één jaar tunnelwacht. En nu?

één jaar tunnelwacht. En nu?

Het is een jaar na de oprichting van de tunnelwacht in de Helmerhoek in Enschede. Het idee om een veiligere omgeving te creëeren rond de tunnels in de zuidwijken is ontstaan na een reeks overvallen, waarna bewoners niet meer stil konden zitten. Wekelijks staan er nog mannen en vrouwen te posten om fietsers en voetgangers veilig te houden tegen potentiële overvallers. Zit de moed er nog in? Redacteur Eric Veldhausz neemt een kijkje.

Hardwaaiende bomen, scheurende auto’s die boven de snelheidslimiet varen en een tunnel die de afgelopen jaren behoorlijk opgeknapt is. Waar voorheen graffiti assymetrisch op de muren was gespoten, zijn er nu complete wandschilderingen van weilanden. Toch blijft dit stuk wijk een plek waar je ’s avonds in je eentje liever niet komt. Het afgelopen jaar alleen zijn er vijf overvallen gepleegd in de Helmerhoektunnel, en meer mensen lastiggevallen. Rond een uurtje of acht ’s avonds loop ik richting de bevreesde tunnel. Vergeleken met een aantal jaar geleden is ‘t behoorlijk opgeknapt, mede dankzij de tunnelwacht die de omgeving schoon houdt. Aan het einde van de Helmerhoek, in Enschede, wanneer ik een oranje, reflecterend persoon in de verte zie. Het is Cemal Dogan, met wie ik van tevoren contact mee heb gehad. “Geen hand, maar een elleboog? Coronatechnisch wat handiger”, zegt Cemal lachend. Meer dan een jaar posten ze al week in week uit. De oprichter van de tunnelwacht, Huub Filart, is er niet bij, maar Cemal drukt mij op ’t hart om hem wel te noemen. “Die eer vedient hij.”

Een groep van negentien vrijwilligers. “Voorheen waren het er wel wat meer, een stuk of dertig, maar niet iedereen deed evenveel, en dan zie je ook wel dat de aantallen minder worden”, verhaalt Cemal Terwijl auto’s over de tunnel razen, komt Marian aanfietsen. “Kijk, daar heb je de vegetariër”, lacht de vrolijke Cemal. Week in week uit staat hij of in de tunnel op de Helmerhoek, of de tunnel bij Boswinkel, een wijk een minuutje of zeveneneenhalf fietsen hier vandaan, waar ook overvallen zijn gepleegd.

“Als het goed is komt Edwin ook”, vertelt Marian. Precies als de woorden uit haar mond komen, draaien Cemal, Marian en ik ons om en wie zien we: Edwin, met extra beveiliging. De Waakhond is opgedraven om de drie wachters gehuld in oranje hesjes te ondersteunen. Op deze manier haalt geen enkel persoon het in zijn/haar hoofd om hier wat te proberen. “Wat een kabaal maken die auto’s ook he”, zegt Marian Edwin knikt instemmend. “Je hebt wat minder last van dat geluid als je vlees eet, Marian”, zegt Cemal grinnikend. Het is een ‘running gag’ in de groep. “Als zij er niet is, is het haar man wel, die is door haar vegetarisch” Marian moet er zelf gelukkig ook om lachen. Lang staan ze er al. “Een jaar op de kop af”, vertelt Edwin. Over oplossingen verschilt het tussen de tunnelwacht en de gemeente. De originele insteek was cameratoezicht. Dit plan heeft de burgemeester snel afgeschoten. “Er zijn hier vijf overvallen gepleegd, maar het probleem is de aanloop naar de tunnel.”

Terwijl ik naar Edwin luister hoor ik keer op keer ‘goedenavond’ en ‘bedankt’. Dankbaar zijn mensen wel voor de tunnelwacht heb ik het idee. “Er zijn heel veel bosjes waar overvallers zich makkelijk in kunnen verstoppen. Op die manier kunnen ze natuurlijk ook heel makkelijk ontsnappen”, vertelt Edwin. Ondanks dat het anwoord van de burgemeester, dat er geen cameratoezicht komt, niet is waar ze op hoopten, is Edwin niet teneergeslagen. “Uiteindelijk moet je ook realistisch blijven en dan is cameratoezicht gewoon teveel gevraagd, gezien de redenen die de gemeente opnoemt.” Wel komt een idee van de Universiteit Twente aan bod. “Het is nog in een heel vroege fase, maar het idee is om lampen te installeren die meebewegen met de fietser”, verhaalt Edwin. “Je geeft toestemming aan de app en dan doet die de rest.” Cemal kan erom lachen. “Een tunnel waar lichten reageren op voice control!” Terwijl we het over voice control hebben, worden we onder ‘voice’ control naar de andere kant van de tunnel geleid: we horen vuurwerk. “Eindelijk wat vuurwerk!”, grappen ze. Zoals in veel buitenwijken is vuurwerk niet iets wat kinderen, tieners of volwassenen met een te groot budget alleen afsteken op 31 december.

“Je maakt de samenleving samen veiliger, zit in t’ woord”

Waar ze dachten iemand op heterdaad te kunne betrappen, zijn de kwajongens al lang de bosjes in gevlucht. Wel reden genoeg om een kijkje te nemen aan de andere kant van de tunnel, terug de wijk in. Cemal komt nog even terug op het verhaal van de burgemeester. “Er moet geloof ik echt een moord gepleegd worden voordat er toezicht komt bij de tunnel.”, vertelt Cemal. Met een woordgrap gaat hij verder. “Uiteindelijk moet je het ermee doen, maar je maakt de samenleving wel *samen* veiliger, zit in het woord.” Om ervoor te zorgen dat de mensen die zich aanmelden daadwerkelijk ook georganiseerd kunnen gaan posten, is er een app gemaakt met een rooster, waar locatie en datum staan aangegeven. Daarnaast is er ook een groepsapp op Whatsapp gemaakt. ‘Tunnelwacht Helmerhoek’. “Zie je de naam? Tunnelwacht. Geen burgerwacht, want uiteindelijk staan we hier toch onder een tunnel.

Ik kijk een beetje om me heen om te zien of ik de hond nog kan zien, maar die is ergens afgedwaald. Een jaar staan zonder concrete resultaten kan zelfs met de sterksten wat doen, blijkbaar. Toch doet de gemeente wel eindelijk wat, zo weet Edwin. “De lantaarnpalen die er nu staan worden tot zes meter verhoogd en krijgen meer strooilicht, waardoor zij een groter gebied bestrijken. Alsof je het wegdek bestrooit. Cemal vindt het niet genoeg, “maar we moeten het ermee doen.” Ik probeer neutraal te blijven, maar eens ben ik het stiekem wel met hem, ook al heeft Edwin gelijk. Een kleine opsteker is dat een overvaller een tijdje geleden is gepakt. Niet heterdaad, wat zij wel jammer vinden, maar hij is naderhand gepakt door getuigen die daar liepen en hem konden identificeren. Het zijn niet eens volwassenen, het gaat hier om een jongen van zestien”, verhaalt Marian met lichte verbazing in haar stem. “Dat is toch niet te geloven?”

Marian vraagt hoe ik de tunnelwacht eigenlijk heb gevonden. Ik heb ze natuurlijk als een konijn uit de hoge hoed getrokken, zeg ik ze. Na het gelach vertel ik ze dat ik een vriend heb die ook wel eens wat heeft uitgehaald bij dit exacte tunneltje. Lichtelijk verbaasd word ik aangekeken. “Nog steeds?”, vraagt Marian. Hij heeft inmiddels het licht gezien. Het was meer dan tien jaar geleden, maar hierdoor kwam ik wel wat op het spoor en had ik de posts van Cemal in de Facebookgroep van de wijk gezien. “Wat deed hij dan zoal?” “Nou, hij ging dan plakband op hoofdhoogte plakken. Kattenkwaad noemde hij het. geen dingen waar je trots op mag zijn”, vertel ik. Het waren geen overvallen, maar desalniettemin niets om over naar huis te schrijven. “

Of de moed er nog in zit, vraag ik. “Zeker, we zijn een soort van Duracell-batterijen, we gaan en gaan en gaan”, zegt Cemal met een glimlach op z’n gezicht. Marian en Edwin knikken instemmend. “We hebben hier zelfs wel eens midden in de nacht gestaan, tussen één en twee uur. Om onze kinderen veilig naar huis te leiden na het uitgaan.” “Je kunt wel Goede Tijden, Slechte Tijden gaan kijken op de bank, maar we kunnen ook gewoon wat doen voor de samenleving. Dan zijn al die bedankjes ook wel fijn. Een soort van bevestiging dat je het ergens voor doet. Voordat het uur, want ze staan er vaak een uur per keer, om is, vraag ik of dit nog lang vol te houden is. “Het is misschien een uur per keer, drie keer per week. Dat klinkt als weinig, maar dit doen we gewoon naast werk en andere dingen die gedaan moeten worden.” vertelt Cemal.  Het is vol te houden, maar we hebben wel echt meer mensen nodig om dit op de lange termijn te kunnen blijven doen, want niets doen is geen optie.”

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *