Column: Mijn idee van een schapenmentaliteit

Column: Mijn idee van een schapenmentaliteit

Schapen die samen aan het eten zijn. Fotograaf: Maca Naparstek (Pexels)

Mijn middelbare schoolperiode verliep vlekkeloos. De eerste twee jaar waren makkelijk doordat ik onder mijn niveau aan het studeren was. In het einde van de tweede klas moest er een vakkenpakket gekozen worden. Hier heb ik zelf weinig inspraak in gehad. Doordat het zo makkelijk ging werd er voor mij een ‘moeilijk’ vakkenpakket gekozen. Dit hield in dat ik de vakken Biologie, scheikunde en natuurkunde onder mijn neus gedrukt kreeg. Iets waar ik eigenlijk zelf niks mee had en ervoor zorgde dat er druk op mij kwam te staan. Vanaf dit moment werd er door andere mensen gekeken naar mijn presteren, wat ik wel en wat ik niet aan kon.  

Na mijn middelbare schoolperiode ben ik ingestroomd op het MBO, een keuze waar ik zelf 100% achter stond. Toen ik Pedagogisch medewerker jeugdzorg op het MBO studeerde, studeerde mijn zus Recht op het HBO. Er werd mij keer op keer verteld dat ik alles uit mezelf moest halen. Het MBO was maar ‘het MBO’ en ze wisten zeker dat ik het HBO ook prima aan zou kunnen. Ik werd gepushedgepushed om het ‘hogere’ te doen en het ‘betere’.  

Waar ik ook ben, waar ik ook ga, er is tegenwoordig een bepaalde prestatiedrang, schapenmentaliteit, die indirect steeds weer naar boven komt. Ik moet me bewijzen tegenover een ander, of dit nou vrienden zijn, familie of docenten op school. Ik krijg te horen dat ik bepaalde dingen niet kan, ze te hoog gegrepen zijn of dat ik beter een tussenjaar kan nemen om met mezelf aan de slag te gaan. Maar aan wie moet ik eigenlijk laten zien dat ik bepaalde dingen wel kan? Wat ik persoonlijk merk is dat de maatschappij een bepaald beeld heeft van het leven.  

Op een verjaardag wordt mij de vraag gesteld: ‘Wat wil jij in 5 jaar bereikt hebben’. Ik merk dat ik op dat moment begin na te denken over mijn toekomst. Waar ik zou willen wonen, welke baan ik zou willen hebben, de studieschuld die ik moet afbetalen en het aantal kinderen dat ik wil. De baan die ik zou kiezen, daar blijf ik bij. Naar veel mensen hun idee werk ik hier tot ik in de zon aan het genieten ben met mijn opgebouwd pensioentje. Maar wanneer ik niet binnen dat hokje pas dan ligt dit aan mij, ik ben niet flexibel, onstabiel of chronisch ontevreden. Ik merk dat dit mij frustreert en er zoveel mensen zijn die hier in meegaan.

Vaak denk ik dan ook terug aan toen ik nog jong was. Geen prestatiedrang maar zorgeloos met mijn vriendjes een boomhut bouwen. Kinderen zijn niet geboren met een bepaalde prestatiedrang, schapenmentaliteit (kuddegedrag). Ze zijn vrije, creatieve individuen, een tabula rasa, een ongeschreven blad die nog gevormd gaat worden in de loop van hun leven. Maar wanneer ik hier over nadenk, verandert dit snel. Het begint bij de basisschool waar kinderen te maken krijgen met: vaste routines, regels en leerstof, die vrijwel elke andere school hanteert. Of een kind hier nou wel of niet klaar voor is. Ik denk na over de talenten en de persoonlijke passies van de kinderen die dan eigenlijk op deze manier onderdrukt worden. Van het begin dat kinderen naar school gaan wordt dus eigenlijk die schapenmentaliteit gecreëerd. Leerkrachten en ouders spelen een grote rol in het leven van een kind. Vanaf kleins af aan imiteert het kind zijn of haar grote rolmodellen zoals bijvoorbeeld ouders, leerkrachten en andere idolen. Hierdoor wordt het kuddegedrag en de prestatiedrang door kinderen vroegtijdig overgenomen.  

Er zijn paden die de mensen in de maatschappij standaard bewandelen. De paden die bewandeld worden, zijn vrijgemaakt van het hoge gras en de wild groeiende bomen. Als een kudde schapen worden deze paden over en over bewandeld. Deze paden zijn gecreëerd om de angst binnen onze maatschappij te voorkomen en zoveel mogelijk ‘stabiliteit’ te scheppen. Angst is tegenwoordig een overheersende emotie. Bang om niet tussen de menigte te passen of bang om niet te voldoen aan de verwachtingen van anderen. We proberen onszelf voor deze angst te behoeden en het veilige te kiezen. Wanneer mensen het bewandelde pad bewandelen, stoppen ze naar mijn idee met nadenken. Elk individu legt zich hierdoor sneller neer bij bepaalde gedachten omdat de stabiliteit al gecreëerd is.

Ik vind dat elke persoon zelf de macht heeft om zichzelf zo te creëren en te smeden zoals je dat zelf wilt. Ik ben bewust dat nurture in dit creatie proces een grote rol speelt, zoals je opvoeding, cultuur of religie. Maar uiteindelijk ben ik van mening dat je hier zelf invloed op hebt. Mensen hebben allerlei bindingen met elkaar maar uiteindelijk ben jij zelf de persoon met wie je altijd bent. Klam je vast aan de macht die je zelf hebt en geef deze niet uit handen. Hier wil ik niet mee zeggen dat andere geen inspraak hebben in het proces van het creëren of smeden. Maar ik vind wel dat iedereen moet blijven nadenken over wat je met die inspraak doet.

Elk individu is uniek, maar wanneer iedereen het standaard pad gaat bewandelen, kan er geen onderscheid meer gemaakt worden. Van de wieg tot het graf, de schapenmentaliteit en prestatiedrang blijft als een soort schaduw zich met ons meebewegen. Maar hebben we hier zelf nog invloed op? Of is dit allemaal al voor ons bepaald? Is het nou eenmaal zo dat de maatschappij zo in elkaar zit? Vragen die ik mijzelf over en over zou blijven stellen. Vragen die ik door elke persoon waarschijnlijk op dezelfde manier beantwoord ga krijgen.  

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *