Factcheck: ‘Zorg net zo vervuilend als luchtvaart’

Factcheck: ‘Zorg net zo vervuilend als luchtvaart’

Bron: Pixabay

In een reportage van het actualiteitenprogramma EenVandaag, heeft IC-apotheker en projectleider duurzaamheid, Nicole Hunfeld, van het Erasmus Medisch Centrum te Rotterdam een opvallende uitspraak gedaan. Volgens haar is de Nederlandse zorgsector namelijk net zo milieuvervuilend als de totale Nederlandse luchtvaart, welke voor 7% van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland verantwoordelijk wordt gehouden. Is de zorg inderdaad net zo schadelijk voor het milieu als de luchtvaart? De factcheckredactie van LiveNews4You heeft het voor u uitgezocht.

Achtergrond

In de reportage werd aandacht besteed aan de verduurzaming van de intensive care afdeling van het Rotterdamse ziekenhuis. Nicole Hunfeld, heeft de eerste editie van de door de Erasmus Universiteit georganiseerde sustainability prijs gewonnen voor haar ‘The Green Intensive Care project’. Met het project heeft ze het verbruik van materialen en grondstoffen op de IC-afdeling van het betreffende ziekenhuis in kaart gebracht, evenals de milieu-impact door het gebruik van de materialen. De jury oordeelde, ook buiten het Rotterdamse ziekenhuis om, veel potentie te zien in haar verduurzamingsproject. Hunfeld wil een circulair ecosysteem ontwikkelen, en ambieert deze al voor het jaar 2030 te kunnen introduceren op de intensive care afdeling, zodat deze vanaf dat moment volledig circulair opereert. Om deze doelstelling te behalen is onder meer het gebruik van 100% recyclebare materialen op de afdeling een belangrijke en noodzakelijke voorwaarde. Vooralsnog zou bovenstaande, het ziekenhuis een wereldprimeur kunnen opleveren.

Uitstoot zorg en luchtvaart 

De komende jaren werkt de Nederlandse overheid hard aan het reduceren van de uitstoot van broeikasgassen, waaronder de belangrijkste koolstofdioxide (CO2). Een daling van 49% in 2030 ten opzichte van het jaar 2030 is een belangrijk streven, maar vergt grote inspanningen. Dat alles is echter wel broodnodig, om onomkeerbare milieuschade te voorkomen en de situatie beheersbaar te kunnen houden. De Nederlandse zorgketen is verantwoordelijk voor ongeveer 11 megaton (11 miljard kilogram) aan CO2 uitstoot. Dat is zo’n 7% van de totale CO2 voetafdruk van ons land. In 2017 stootte ons land in totaal zo’n 163 megaton aan CO2 uit. De 11 miljard uitstoot door de zorgsector kan worden onderverdeeld in de volgende subcategorieën: Gebouwen, zoals het Erasmus MC zijn verantwoordelijk voor 38% van de uitstoot. Oftewel 4,3 megaton aan CO2 uitstoot. 18% komt door de productie van geneesmiddelen en 22% door reisbewegingen (2,5 megaton aan CO2). Daaronder worden de verplaatsingen van en naar zorgcentra, zoals ziekenhuizen verstaan, door zowel de patiënten als het bijbehorende zorgpersoneel. Opvallend is dat bij de berekening van de uitstoot van de luchtvaart, reisbewegingen over de weg door passagiers en personeel, van en naar de luchthavens niet is meegeteld. Zou je de CO2 uitstoot door de reisbewegingen met betrekking tot de zorgsector schappen uit deze berekening, zoals bij de berekening van de luchtvaart, dan blijft er nog een uitstoot van 8,5 megaton aan CO2  over. En dat is aanmerkelijk minder dan de 13 megaton aan CO2 uitstoot door de Nederlandse luchtvaartsector. De vijf grootste Nederlandse luchtvaartmaatschappijen zijn samen alleen al verantwoordelijk voor zo’n 11 megaton aan CO2 uitstoot. Daarnaast is de uitstoot door buitenlandse maatschappijen in het Nederlandse luchtruim en op de luchthavens niet berekend. De vergelijking in CO2 uitstoot met de luchtvaart gaat daarom dus niet op.

Conclusie 

Nee, de zorg is niet zo vervuilend als de luchtvaart. Omdat de berekening van de uitstoot door de luchtvaart incompleet is, is het verschil in uitstoot hoogstwaarschijnlijk nog groter.

Toekomst

Er wordt veel gedaan om zowel de zorg als de luchtvaart milieuvriendelijker te maken. In het klimaatakkoord van Parijs is immers afgesproken dat de aarde niet meer dan 2 graden mag opwarmen. Wat de zorg betreft hebben in 2015 zo’n 200 zorgpartijen met elkaar de zogenaamde ‘Green Deal’ ondertekend. Samen willen zij in 2030 een CO2 reductie van 49% gerealiseerd hebben ten opzichte van het jaar 1990, om twintig jaar later in 2050 volledig klimaatneutraal te zijn. Deze deal werd al vrij snel, namelijk in 2018 opgevolgd door de Green Deal 2.0, waar nog meer zorgpartijen zich bij aansloten. Naast de reductie van de CO2 uitstoot is er bijvoorbeeld afgesproken om gezamenlijk minder medicijnresten te lozen in grondwater, sloten en rivieren. Daarnaast moet de leefomgeving van zowel het zorgpersoneel als van de patiënt worden verbeterd. TNO heeft een routekaart voor de zorgaanbieders uitgewerkt om deze stappen te kunnen bewerkstelligen. Dan de luchtvaart: vliegtuigen worden steeds ’schoner’. Door schonere motoren maar ook door bijvoorbeeld het gebruik van bio kerosine en synthetische kerosine. De Nederlandse overheid streeft ernaar, dat er anno 2050 alleen nog maar met duurzame vliegtuigbrandstof wordt gevlogen. Momenteel wordt er al op beperkte schaal geëxperimenteerd met een combinatie van kerosine en frituurvet. Onder andere door de KLM. Maar ook defensie experimenteert met de duurzamere brandstofsamenstelling. Belangrijke stap is de komst van een bio-kerosine fabriek in Groningen, de eerste van Europa. Kanttekening is wel dat biobrandstof op dit moment nog drie maal zo duur is als conventionele kerosine. Daarnaast is elektrisch vliegen in opkomst. Alleen vergen deze vliegtuigen enorm grote accu pakketten, wat zo’n vliegtuig zwaar maakt. Het gevolg daarvan is een beperkte actieradius wat elektrisch vliegen inefficiënt maakt en daardoor ongeschikt voor het exploiteren van intercontinentale vluchten.

Bronnen:

Uitstoot koolstofdioxide door Nederlandse luchtvaart: Centraal Bureau voor de Statistiek – Rijksoverheid

Uitstoot Nederlandse zorgsector: Rapport Duurzame gezondheidszorg (mei 2019)

Reportage EenVandaag: https://eenvandaag.avrotros.nl/item/de-zorg-is-even-vervuilend-als-de-luchtvaart-erasmus-mc-wil-bewijzen-dat-een-duurzame-ic-mogelijk-is/

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.