Atelier Totem: ´Dit is hoe zorg ook kan´

Atelier Totem: ´Dit is hoe zorg ook kan´

Foto: Juna Patterer

Aan de rand van het centrum van Zeist is Atelier Totem gevestigd: een kleinschalig bedrijf in de zorg dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt verwelkomt en begeleidt. Opgericht met als doel een andere manier van zorg te bieden, is Totem een echt kunstatelier, met verschillende werkplaatsen bedoeld voor verschillende disciplines. 

´Je kan het mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt noemen, maar ik noem het vaak mensen met tegenwind´, zegt Aart van der Lit. Volgens de oprichter van het atelier kan iedereen tegenwind ervaren, en dat is dan ook het vertrekpunt van het bedrijf. Totem is ooit begonnen met mensen die kampen met een verslaving, maar begeleidt nu ook mensen met fysieke beperkingen, psychische problemen of personen die zich in een sociaal isolement bevinden. De reden? Aart heeft zelf in de verslavingszorg gewerkt voordat hij Atelier Totem oprichtte in 2005. ´Ik ben gefrustreerd weggelopen bij een grote organisatie in de zorg met het idee van, dat kan beter,´ vertelt hij. De werknemers van Totem zijn volgens de oprichter aanspreekbaar en toegankelijk. Ook is er geen sprake van hiërarchie: deelnemers doen bijvoorbeeld de boodschappen en overal wordt getutoyeerd.

Wie binnenkomt bij Totem, kan meteen aan de slag met een project. Overal staan tafels en werkbanken met verschillende materialen, en in de kantine staat een aantal instrumenten dat vrij te bespelen is. Schilderen, tekenen, glas-in-lood, houtbewerking, boetseren of steenbeeldhouwen kan allemaal op het atelier. Op de werkplaats lopen ook vrijwilligers rond, die deelnemers begeleiden bij hun projecten en hen helpen wanneer ze vastlopen. Een van die vrijwilligers is Ben Visser, die tweeënhalf jaar geleden bij Totem kwam. Sinds hij met pensioen is, heeft Ben veel tijd over en heeft voor Totem vrijwilligerswerk bij andere organisaties gedaan. ´Sinds ik hier ben, heb ik het ontzettend naar mijn zin´, zegt hij. 

Met name houtdraaien doet Ben graag. Hij heeft een draaibank die ooit van hem was geoffreerd aan het atelier en helpt nu deelnemers met hun (hout)projecten. Houtdraaien doet Ben nu bijna vijf jaar, en hij vindt het ontzettend leuk om mensen te kunnen helpen. ´Ik doe de eenvoudige dingen, en één van de deelnemers is hier fanatiek bezig met het draaien, dus dat is ook heel leuk.´

Verderop in het Atelier is een deelneemster bezig met een glas-in-lood project. Voor privacyredenen wordt haar naam niet genoemd. Ze is bezig met het maken van een lampenkap, en probeert de kleine stukjes glas zo te solderen dat ze goed om het koperen raam passen van de kap. ´Je zit hier met lotgenoten, maar zonder dat er heel veel problemen aan de orde komen´, vertelt ze. ´Je kan lekker bezig zijn zonder dat er allerlei therapeutisch gelul is, want daar zit ze helemaal niet op te wachten.´ Volgens de deelneemster werkt het atelier heel fijn en kan ze zichzelf zijn. 

Atelier Totem werkt via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Volgens Aart verwelkomt Totem mensen met een Wmo-indicatie. ´Want dat is waar wij van leven.´ Het atelier moest echter bijna dicht: de aanbesteding bij de gemeente heeft veel kantoorwerk opgeleverd voor Aart en zijn collega Hugo. Aart: ´De overheid wil controle op de kwaliteit van de zorg, en daar zijn instrumenten voor bedacht. Die zijn voor heel grote organisaties, terwijl wij een klein clubje zijn.´ Het atelier krijgt een dagbestedingsvergoeding, al vindt Aart dat een raar product. ´Het klinkt toch een beetje als, ik heb niets te doen en ik ga dan maar daar naartoe´, zegt hij. ´Die vergoeding is een middel om te kunnen doen wat wij doen. En wat we doen is voor iedereen verschillend,´ gaat Aart verder. ´Er komen mensen waarvoor dingen maken niet zo heel belangrijk is, maar meer het sociale. Er zijn ook mensen die lekker serieus bezig zijn met dingen maken. En als we die niet hadden, zou ik ermee ophouden. Die heb je echt nodig.´

Hugo van Doorn is, net als Aart en Ben, ook werkzaam bij het atelier en vindt de sfeer heel fijn. ´Eigenlijk is hier binnen meer de echte wereld dan buiten´, vindt hij. ´Iedereen is hier wie hij is, geen franjes. Ik kan ook mezelf zijn. In de buitenwereld moet je toch vaak doen alsof je ergens goed in bent, en dat is hier juist niet.´ Aart: ´We zijn eigenlijk gewoon vrienden. Het is toch ideaal als je hier met je vrienden kunt werken.´ Volgens Hugo is dat ook erg bepalend voor de sfeer. Deelnemers kunnen hier werken aan hun eigen projecten en kunst maken. Vooral dat laatste is volgens Totem belangrijk. ´Als het niet goed met je gaat, is het goed om te kijken of je je creativiteit kan aanspreken,´ vindt Aart. Daarbij vindt hij een sociaal component en goede mensen in de omgeving ook belangrijk. Daarom probeert het atelier een zo goed mogelijke sfeer voor de deelnemers te creëren. 

´Dit is natuurlijk ook een baan, al zie ik het niet zo´, zegt Aart. ´Ik zie het meer als een manier van leven.´  

Artistiek begeleider Gwen Peters vertelt over Atelier Totem en het werk dat ze daar doet

Bekijk het interview hieronder:

Over de auteur

Juna Patterer

Mijn naam is Juna, ik ben negentien jaar en studeer journalistiek aan de Hogeschool van Utrecht. Naast het schrijven van artikelen voor Slotstad Nieuws, houd ik een persoonlijk blog bij waar ik voornamelijk schrijf over mentale gezondheid en ook gastbloggers uitnodig hun persoonlijke verhalen te delen. Ik hoop mij verder te kunnen ontwikkelen als schrijver en deze ambitie te volgen, waarheen deze mij ook mag leiden.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.