Wanneer Patty een nieuw exemplaar van Albatros<\/em> geschreven door Yorick Goldewijk uit haar tas haalt en vertelt dat ze nog maar een paar bladzijdes moet, weerklinkt er geroezemoes uit het klaslokaal. \u201cIs het spannend juf?\u201d, en, \u201cmogen wij hem dan hierna lezen?\u201d Hier is lezen geen verplicht nummer, maar iets waarnaar wordt uitgekeken.<\/p>\n\n\n\n Masterplan<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wat hier in Amsterdam-West gebeurt, is precies waar scholen, ouders en politici op hopen: een leesles die wordt gewaardeerd door de kinderen zelf. Om dat voor elkaar te krijgen, zette toenmalig onderwijsminister Dennis Wiersma (VVD) in 2022 het Masterplan Basisvaardigheden in gang. Dit moest de basisvaardigheden, waaronder rekenen, taal, burgerschap en digitale vaardigheden van kinderen en jongeren bevorderen. Vanuit dat plan kregen tot en met 2024 ruim 3.600 basisscholen subsidie van ongeveer \u20ac1000 per leerling, zo\u2019n 61 procent van alle scholen. Het ministerie verwacht dat dit jaar 95 procent van alle leerlingen bereikt wordt. Omgerekend zijn dat ongeveer 5.700 basisscholen die inmiddels extra geld krijgen voor basisvaardigheden. In dit jaar kwamen daar dus zo\u2019n 2.000 basisscholen bij. Het beleid reikt ver de klas in, maar de vraag is natuurlijk hoe effectief die eenmalige subsidies zijn op de lange termijn voor het leesplezier \u00e9n daarmee ook de verbetering van taalniveau van Nederlandse jongeren.<\/p>\n\n\n\n Patty Roos ziet van dichtbij wat er nodig is om kinderen \u00e9cht vooruit te helpen. \u201cEen subsidie is fijn, maar daar kan je op de lange termijn niet op bouwen,\u201d zegt ze. De aanpak vraagt volgens haar stabiliteit en vertrouwen. \u201cPolitici moeten zorgen voor continu\u00efteit. Stop met telkens nieuwe projecten lanceren en laat scholen doen waarvan bewezen is dat het werkt.\u201d<\/p>\n\n\n\n Moeilijke populatie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Op Onze Amsterdamse School (OAS) hebben veel leerlingen een taalachterstand, soms omdat thuis nauwelijks Nederlands wordt gesproken of ouders zelfs analfabeet zijn. Roos noemt de leerlingen van OAS dan ook de moeilijkste populatie die er is. De school koos daarom voor een radicaal andere aanpak. \u201cWe hebben geen taalmethode,\u201d zegt Roos. \u201cTaal is geen doel, maar een middel.\u201d Leraren verdiepen zich zelf in wat werkt: wetenschappelijke inzichten, betere kinderboeken en themaweken waarin veel ruimte wordt vrijgemaakt voor praten over teksten binnen een bepaald thema. Roos leest zelf kinderboeken buiten werktijd en probeert met collega\u2019s voortdurend nieuwe manieren uit om lezen aantrekkelijk te houden. Maar dit lukt niet binnen 40 uur in de week. \u201cIk denk dat ik zeker 7 uur per week overwerk. Maar dat kan haast ook niet anders als je doordrongen bent van de risico\u2019s die kinderen lopen als hun leesniveau niet goed genoeg is.\u201d<\/p>\n\n\n\n De effecten daarvan klinken terug in de klas. Leerlingen in groep 1 en 2 pakken sneller boeken op, in groep 3 leren kinderen sneller klanken en letters herkennen. Nieuwkomers uit andere scholen reageren soms verbaasd: \u201cWow, ze gaan gewoon lezen.\u201d Dat is volgens Roos extra knap, omdat de woordenschat van haar leerlingen vaak veel lager ligt dan gemiddeld. Leesplezier is daarbij haar grootste graadmeter. \u201cZodra kinderen ontdekken dat een boek leuker kan zijn dan een filmpje, zijn we op de goede weg.\u201d<\/p>\n\n\n\n Taalklasse<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ook in het Brabantse Best werd het leesonderwijs onder handen genomen. Op KC Antonius merkte lerares en taalco\u00f6rdinator Gitte Jacobs-Van Veen dat leerlingen steeds minder gemotiveerd raakten. Thuis werd nauwelijks gelezen en in de klas bleef het vaak bij vluchtig scannen. \u201cZe misten gewoon veel informatie als ze een tekst lazen,\u201d zegt ze. De school koos daarom twee jaar geleden voor Taalklasse: een aanpak die lezen niet los aanbiedt van praten en schrijven, maar juist als \u00e9\u00e9n geheel. In plaats van losse opdrachten duiken leerlingen wekenlang in hetzelfde thema en wordt dit thema verbonden met allerlei andere vakken verbonden, zoals aardrijkskunde en geschiedenis. Ze lezen samen, bespreken wat ze lezen, stellen vragen en verwerken alles in een eigen tekst. \u201cZo raken kinderen heel erg betrokken bij een verhaal,\u201d zegt Jacobs-Van Veen.<\/p>\n\n\n\n Wat Taalklasse onderscheidt, is dat de methode is ontwikkeld met meer dan vijftig kinderboekenschrijvers \u00e9n dat de omgeving van het kind actief wordt meegenomen. De aanpak wint terrein: volgens Taalklasse hanteren nu zo\u2019n vijftig basisscholen in Nederland de methode. Ouders krijgen leestips en informatieavonden, en aan het einde van ieder blok presenteren de leerlingen hun werk in een zogenoemde meesterproef. \u201cAls ouders veel lezen, doen kinderen dat ook,\u201d zegt Jacobs-Van Veen. Door die samenwerking tussen school, kind en thuis zien de leraren dat kinderen zonder moeite boeken lezen die meer van ze vragen. \u201cNegenjarigen lezen hier nu Odysseus. Ik had dat zelf nooit durven voorstellen,\u201d zegt ze, \u201cmaar het lukt gewoon.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ook hier lijken de inspanningen effect te hebben. Leerlingen pakken vaker zwaardere boeken uit de kast en scoren hoger bij begrijpend lezen en AVI-testen (Analyse van Individualiseringsvormen). De school investeerde de subsidie uit het Masterplan Basisvaardigheden in een nieuwe en rijkere schoolbibliotheek, extra leestijd en scholing voor leraren. Het resultaat is vooral zichtbaar in houding: kinderen ontdekken welke boeken bij hen passen, lezen meer uit zichzelf en praten er met zichtbaar plezier over. \u201cDat leesvirus, dat slaat hier echt over,\u201d zegt Jacobs-Van Veen.<\/p>\n\n\n\n Kwaliteitskloof<\/strong><\/p>\n\n\n\n Onderwijsjournalist Aleid Truijens waarschuwt echter dat de voorbeelden van Onze Amsterdamse School en KC Antonius niet de norm zijn. \u201cEr zijn altijd scholen die geweldig onderwijs geven,\u201d zegt ze. \u201cMaar het probleem is dat er \u00f3\u00f3k veel scholen zijn die het niet goed doen.\u201d Volgens Truijens verschilt de kwaliteit van leesonderwijs in Nederland enorm tussen scholen en zelfs tussen klassen. \u201cWat je hier ziet, is bevlogenheid. Leraren die weten wat ze doen. Dat mag je niet overal verwachten.\u201d Dat succes hangt volgens haar vooral af van drie factoren: goede leraren, goede boeken en veel tijd om echt te lezen. \u201cDat is wat werkt. Niet weer een nieuwe methode, of een eenmalige subsidie.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201cZolang goed leesonderwijs afhangt van een paar bevlogen leraren, blijft het kwetsbaar\u201d, benadrukt Aleid Truijens. De komende jaren moeten blijken of scholen overal in Nederland de tijd, kennis en middelen krijgen en vrijmaken om hun leesonderwijs te versterken. Want de volgende PISA-resultaten, die in 2026 worden gepubliceerd maar al in het voorjaar van dit jaar zijn gemeten komen al snel dichtbij. De vraag is dan niet alleen wat er op papier is bedacht, maar wat er in de klas gebeurt en of kinderen – net als bij Patty en Gitte – vragen wanneer ze weer verder mogen lezen.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/svjmedia.nl\/remikerkhoven\/wp-content\/uploads\/sites\/1096\/2025\/10\/optie-2.jpg\")
<\/div><\/div>![\"\"](\"https:\/\/svjmedia.nl\/remikerkhoven\/wp-content\/uploads\/sites\/1096\/2025\/10\/optie-5.jpg\")
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/svjmedia.nl\/remikerkhoven\/wp-content\/uploads\/sites\/1096\/2025\/10\/optie-1-1024x683.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n