{"id":1623,"date":"2026-02-26T12:40:01","date_gmt":"2026-02-26T11:40:01","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/onair\/?p=1623"},"modified":"2026-02-26T12:40:01","modified_gmt":"2026-02-26T11:40:01","slug":"factcheck-helpen-cadeaubonnen-zwangere-vrouwen-echt-om-te-stoppen-met-roken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/onair\/1623\/factcheck-helpen-cadeaubonnen-zwangere-vrouwen-echt-om-te-stoppen-met-roken\/","title":{"rendered":"Factcheck: Helpen cadeaubonnen zwangere vrouwen \u00e9cht om te stoppen met roken?"},"content":{"rendered":"
Op 26 januari 2026 publiceert de NOS het artikel\u00a0<\/a>\u2018Duizenden zwangere vrouwen roken, maar stoptherapie met cadeaubonnen lijkt effectief\u2019<\/em>. Daarin staat dat zwangere vrouwen die een cadeaubon krijgen als beloning om te stoppen met roken, vaker stoppen dan vrouwen zonder financi\u00eble prikkel. De boodschap is duidelijk: financi\u00eble beloningen zouden helpen om rookgedrag tijdens de zwangerschap terug te dringen. Maar hoe sterk is dat bewijs precies? En betekent dit ook dat vrouwen blijvend rookvrij blijven?<\/strong><\/p>\n De berichtgeving van de NOS baseert zich op een systematische review van de\u00a0Cochrane Library\u00a0(Chamberlain et al., 2023)<\/a>, waarin meerdere gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT\u2019s) met duizenden zwangere vrouwen zijn samengevoegd. Daaruit blijkt dat financi\u00eble prikkels, zoals cadeaubonnen, effectiever zijn dan standaardbegeleiding zonder beloning: gemiddeld stopte 24 procent van de vrouwen in de beloningsgroep, tegenover 6 procent in de controlegroep. Hoewel het effect statistisch duidelijk is, blijft ruim driekwart van de vrouwen tijdens de zwangerschap roken. De metingen vonden plaats tot aan de bevalling, en de meeste studies volgden vrouwen slechts kort daarna, waardoor het bewijs voor blijvende rookvrijheid beperkt blijft.<\/p>\n Ook individuele studies laten een vergelijkbaar beeld zien. In een grote multicenter RCT van Berlin et al. (2021)<\/a> met 460 zwangere vrouwen in 18 ziekenhuizen, werd stoppen niet alleen gerapporteerd, maar ook\u00a0biochemisch gecontroleerd. In de beloningsgroep stopte 16 procent van de vrouwen met roken, tegenover 7 procent in de controlegroep. De studie toont een duidelijk statistisch effect.<\/p>\n Dat financi\u00eble beloningen tijdelijk kunnen helpen, bevestigt hoogleraar Ontwikkelingspsychopathologie\u00a0Jacqueline\u00a0Vink van de Radboud Universiteit: \u201cBeloning kan het duwtje zijn dat sommige mensen nodig hebben om te stoppen.\u201d Tegelijkertijd wijst zij op grote individuele verschillen in nicotineverslaving: erfelijke aanleg, motivatie en persoonlijke omstandigheden bepalen hoe moeilijk het is om te stoppen. Een cadeaubon is daarom geen \u201cone size fits all\u201d-oplossing.<\/p>\n Dat stoppen tijdens de zwangerschap van groot belang is, staat buiten discussie. Volgens de\u00a0Rijksoverheid<\/a>\u00a0vergroot roken het risico op miskraam, vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Ook het\u00a0Trimbos-instituut\u00a0<\/a>wijst erop dat stoppen altijd prioriteit moet hebben, ook onder stressvolle omstandigheden. Elke rookvrije periode levert gezondheidswinst op voor moeder en kind.<\/p>\n De vraag is echter of cadeaubonnen zorgen voor blijvend rookvrij gedrag. In de verschillende studies wordt gewezen op terugval na afloop van de interventie. Vink zegt hierover:\u00a0\u201cAls de enige motivatie de beloning is, dan is de kans denk ik groot dat ze daarna weer terugvallen.\u201d<\/em>\u00a0Volgens haar is kennis over de schadelijke gevolgen \u00e9n steun vanuit de directe omgeving minstens zo belangrijk. \u201cUit mijn onderzoek blijkt bovendien dat vrouwen met een rokende partner minder vaak succesvol stoppen,\u201d <\/em>aldus Vink. De sociale omgeving speelt dus een grote rol.<\/p>\n