Het water ging, maar het trauma blijft – terugkeer naar het overstromingsgebied

Het water ging, maar het trauma blijft – terugkeer naar het overstromingsgebied

Ingestort huis in Schuld. Bron: Lotte Klaver

Het is inmiddels vijf maanden geleden dat er in Europa ernstige overstromingen plaatsvonden, met als gevolg enorme schade en enkele honderden slachtoffers in wel negen landen. Inwoners van het rampgebied blijven in shock achter: ‘’Het was verschrikkelijk, we konden niemand helpen’’. Hoe gaat het nu met hen? 

Met name de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen werd zwaar getroffen, met schade van vermoedelijk 30 miljard euro. In het kleine dorpje Schuld, gelegen in die regio, kwam de overstroming sneller dan de autoriteiten de mensen hadden kunnen waarschuwen. De overstroming liet hier een spoor van vernieling achter: (spoor)bruggen, huizen, kerken en landbouwgrond werden vernield. Honderden mensen raakten dakloos of werkloos. Het werd één van de zwaarst getroffen dorpen.

De wederopbouw
Inmiddels zijn de meeste inwoners van Schuld weer teruggekeerd naar hun huizen en hebben de schade geïnventariseerd. Dit is alleen in Noordrijn-Westfalen volgens deelstaatpremier Laschet al meer dan 13 miljard euro. En dat valt te zien: nu, vijf maanden later, ligt het puin nog steeds op straat, staan er huizen zonder dak en ligt er overal afval; het lijkt op een oorlogsgebied. Gas, elektriciteit, telecom, wegen en spoor zijn op veel plaatsen langzaamaan hersteld, maar ruim 370 gebouwen verspreid over Schuld werden beschadigd, zeker 130 volledig verwoest. Het werk daaraan lijkt maar langzaam te vorderen. Langs de rivieren liggen spookdorpen waar vooral bouwvakkers te zien zijn. Slechts op sommige plaatsen brandt licht, veel huizen zijn dichtgetimmerd of afgezet met politielint. Langs de rivier staan huizen waarvan de volledige gevel nog in het water is weggezakt.

Niet iedereen die thuis kon blijven wonen heeft alweer warm water – en dan zitten ze nu midden in de winter. Inwoners vertellen dat het lastig is om aan een werkende cv-ketel te komen: installateurs zijn volgeboekt, onderdelen uitverkocht. ‘’Om toch op te warmen, kunnen dagelijks honderden mensen een warme maaltijd komen halen bij een voedselbank’’, vertelt Julia Henrichs, slachtoffer van de overstromingen in het dorp Schuld. ‘’Dat is één van de weinige dingen die naar mijn mening wél goed is geregeld door de autoriteiten’’, vult ze aan. ‘’Het dorp zit nog steeds in het afbreekstadium, omdat we pas een maand geleden konden beginnen met slopen. Het gesteggel met verzekeringen duurde lang, omdat ze liever niet wilden afbreken.’’ Net als de meesten heeft Henrichs alles, van verzekeringen tot werkzaamheden, zelf moeten regelen.

‘’Ik zag mijn overbuurman in paniek zwaaien naar de traumahelikopters die boven zijn huis cirkelden’’

Horror nacht
Henrichs neemt de autoriteiten nog meer kwalijk: ‘’We werden niet op tijd geëvacueerd, of überhaupt gewaarschuwd. Daar was geen tijd meer voor. Ik werd ’s avonds wakker gemaakt door mijn vader die opbelde. In zijn stem hoorde ik paniek. Toch bleef hij kalm toen hij zei: ‘klim zo snel mogelijk op het dak’.  Gauw maakte ik de kinderen wakker en hielp ze vanuit mijn slaapkamerraam het dak op’’, vertelt Henrichs. Eenmaal op het dak maakte haar angst plaats voor horror: ‘’Ik zag mijn overbuurman in paniek zwaaien naar de traumahelikopters die boven zijn huis cirkelden. We keken elkaar aan. Op dat moment verzakte zijn huis in het kolkende water. Hij is nog steeds vermist’’.

Henrichs voelde zich machteloos: ‘’Het was verschrikkelijk, we konden niemand helpen. Ik zag iemand zich vastklampen aan een lantaarnpalen, maar door de draaikolk onder mijn dak kon ik niet naar hem toe. Hij stond er alleen voor’’.

’’De enige manier waarop mensen gewaarschuwd konden worden voor de was via luchtalarmen, maar omdat de stroom uitviel deden die het op meerdere plekken niet’’

Waarschuwingsmethoden
Henrichs vraagt zich af hoeveel doden vermeden hadden kunnen worden: ‘’Het is dat mijn vader mij heeft kunnen bellen. Maar voor veel mensen was het te laat; zij werden niet gebeld’’. De overstromingen zorgden voor grootschalige elektriciteitsstoringen; zeker 114.000 huishoudens in Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts, zaten zonder stroom.

Volgens energiebeheerder Westnetz zijn verschillende hoogspanningsstations uitgeschakeld toen ze overstroomden, uit veiligheidsoverwegingen. ‘’De enige manier waarop mensen gewaarschuwd konden worden voor de was via luchtalarmen, maar omdat de stroom uitviel deden die het op meerdere plekken niet’’, vertelt Henrichs.

Duitsland gaat nu werken aan een eigen versie van NL-Alert. Uit privacyoverwegingen wilde het land een lange tijd niet gebruikmaken van zo’n waarschuwingssysteem, maar na de dodelijke overstromingen van afgelopen maand is het land om. Bij de Duitse ‘cell broadcast’ wordt een waarschuwingsbericht doorgegeven aan alle mobieltjes binnen het bereik van een bepaalde zendmast. Dat maakt het mogelijk om snel, effectief en wijdverbreid informatie over gevaarlijke situaties door te geven. Henrichs is positief over het systeem: ‘’Er werd lange tijd geroepen dat zo’n systeem privacygevoelig zou zijn. Maar Nederland en België maken er ook gebruik van, en als dit systeem betekent dat er minder doden vallen in een soortgelijke toekomstige situatie, dan installeer ik het graag.’’

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.