Waarom hebben we als Nederlanders nog steeds zoveel voordelen over het mbo?
De vooroordelen over het mbo-zorgen ervoor dat er steeds minder instroom is, met als gevolg dat vakmensen in Nederland steeds schaarser worden. Mbo-student Neo Goudsmit (16) snapt er niks van: “Het mbo is zo leuk, ik heb het enorm naar mijn zin. De meest succesvolle mensen hebben echt niet altijd alleen maar op het hoger onderwijs gestudeerd.”
De afgelopen jaren daalt het aantal studenten aan het mbo (middelbaar beroepsonderwijs) enorm. Dit terwijl de vraag naar geschoolde vakmensen hard nodig is en de afgelopen jaren alleen maar is toegenomen. Deze mensen zijn onmisbaar in onze samenleving, toch wordt het mbo niet gezien als iets om trots op te zijn. ‘Hoger is beter’ is een gedachte die nog te vaak voorkomt.
‘In eigen land lijkt het mbo het negatieve imago maar niet van zich af te kunnen schudden‘
Neo Goudsmit (16) zit op het mbo. Hij zit in het tweede jaar van de opleiding Allround Media Producer in Hilversum, op het Mediapark. Hij loopt momenteel stage bij De Telegraaf. “Ik zit op een vrij kleine school, onderdeel van het ROC. Ik heb met de meeste studenten een goede klik en iedereen is enorm enthousiast, waardoor het echt als een thuis voelt. Je leert net zoals bij mijn stage onwijs veel.”
Op zijn stage is Neo de enige stagiair van het mbo; de andere werkende studenten komen van het hbo of de universiteit. “Ik voel me daardoor best vaak ondergeschikt aan de andere stagiairs. Alsof ik me moet schamen voor de opleiding die ik doe. Ik weet dat ik dat niet moet doen, maar het voelt soms toch onbewust zo.”
Mbo-student Neo Goudsmit (16). Afbeelding gemaakt door Loekie Pruijn
Instroom
Jaarlijks stromen vanuit het mbo maar liefst 500.000 studenten uit naar de arbeidsmarkt of een vervolgstudie (Het MBO | MBO Raad, z.d.). Het mbo blijft nog altijd het hoogst behaalde onderwijsniveau voor het grootste deel van de beroepsbevolking. Ook internationaal wordt het mbo in ons land hoog aangeschreven, maar in eigen land lijkt het mbo het negatieve imago maar niet van zich af te kunnen schudden.
Neo snapt wel waar dat slechte imago vandaan komt. “Er zijn scholen die niet zo goed zijn als de mijne. Scholen waar studenten niet gemotiveerd zijn en amper naar de lessen komen. Mijn broer gaat naar zo’n soort mbo. Mijn ouders waren woest toen ze na het oudergesprek thuiskwamen. ‘Wat een verschrikkelijke school is dat,’ vertelden ze.
Neo de studio aan het voorbereiden voor de komende uitzending van de zijn stage bij De Telegraaf. Afbeelding gemaakt door Loekie Pruijn.
Onbegrijpelijk
Volgens Jaap den Ouden, woordvoerder van de MBO Raad, heeft de verminderde instroom voornamelijk te maken met de demografische veranderingen die plaatsvinden in Nederland. Echter, dat is niet het enige. Ook de voorkeuren van studenten zijn de laatste jaren veranderd. “Er ligt een vooroordeel op het mbo, dat is waar, maar waar dat vandaan komt, kan ik niet begrijpen. Hier intern zijn we juist onwijs trots op wat we doen en met wie we samenwerken,” vertelt Den Ouden.
Oudergesprek
Neo vertelt verder hoe zijn ouders een demotiverend gesprek hadden met de docent van zijn broer. “Hun oordeel begon daar. De mbo-opleiding van mijn broer werd niet serieus genomen door docent en student. De meeste studenten gaan alleen omdat ze nog een leerplicht hebben.”
“Hierdoor hebben mijn ouders een slechte ervaring gekregen, die ze zullen doorvertellen aan anderen, hun vrienden en familieleden. Die mensen hebben misschien nog nooit een voet gezet in een mbo-opleiding, maar zijn nu al beïnvloed door de mening van een ander. Dat is hoe die vooroordelen werken. Dan maakt interne trots niks meer uit,” vervolgt Neo.
Neo aan het werk voor zijn stage bij De Telegraaf. Afbeelding gemaakt door Loekie Pruijn
Op feestjes
Metro schreef hier op 20 maart 2025 een artikel over: “De jongeren die voor het mbo kiezen, zeggen vaak dat ze zich schamen om op feestjes te zeggen dat ze op het mbo zitten.” (Veerbeek, 2025) “Dit doet mij veel verdriet als ik dit hoor. Op de opleiding praten de studenten trots met elkaar, maar thuis of op feestjes gebeurt dat niet. Dat vind ik heel vervelend om te horen, juist omdat ik niet goed weet hoe je dat verandert,” vertelt Den Ouden.
Wat is het MBO RAAD?
De MBO raad is de brancheorganisatie van de scholen in het middelbaar beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie. Bij de MBO Raad zijn alle scholen in de mbo-sector aangesloten die bekostigd onderwijs aanbieden. De vereniging behartigt de gemeenschappelijke belangen van de leden, biedt diensten aan en onderneemt gezamenlijke activiteiten die samenhangen met deze belangenbehartiging.
Gat in de Arbeidsmarkt
In Nederland werken ruim 9,3 miljoen mensen, van wie ongeveer 3,8 miljoen in mbo-beroepen. De Intelligence Group telt ongeveer 239 duizend online vacatures voor werknemers met een mbo-diploma, terwijl er jaarlijks maximaal 83.000 de arbeidsmarkt opkomen. Vooral machinebedienden en servicemonteurs, maar ook timmermannen en monteurs, zijn moeilijk te vinden (Kans op Werk 2024–2026 Verantwoordingsrapport, 2022).
“Het gat in de arbeidsmarkt is overal; er is namelijk een krapte gaande. In het middelbaar beroepsonderwijs hoor je er alleen vaker over, omdat het vaak gaat om beroepen die onmisbaar zijn,” zegt Linda Snijders, hoofd Arbeidscommunicatie van MBO Rockstars. “Denk aan je timmerman, stratenlegger of verpleegkundige. MBO Rockstars is daarom in het leven geroepen. Wij hebben als doel: het verkleinen van het (kennis)gat tussen het mbo-onderwijs en de arbeidsmarkt.”
MBO ROC Creative College Utrecht – Foto’s gemaakt door Loekie Pruijn
Stage
Makkelijk is het volgens Snijders niet. “Het begint bij het begin: stage. Veel studenten op het mbo hebben moeite om een stage te vinden.” Volgens Snijders ligt dat juist aan de krapte op de arbeidsmarkt, maar ook vooroordelen spelen opnieuw een rol. “Veel bedrijven denken dat als je een student van het mbo aanneemt als stagiair, je hun handje moet vasthouden omdat ze het zogenaamd niet zelf zouden kunnen. Maar het personeelstekort is enorm, en daardoor is er helemaal geen tijd om een student op die manier te begeleiden.” Volgens Snijders is dat bij een hbo-student heel anders. “Daarbij is de gedachte dat ze het al meer zelfstandig kunnen doen, en daarom is het fijner om een stagiair van het hbo te hebben.”
Neo over het vinden van een stage:
Op de redactie van De Telegraaf. Afbeeldingen gemaakt door Loekie Pruijn.
De Overheid
Het kabinet investeerde in 2022 in het versterken van het mbo. Het ging destijds om het vergroten van kansengelijkheid, een betere aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt en een impuls aan de kwaliteit. “Het is goed dat het kabinet ermee bezig is en zich dus bewust is van de gang van zaken. Echter, ik heb zelf bij de overheid gewerkt en daar werd toen nog geen mbo’er of hbo’er aangenomen,” vertelt Snijders. “Na wat aandringen kwam daar de eerste mbo’er. Ineens gebeurden er dingen, in plaats van dat er alleen maar over gepraat werd. Dat is namelijk het grote verschil: mbo’ers zijn doeners, en juist dat hebben we hard nodig.” Of de investeringen uit 2022 hebben geholpen, is vandaag de dag dan ook nog maar de vraag.
De toekomst
Het totaal aantal mbo-studenten daalde de afgelopen jaren. De nieuwe raming laat zien dat het totaal aantal mbo-studenten tot 2027 licht zal toenemen. Het is de verwachting dat het totale aantal studenten stijgt van 467.700 in 2025 naar 472.000 in 2027. Daarna daalt het aantal mbo studenten naar verwachting naar 460.300 studenten in 2031.
Daarnaast wordt er een groei van het aantal entree-studenten tot ongeveer 20.360 in 2027, daarna geleidelijke afname. Deze groei heeft naar verwachting te maken met instroom vanuit immigratie, rechtstreeks of via internationale schakelklassen. De aantallen in niveau 2 en niveau 3 lopen geleidelijk licht terug de komende jaren. In niveau 4 verwachten we nog een lichte toename tot 281.550 in 2030, daarna volgt ook daar een geleidelijke afname. (Logo Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 2025)
Een uitgebreidere Datavisualisatie vindt u hieronder.
Zonder niveaus
Volgens Jaap den Ouden zijn die vooroordelen ouderwets, maar nog steeds te veel aanwezig. “Ik geloof dat je als ouder het beste wilt voor je kind, maar dat kan ook het middelbaar beroepsonderwijs zijn. Hoger is niet altijd beter. Als student moet je trots zijn op wat je doet, en niet op welk niveau je zit.”
Den Ouden en Snijders zien liever dat het systeem helemaal verandert en dat we niet meer in niveaus denken. “Dat zou een hoop studenten goed doen. Er wordt nog te vaak te hoog of te laag ingedeeld, wat in de leerweg voor problemen zorgt. Idealiter wordt het hele systeem aangepast en kijken we naar wat iemand wél kan, in plaats van naar wat iemand niet kan. Ik geloof echter niet dat we de komende tien jaar verandering in dit systeem zullen zien. Een landelijke verandering op zo’n grote schaal zal veel voorbereiding vergen, en tot nu toe zien we dat nog niet gebeuren,” vertelt Snijders. Of die veranderingen er ooit komen, is dan ook de grote vraag.
Neo heeft zijn twijfels over deze plannen:
Neo op de redactie van de Telegraaf. Afbeelding gemaakt door Loekie Pruijn
Citaat
Logo Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2025, April 18). Prognose aantal studenten mbo. Kerncijfers En Indicatoren Middelbaar Beroepsonderwijs | OCW in Cijfers. https://www.ocwincijfers.nl/sectoren/middelbaar-beroepsonderwijs/studenten/prognose-aantal-studenten-mbo
Metro. (2025, February 17). DUO voorspelt fikse verdere daling aantal mbo’ers. Metronieuws.nl. https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/binnenland/2025/02/dalende-aantal-mbo-leerlingen-zorgwekkend-2024/
Veerbeek, N. (2025, March 20). Steeds minder mbo’ers: ‘Jongeren schamen zich’ Metronieuws.nl. https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/binnenland/2025/03/steeds-minder-mboers-jongeren-schamen-zich/
Kans op werk 2024-2026 Verantwoordingsrapport. (2022). In Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.s-bb.nl/media/cc3o3bmm/lr_137315_verantwoordingsrapportage_v1.pdf
Het mbo | MBO Raad. (n.d.). MBO Raad. https://www.mboraad.nl/het-mbo
Ministerie van Algemene Zaken. (2022, 15 juli). Kabinet versterkt het mbo, met grote rol voor tegengaan kansenongelijkheid. Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/07/15/kabinet-versterkt-het-mbo-met-grote-rol-voor-tegengaan-kansenongelijkheid
NOS. (2023, 13 januari). Verbetert het imago van het mbo? “Bedrijven overbieden elkaar met salarissen”. NOS. https://nos.nl/regio/gelderland/artikel/348330-verbetert-het-imago-van-het-mbo-bedrijven-overbieden-elkaar-met-salarissen
Alle afbeeldingen zijn gemaakt door Loekie Pruijn