Er wordt echter een belangrijke factor in ijsverlies buiten beschouwing gelaten: het afkalven van ijsbergen.

Vergroot

Afbeelding2
Grafiek over de recente bijdrage van de Groenlandse ijskap aan de verandering van de zeespiegel (''Remote sensing of Environment'', Stroeve, J. 6 september 2016)

Verminderen we de SMB met het afkalven van de ijsbergen dan zien we op de bovenstaande grafiek over remote sensing, gemaakt door Julienne Stroeve, de rode lijn: de totale massabalans (MB). Die totale massabalans is de grootheid die van belang is voor het zeeniveau omdat die alle factoren waardoor de ijskap massa wint en verliest in rekening brengt. Dan zien we dat er tot 1996 een evenwicht was en dat Groenland sindsdien duidelijk aan ijsmassa verliest.

Uitspraken over klimaat kloppen niet
De grafieken van Meeus tonen alleen de SMB, wat dus een onvolledig beeld geeft. Sommige grafieken tonen de oppervlakte massabalans op één specifieke dag (voorbeeld links) en sommige grafieken tonen de oppervlakte massabalans opgeteld van 1 september 2020 tot een bepaalde dag (voorbeeld rechts).

Vergroot

Afbeelding3

Screenshots van tweets van Ferdinand Meeus

Links is dus de momentopname van één dag en rechts een overzicht van een periode van minder dan één jaar. Onder de kaarten wordt die data vergeleken met een 30-jarig gemiddelde. Het bijschrift ‘op 3 juli is meer ijs bijgekomen dan 30-jarig gemiddelde’ klopt. Maar zegt dat iets over het klimaat?

‘’Om het klimaat te bepalen wordt gekeken naar het gemiddelde over 30 jaar van temperatuur, vocht, luchtdruk, wind, bewolking en neerslag. Variaties en hoe vaak extremen voorkomen zijn ook van belang. Voorbeelden van extremen zijn hittegolven en zware regen met wateroverlast of overstromingen’’, meldt het KNMI op hun website. Één specifieke dag vergelijken met een 30-jarig gemiddelde doen en dit vergelijken met klimaatverandering is dus incorrect; dat heeft niet te maken met klimaat, dat is weer. ‘’Zelfs een periode van één jaar is een weerfenomeen’’, aldus het KNMI.

Het bijschrift ‘’ijs op Groenland, gemeten als SBM, is rustig aan het groeien’’ en de bewering dat er in Groenland eerder sprake is van “global cooling” kloppen dus niet. De eerste uitspraak laat de afkalving van ijsbergen buiten beschouwing en de tweede doet een uitspraak over het klimaat, wat onmogelijk is met data van één dag of een deel van een jaar.

 

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.