Overleven in de luchtvaartsector tijdens Corona: “Ondernemen is naar de toekomst kijken”

Overleven in de luchtvaartsector tijdens Corona: “Ondernemen is naar de toekomst kijken”

Bron: Willem Waardenburg

De corona crisis is een tijd vol waanzin voor de hele wereld. Veel mensen hebben moeite om de door de dagen heen te komen. Werknemers zijn bang om elk moment hun baan te verliezen. Ondernemers zijn bang dat het bedrijf waar ze veel voor hebben gezwoegd ten onder gaat. Voor veel werknemers en ondernemers is die angst rechtvaardig. Toch blijven genoeg mensen overleven.

Willem Waardenburg, 61, is ondernemer en trotse bedrijfseigenaar van Gate Europe(General Aircraft Engineering Europe), een ruimte- en luchtvaart ontwerp bureau die later ook uit bloeide tot een uitzendbureau. Het bedrijf bestaat al meer dan 20 jaar.

De luchtvaartsector is een van de meest economisch getroffen sectoren tijdens de corona crisis. Dus voor vele ondernemers lijkt het erg onwaarschijnlijk om door zo’n crisis heen te komen, maar Willem Waardenburg is wel gewend aan een paar stoten. Meneer Waardenburg is iemand die je een ervaringsdeskundige zou kunnen noemen of een crisisveteraan. Zijn ondernemingservaring licht dat goed toe.

‘Ik ben begonnen als ontwerper bij vliegtuigfabrieken zoals Fokker en Boeing, maar in 1998 had ik een eigen bureau geopend. Dat ging even goed, toen was ik met tien ontwerpers aan het werk achter 3D schermen totdat de Twin Towers omvielen en de hele markt instortte. Op dat moment werden al onze opdrachten teruggetrokken door de opdrachtgevers terwijl ik nog met genoeg man in dienst had, zonder werk. Ik moest dus wat gaan doen dus ik ging ik bellen naar verschillende ontwerpfabrieken en ik vroeg of zij mijn personeel een paar maanden in dienst konden nemen, totdat de markt weer terugkwa. Ook al deed de markt dat niet. Het duurde een jaar of twee voordat mensen weer echt durfden te vliegen. Velen werden gelijk al paranoïde als ze een verdacht iemand zagen instappen. Dat was mijn eerste crisis. Er werd veel minder gevlogen, daardoor werden er minder vliegtuigen verkocht en dus werd er ook minder ontwikkeld. Dit had directe gevolgen op mijn bedrijf, want bedrijven besteden dan ook minder aandacht aan de kleinere ontwerpbureaus.’

En wat deed je toen?

‘Ik was geen uitzendbureau, maar doordat ik mensen ging uitzenden die eigenlijk niks te doen hadden, werd ik het deels wel en dat was een effectieve oplossing. Ik was die tijd gewoon bezig met ontwerpen. Later voegde ik ook vliegtuigonderhoud erbij in mijn bedrijf. Daardoor werd mijn afzet groter en ging ik ook echt aan de slag met vliegtuigmaatschappijen zoals KLM en Lufthansa. Het ging daardoor steeds beter en ik kreeg meer doelgroepen. Dus ik had dan ook plaatwerkers en monteurs in dienst. Op een gegeven moment had ik 50 of 60 man in dienst en het ging goed.
Maar in 2008 kwam de financiële crisis en die was ook niet best. Mensen moesten bezuinigen en boekten dus geen vakantie. Daardoor werden er veel minder vliegtickets verkocht. Dan wordt vliegen niet meer rendabel sinds een vliegtuig veel kosten heeft en als maar de helft van de stoelen verkocht worden heeft de vliegtuigmaatschappij een probleem. Want ze maken dan geen winst. Als er minder gevlogen wordt, wordt er minder aandacht besteed aan onderhoud dus dan heeft KLM bijvoorbeeld, alleen zijn eigen personeel nodig en die van mij niet.

Wat gebeurde er toen met je bedrijf?

‘In die tijd had mijn bedrijf ook echt vorm genomen. Ik had een mannetje of tien op kantoor zitten, een dikke directieauto, duur kantoor, goede salarissen voor personeel etc. Maar door de crisis ging  dat helemaal fout. Ik raakte heel veel mensen kwijt en ik zat op een gegeven moment met te hoge kosten op kantoor. Door huur, voorziening, auto. Ik moest iets van vijftig- of zestigduizend verdienen om de kosten te kunnen betalen. Dat lukte niet meer. Daardoor moest ik een statement maken voor mijn personeel. We moesten bezuinigen en dus verkocht ik mijn Audi R4 en kocht ik een Renault 4. Puur om te zeggen dat we allemaal moesten bezuinigen, bijvoorbeeld door minder uren te accepteren, want we moesten erdoorheen.
Toen scheelde het ook weinig voordat ik failliet was omdat ik gewend was aan hoge uitgaven omdat het geld binnen stroomde. Toen kreeg ik in de gaten dat ik amper reserves had. Ik begon dus ook te bezuinigen onnodige dingen. Daardoor ben ik anders gaan ondernemen en ben ik erg gaan opletten op de kosten met een kritisch oog. Zo ben ik langzaamaan uit die kuil gekropen. Na een tijd begon het geld weer binnen te komen met goede winsten, maar het geld bleef in de zaak. Ik ging niet meer geld eruit te halen voor kleine dividenden, want ik dacht als er weer een crisis komt dan ben ik er wel op voorbereid en kan ik die opvangen. Toen verwachtte ik eigenlijk geen crisis meer, maar die kwam wel. Corona. De derde crisis.’

Hoe ervaar je de corona crisis?

‘Dit jaar hoorden we iets over een virus in China en wij dachten “dit raakt ons niet. Het zal wel meevallen en het waait wel over” Nou dat ging dus niet over. Het bedrijf ging de eerste maanden goed, zelfs in april maar toen kwam de klap. Half maart begonnen we het al te voelen door de eerste corona gevallen in het land. Ik had toen 120 man in dienst van verschillende nationaliteiten. In 2019 hadden we supergoed gewerkt met recordwinsten, maar half maart merkte ik dat meer mensen opeens ontslag indienden. Vooral goede monteurs uit andere landen. Ze voelden zich niet veilig met corona en gingen allemaal naar huis.
Veiligheid ging voor en ze gingen naar huis toe. Op een gegeven moment raakte ik tien mensen per week kwijt. Toen dacht ik dit gaat helemaal niet goed. Uiteindelijk stapten er veertig man op uit angst. Veel fabrieken gingen ook niet meer tewerk, omdat er simpelweg niet meer gevlogen werd. Ik moest er genoeg gewoon zelf ontslaan daardoor. De overheid bood ook een NOW-regeling aan, daarmee zouden zij 90% van al mijn verlies dekken. Ik leed 70% omzetverlies per maand. Dat is ongeveer 63% die betaald wordt, maar de rest betaal ik zelf. Dat zou ongeveer een paar ton per maand kosten uit de bedrijfsrekening. Als ik dat gedaan zou hebben, zou ik binnen een paar maanden failliet zijn. Ik had geleerd in mijn vorige crisis dat ik klappen moest opvangen, dat ik een buffer moest bouwen en dat lukte ook. De eerste klap had ik opgevangen zonder overheidssteun. In maart dacht ik: in september/oktober trekt het wel weer aan, maar dat gebeurde ook niet. Daardoor moest ik echt gaan bezuinigen, want die buffer kon het niet voor zo lang volhouden. Toen dacht ik dat zal wel tot september/januari duren, nu begint het meer te lijken op april/mei. Toen begon ik te kijken naar mijn kosten, als eerste naar mijn kantoor. In totaal kostte dat kantoor 30.000 per jaar en ik zag dat er veel bedrijven omvielen waardoor meer kantoorruimten vrijkwamen. Waardoor de prijzen van die kantoren ook daalden. Heel simpel had ik een van die kantoorruimten geregeld voor 15.000 per jaar. Bam! De helft van mijn vorige kantoor. Zo had ik de eerste 15.000 euro bespaard. Ik zat toen met ongeveer tien man op kantoor. Sinds kort heb ik weer drie man moeten ontslaan en drie maanden daarvoor had ik er ook twee ontslagen. Nu zit ik maar met vijf man. Nu het waarschijnlijk tot april/mei gaat duren heb ik nog meer impopulaire maatregelen moeten nemen en dat is weer een ontslagronde gaand doen, maar aan het einde van het jaar sluit ik wel break-even af. Ik heb verzekeringen geannuleerd, ik heb licentiekosten gehalveerd, advertentiekosten gehalveerd etc. Nul winst, nul verlies en dat is top. Want ik zit nu met minimale kosten en bezettingen, en nog een buffer. Hoe het nu is kan ik nog makkelijk twee jaar volhouden, zonder omzet zelfs. Maar het is toch wel handig voor een bedrijf om wat omzet te maken en dat probeer ik natuurlijk met het kleine personeel dat ik nu heb. Je merkt ook dat er weer bij maatschappijen vluchten geboekt worden. Op kleine vliegveldjes in Afrika heb ik nu zelfs monteurs staan. In landen zoals Tanzania en Ivoorkust. Ik ben van 120 man naar 30 man gegaan. Ondertussen zit ik alweer op 40, maar ik heb moeten bezuinigen. In de eerste paar maanden van dit jaar had ik geluk dat ik genoeg winst had gedraaid want de laatste paar maanden draaide ik ongeveer 50.000 verlies per maand. Nu hang ik ook niet meer van een buffer af. Vergeleken met vroeger was het gelijk dikke auto’s, dikke huizen en mooie vakanties wanneer het geld binnen kwam. Door de vorige crisis heb ik geleerd dat dat niet meer kon en toen begon ik te leren ondernemen. Dat is de reden dat het bedrijf nu nog bestaat. Want na die crisis in 2008/2009 ben ik heel gewoonlijk gebleven en ben ik echt gaan letten op de kosten, want ondernemen is naar de toekomst kijken.’

Hoe zie je de toekomst nu voor je?

‘Mensen willen op vakantie en dus mensen willen vliegen naar die vakantieplekken. Miljarden mensen zijn eraan gewend. Het is een soort verworven recht. Dan neem je ze niet af. Mensen willen weer goedkoop naar Berlijn of Londen vliegen voor een weekendje. De zakenman bijvoorbeeld wil voor 100 euro naar Barcelona vliegen voor een conferentie, want daar zijn ze aan gewend. De vliegtuigmaatschappijen springen daarop in. Voordat EasyJet en RyanAir dat deden was het een gat in de markt. Want met goedkope tickets zit het vliegtuig helemaal vol. Dus kosten van een vlucht naar beneden en de prijs omlaag want dat lokt mensen. Dus om zoveel mogelijk mensen weer aan te trekken om te vliegen zullen grote maatschappijen zoals KLM hierop massaal inspringen. Dat gaat hoogstwaarschijnlijk weer gebeuren binnen een jaar of twee, de vraag is alleen hoeveel van die maatschappijen het uitzingen tot die tijd? Hebben ze een groot genoeg Buffer om het te overleven? Wel positief is dat er nu veel mensen vakanties aan het boeken zijn voor volgend jaar. Want volgend jaar is het waarschijnlijk geen code oranje meer in genoeg landen. Mensen zijn het ook zat, ze willen weer vakantie en gaan dus alvast boeken. Voor mijn bedrijf zelf is dit natuurlijk ook heel gunstig, want als er weer zoveel gevlogen wordt komen er weer pieken en zal er weer onderhoud moeten gebeuren. In Afrika zie ik ook al groei en heb ik genoeg personeel die daar al maintenance doet. Het andere gedeelte is engineering. Voor de Gulfstream G500(een zakenvliegtuig) wordt gewerkt aan een staartstuk bij Fokker in Papendrecht. Daar heb ik dus ook een stuk of vijf man zitten die daaraan werken. Ook al wordt er wel stuk minder geproduceerd in die fabrieken sinds er minder wordt gevlogen en wanneer er nieuwe nodig zullen zijn is ook moeilijk te voorspellen. Veel dure vliegtuigen, zoals de A83, worden gesloopt omdat ze te duur zijn want dat komt goedkoper uit.’

Heb je nog wat nieuws geleerd deze crisis?

‘Ik heb geleerd dat er altijd nog wel manieren zijn om te bezuinigen. Want de vorige crisis zat ik echt rock bottom. Het is noodzakelijk om te bezuinigen als het moet en het is noodzakelijk om dat goed te overleggen met je personeel. Want dat kan heel moeilijk om je personeel los te laten wanneer je ze al jaren kent, maar het is dan belangrijk om uit te leggen dat het niet anders kan. Dat blijft wel moeilijk. Dus ik heb ook geleerd dat je beslissingen moet nemen die je eigenlijk niet wil nemen en dat je naar je verstand moet luisteren als het nodig is. Wat ik tegen andere ondernemers zou willen zeggen is: zet je eigen trots opzij. Want ik snap het, je bent een gevierde man, je hebt uitstraling, maar op een gegeven moment ben je niks meer. Schaam je er niet voor dat je die dikke auto niet meer kan betalen. Dit is een crisis waar we allemaal niks aan kunnen doen. Neem je verantwoordelijkheid, durf te zeggen ik neem een stap terug. Ik neem vijf stappen terug als het moet. Durf je dikke auto te verkopen en zelfs goedkoper boodschappen te doen. Ik ga minder uiteten, ik ga dit jaar geen vakantie nemen. Durf dat te zeggen tegen jezelf. Er zijn altijd ondernemers die alsnog zeggen dat het goed gaat, maar in realiteit gaat het kl*te. Durf te zeggen dat je het moeilijk hebt, want je bent niet alleen. Vooral voor jonge ondernemers is het moeilijk, die trots op een jonge leeftijd iets hebben gebouwd. Wanneer je zo jong bent is het juist moeilijk om te zeggen dat het is mislukt. Je hoeft niet al je problemen naar buiten te gooien, maar wees wel eerlijk naar jezelf. Iedereen heeft een gevecht die ze moeten oplossen op een eigen manier.’

Hoe verwerk je dit allemaal in je hoofd?

‘Ik heb slapeloze nachten gehad. Vooral in april toen veel mensen opstapten en ik geconfronteerd werd met de niet vliegende vliegtuigen. Dan heb je ook geen controle meer in handen. Toen heb ik een hele slechte tijd gehad. Ik raakte tien tot vijftien man per week kwijt en dan graat je in een soort paniek. Maar dat moet je onder controle houden want je hebt nog steeds de leiding. Je hebt mensen op kantoor zitten die vragen: “Wim wat moeten we doen? Hou ik mijn baan wel”, en dan moet je gaan schakelen want dit gaat niet goed. Je moet gaan bezuinigen, je moet aan gevolgen denken, ontslagprocedures en je moet weten dat het ergens nog fout kan gaan. Dat dringt wel je hoofd in, vooral s ’avonds. Dan lig je te slapen en word je opeens wakker met allemaal plichten aan je hoofd. Dan ging ik soms midden in de nacht nog even op de computer aan de gang en dan sliep ik weer een uurtje. In totaal sliep ik dan maar iets van drie of vier uur in de nacht. Dat heeft maanden geduurd. Pas op het punt wanneer ik zag dat ik niet meer verder kon zakken, werd ik rustiger. Toen begon ik weer te praten met klanten of er werk te doen was of er vliegtuigen gebouwd moesten worden en zo begonnen er weer lichtpuntjes te schijnen. Een moment van opluchting was dat voor mij. Want je begon weer te zien dat er vliegtuigen in de lucht waren en dat gaf hoop. Op het begin kon je niet zien hoe erg het kon worden, pas toen het ging stabiliseren kon ik beter slapen.’

Hoe ziet de toekomst eruit voor jou zelf?

‘Ik was van plan het bedrijf te verkopen en ik had zeker al genoeg geïnteresseerden, vooral ook door Brexit. Omdat Engelse bedrijven dan ook graag Nederlandse entiteiten willen hebben waarmee ze dan kunnen opereren in het buitenland. Maar, ja, toen kwam corona en ging die interesse flink omlaag. Dus ik zal wel nog drie of vier jaar bezig moeten zijn met het bedrijf en dan zie ik nog wel wat ik precies ga doen. Want ik heb het verkopen nu even uit mijn hoofd gezet.’

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *