Beeld: Shintartanya – Adobe stock
Een gezond en gelukkig leven, dat is waar de meeste mensen naar streven. Maar er zijn ook mensen die nog verder willen dan dat. Deze zogenoemde biohackers proberen hun eigen biologie te hacken om zo optimaler te kunnen leven. Dit kan op veel verschillende manieren, van kleine leefstijl veranderingen tot genetische aanpassingen. Maar moeten we wel beter, slimmer en sneller willen worden als mens?
Biohacking is geen nieuw begrip, toch zijn er veel mensen niet bekend mee. Biohacken kan een alledaagse bezigheid zijn, maar het kan ook veel verder gaan dan dat. Wat biohacken precies inhoudt zie je in de explainervideo hieronder.
Eduard de Wilde (58) begon vijftien jaar geleden met biohacken om van zijn angst- en paniekstoornis af te komen. Na alle mogelijke medische behandelingen geprobeerd te hebben, kreeg hij van zijn psychiater te horen dat hij er maar mee moest leren leven. Dus ging de Wilde als een van de eerste biohackers in Nederland zelf aan de slag. Na zeven jaar te experimenteren met veel verschillende biohacks was hij genezen.
Volgens de Wilde is biohacken het beïnvloeden van de biochemische processen in het lichaam door middel van verschillende tools, zoals voeding, beweging, supplementen, licht, dag- en nachtritme, koudetherapie, warmtetherapie en technologie. Met als doel om een betere versie van jezelf te worden. Tegenwoordig is het doel voor de Wilde peak performance en anti-aging, ofwel de hele dag door goed kunnen presteren en zo lang mogelijk gezond leven.
Zo eet hij bijvoorbeeld maar twee keer op een dag, zodat zijn lichaam veel tijd heeft om te herstellen. En doet hij aan gewichtstraining op een vibratie plaat, die vibratie zorgt er volgens de Wilde voor dat het effect van de training wordt vergroot en dat de aanmaak van groeihormonen versnelt. In de video hieronder vertelt hij meer over alle biohacks die hij doet.
De Wilde doet aan veel verschillende biohacks voor een optimaler leven. “Omdat ik er zoveel doe is het best lastig om te zeggen welke biohack nou welk voordeel oplevert. Bij veel supplementen is het op basis van een veronderstelling dat het werkt, maar of het feitelijk werkt weet ik niet. Je moet biohacks veel op gevoel doen, of iets werkt meet je met je gevoel.”
Voor de Wilde zijn er grenzen op het gebied van biohacking. “Ik vind het doodeng om te experimenteren met mijn lichaam, zeker met mijn hersenen. Of bijvoorbeeld het veranderen van je DNA, laat eerst anderen dat maar doen voordat ik het zelf probeer. Ik wacht bij dit soort biohacks eerst af wat de gevolgen voor andere biohackers zijn en dan één of twee jaar later zou ik het zelf pas proberen. Ik denk dat ik redelijk aan de veilige kant zit.”
Ethische grenzen
Biohacker Alice Visser houdt zich vooral bezig met leefstijl optimalisatie en het meten van haar lichaam. “Ik vind het lastig om te zeggen dat ik altijd gezond ben, het lichaam is nooit helemaal in balans. Als biohacker kan ik snel voelen en ervaren waar deze disbalans zit en daarop reageren,” zegt Visser. Als biohacker doet ze onder andere veel aan mediteren, laat ze haar bloed testen en neemt ze aan de hand van die uitkomst supplementen en op dit moment is ze bezig met onderzoek naar wondgenezing. “Dit zijn enkele voorbeelden van wat ik doe. Ik heb telkens kleinere projectjes met betrekking tot biohacking. Voor mij ligt de ethische grens wel een beetje bij de leefstijl optimalisatie en het gebruik van gadgets. Een chip implantatie en stamcel gebruik voor genezing zou ik ook nog wel doen. Maar DNA-aanpassingen of het gebruik van technologie in de hersenen is voor mij echt een grens. Als we naar mensverbetering kijken, denk ik dat er nog veel mogelijk is in de preventieve gezondheidszorg. Dus eerst je eigen leefstijl optimaliseren.” Volgens Visser hebben biohackers over het algemeen het doel om net iets meer uit het leven te halen.
Human enhancement
Onder biohacken valt onder andere human enhancement, de mensverbetering. Wat vaak als een stapje verder dan het ‘normale’ biohacken wordt gezien. Het verschil met medische ingrepen is dat deze worden gedaan om een mens weer gezond te maken. Bij human enhancement gaat het om het verbeteren van dat wat al gezond is.
Medisch bioloog en filosoof Ellen ter Gast houdt zich bezig met nieuwe biotechnologie en wat dit met de mens doet. Als het gaat over human enhancement, noemen mensen vaak beter, sterker en mooier te willen worden. Ter Gast vindt dit nogal simpel. “Mensen willen altijd mooier worden. Zelf vind ik dit nogal oninteressant. Wat vinden we mooi en wie bepaalt die norm? En wat vinden we beter? Als ik een betaalchip in mijn hand heb, vind ik dat makkelijker. Hij kan niet gestolen worden en het gaat sneller. Maar is dat beter?” Volgens ter Gast moeten we ons eerst afvragen wat een beter mens is. “In mijn ogen is dat iemand die aardig is, geen oorlog voert, geen rotzooi maakt en rekening houdt met anderen.”
Een grens rondom enhancements ziet ter Gast niet echt. “Als je een been bent verloren en je krijgt daar een robot been voor in de plaats, dat is best wel tof. En als dit been uiteindelijk ook sterker is of je kan er langer mee lopen, waarom niet? Maar een gezond been eraf halen om deze te vervangen voor een robot been? Dan ben je knettergek.” Wel zal er rekening gehouden moeten worden met ongelijkheid volgens ter Gast. “In de sport bijvoorbeeld, wil je een eerlijke competitie. Dus niet iemand met een robot been tegen iemand met een normaal been. Maar als je het over alledaagse dingen hebt, dan heeft niemand er last van. Of een ander voorbeeld van ongelijkheid is het gebruik van Ritalin voor het studeren. Studenten beweren zich beter te kunnen concentreren en daardoor hogere cijfers te kunnen halen. Met als gevolg dat het gemiddelde cijfer omhoog gaat en dus ook de norm omhoog gaat. Dan krijg je een oneerlijke competitie en kan je alleen nog maar op de norm presteren als je dat middel gaat gebruiken. En dat zou niet heel erg zijn, ware het niet dat Ritalin geen onschuldig middel is. Het kan voor gezondheidsproblemen of verslavingsproblemen zorgen en daarnaast is het middel niet voor iedereen verkrijgbaar, omdat het heel duur is. Dan krijg je dus een oneerlijke competitie.”
Ethische richtlijnen
Bij human enhancement komen ethische kwesties kijken, zoals ongelijkheid. Hoogleraar filosofie en ethiek van technologie prof. Dr. Philip Brey houdt zich bezig met maatschappelijke vraagstukken rondom technologie. Samen met zijn collega Dr. Erden ontwikkelde hij ethische richtlijnen voor onderzoek op het gebied van human enhancement dat gefinancierd wordt door de Europese Unie. Deze richtlijnen zijn opgenomen in een begeleidingsdocument door de Europese Commissie.
“Human enhancement is iets dat nog in de kinderschoenen staat, maar heel omstreden is. Aan de ene kant lijkt het mooi om een mens tot supermens te maken, dat mensen sterker en intelligenter worden of beter kunnen zien en horen bijvoorbeeld. Maar er zitten ook risico’s aan. Is het wel veilig als mensen enhanced worden? Willen we een maatschappij waarin mensen supermens worden? Daarbij moet er ook rekening gehouden worden met de maatschappelijke ongelijkheid die kan ontstaan tussen mensen die wel en niet enhanced zijn. Hierbij zijn de ethische richtlijnen van belang,” aldus Brey.
Er zijn een aantal kernwaarden waar de richtlijnen op gebaseerd zijn. Zo noemt Brey veiligheid en ongelijkheid, maar ook autonomie, gezondheid en toestemming spelen mee. Zo moet een enhancement getest zijn of het veilig werkt en moet er rekening gehouden worden met privacy, wat bij chips onderhuids plaatsen mee kan spelen. Daarnaast mag een enhancement er niet voor zorgen dat mensen minder zelf kunnen denken of voelen, bijvoorbeeld doordat chips of drugs gedachten veranderen. Ook moet een enhancement een duidelijk voordeel voor het leven van de verbeterde hebben en moeten mensen een vrije keuze kunnen maken na het horen van de voordelen en risico’s van een enhancement. Als laatste mag een enhancement niet voor ongelijkheid tussen mensen zorgen, dus mag een werkgever bijvoorbeeld geen voorkeur aan een verbeterde geven en moeten enhancements voor iedereen beschikbaar zijn.
[aesop_image img=”https://svjmedia.nl/sannehouwers/wp-content/uploads/sites/275/2023/08/Schermafbeelding-2023-08-20-om-19.33.34.png” panorama=”off” align=”center” lightbox=”on” captionsrc=”custom” captionposition=”center” revealfx=”off” overlay_revealfx=”off”]
Bij de ethische richtlijnen worden verschillende soorten enhancements in brede zin genoemd. “Er bestaan veel verschillende soorten enhancements. Zo heb je natuurlijke enhancements zoals cafeïne. Dit kan gebruikt worden voor betere prestaties, maar is niet bedoeld om gezond te maken. Of plastische chirurgie zou een vorm van human enhancement kunnen zijn. Maar dat zijn beperkte middelen die in het verleden ontwikkeld zijn. Waar nu aan gewerkt wordt zijn dingen die veel verder gaan. Waarbij uithoudingsvermogen, zintuigen, levensduur, intelligentie en emoties heel gericht aangepast kunnen worden,” zegt Brey.
Onderzoekers die subsidie willen voor onderzoek naar human enhancement moeten zich aan de ethische richtlijnen houden. Maar er zijn ook biohackers die zelf experimenten uitvoeren of onderzoek doen naar verschillende technologieën. Volgens Brey gaat het bij human enhancement vaak over een complexe technologie. “Voor technologie in het lichaam plaatsen gelden strenge richtlijnen. Daarnaast is het niet zo makkelijk te ontwikkelen en veilig toe te passen. Veel dingen zijn dus niet thuis te knutselen. Maar in hoeverre het wel mogelijk is, is het natuurlijk heel gevaarlijk om zulke toepassingen onder de huid te brengen.”
Genieten
Biohackers streven naar een optimaler, beter of langer leven. Volgens Brey is dit iets wat sterk in onze Westerse cultuur zit. “Het niet tevreden zijn met de dingen die er zijn, maar continu op zoek zijn naar verbetering. Waarbij individualiteit centraal staat. Het draait om het individu en niet om het collectief. Als individu willen we dat onze eigen omstandigheden steeds meer verbeterd worden.”
Op de vraag of biohacker Visser nu wel van het leven geniet als ze continu maar streeft naar beter en optimaler, antwoordt ze met: ‘nu wel, vroeger niet’. Visser was continu bezig met meten en allerlei verschillende leefstijlen uitproberen. “Ik kon drie uur lang bezig zijn met het uitzoeken welke training ik wilde doen of al stress krijgen als ik moest eten. Maar hier heb ik wel doorheen gemoeten om te ontdekken wat voor mij nu werkt. Dus ik zou het zo weer doen. Nu weet ik precies wat mijn lichaam nodig heeft en geniet ik heel erg van mijn leven.”
Volgens ter Gast vinden mensen altijd wel weer iets nieuws om te verbeteren. “Mensen raken verslaafd aan verbetering. Je moet accepteren wie je bent, daar word je gelukkig van.”