Waarom het geven van staatssteun aan KLM niet juridisch geoorloofd was

Waarom het geven van staatssteun aan KLM niet juridisch geoorloofd was

Op 26 juni is het precies een jaar geleden dat de Nederlandse overheid vanwege het coronavirus staatssteun wilde gaan verlenen aan KLM. Al snel werd duidelijk dat Ryanair het daar niet mee eens was en spande rechtszaken aan. Wanneer is het eigenlijk juridisch geoorloofd om luchtvaartmaatschappijen staatssteun te geven?

Voordat een bedrijf staatssteun kan krijgen, moet de Europese Commissie die goedkeuren. Henri de Waele, hoogleraar Europees recht aan de Radboud Universiteit, laat weten dat de Commissie niet goed onderbouwd heeft waarom KLM die steun mocht ontvangen. ‘’Mogelijk is er te weinig uitzoekwerk gedaan’’, begint hij in gesprek met SVJ Specialisaties. ‘’Dat is opmerkelijk, want andere besluiten ten aanzien van andere landen en bedrijven heeft de Commissie wél uitgebreid onderbouwd. Waarschijnlijk hadden ze nu vanwege corona haast, was er onvoldoende interne controle of zijn er stappen overgeslagen.’’

Factoren als de hoeveelheid steun die KLM zou krijgen en waarom ze die steun in deze omstandigheden zouden mogen ontvangen waren niet voldoende beargumenteerd en dan ligt het oordeel van de rechters voor de hand. ‘’Het was prijsschieten voor de rechters. De Commissie moet beter haar best doen en duidelijker uitleggen’’, vervolgt De Waele. Hij geeft aan dat de Commissie er opnieuw naar moet gaan kijken, en dat een uitgebreidere onderbouwing de staatssteun alsnog rechtmatig verklaard zou kunnen worden.

Onderschrift: Tijdlijn van staatssteun KLM van begin tot heden. Bron: Lucidchart

Hans Vedder, hoogleraar mededingingsrecht aan de Rijksuniversiteit van Groningen, is het met De Waele eens. Oók de termijn was volgens Vedder veel te kort. Op 26 juni werd de steun vanuit de Nederlandse overheid gemeld en twee weken later keurde de Commissie deze goed. ‘’Je kunt dit in twee weken tijd gewoon niet doen, punt. Dit zijn grote complexe maatregelen aan grote complexe bedrijven’’, legt hij met een kleine glimlach uit. Normaal duurt zo’n procedure circa twee jaar. ‘’Vroeg of laat gaat dat fout. Ik citeer uit het koningslied: ‘de dag dat je wist die ging komen.’’’

KLM heeft het nodig

Gelukkig kwam die steun voor KLM op tijd, want de maatschappij werd door de coronacrisis financieel hard geraakt. In een persbericht van KLM staat dat het bedrijf, ondanks de staatssteun, een verlies van 1,2 miljard euro in 2020 leed. Die steun was dus daadwerkelijk nodig.

Een woordvoerder van KLM legt uit dat het ander verkeerd uit had kunnen pakken. ‘’Zonder NOW en de staatssteun zou KLM in nog zwaarder financieel weer verkeren’’, legt de woordvoerder uit. ‘’Met het financieringspakket kan KLM invulling blijven geven aan haar belangrijke maatschappelijke rol bij de economische opbouw en op het gebied van duurzaamheid. In de toekomst zal blijken hoe de luchtvaartmaatschappij zich gaat herpakken. ‘’Veel zal daarna afhangen van de beheersing van de COVID-19 pandemie en het daaropvolgende herstel van de luchtvaart. Snel vaccineren is de sleutel tot dat herstel’’, vervolgt ze.

KLM als belangrijke economische motor

In juni 2020 kondigde minister Hoekstra aan dat hij KLM staatssteun zou geven. Het ging hier om een bedrag van 3,4 miljard euro. ‘’Het kabinet acht het noodzakelijk financiële steun te verlenen vanwege het belang van KLM voor het intercontinentale bestemmingennetwerk op Schiphol. Dit netwerk is van groot belang voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid’’, legt de woordvoerder van de minister uit.

Onderschrift: Het intercontinentale netwerk is belangrijk voor KLM. Bron: Sander Lamers

Daaraan werden wel enkele voorwaarden gesteld zoals het minderen van salaris en het aantal nachtvluchten moet afnemen. Of die voorwaarden daadwerkelijk gehaald gaan worden, weet de woordvoerder nog niet.

Onderschrift: Staatssteun van Europese Luchtvaartmaatschappijen waartegen Ryanair rechtszaken aangespannen heeft . Bron: Lucidchart

Niet iedereen is blij met mindering salarissen

Over de voorwaarde dat de werknemers een bijdrage moeten leveren via hun salarissen is niet iedereen het eens. De FNV vindt dat de overheid zich niet had mogen buigen over de lonen van het personeel. ‘’We snappen dat er voorwaarden aan de staatssteun gebonden zijn, maar als vakbond waren we absoluut not amused dat de overheid zich bemoeide met de arbeidsvoorwaarden’’, geeft de woordvoerder aan.

Ze vervolgt dat de verantwoordelijkheid hiervoor juist bij de sociale partners moet liggen. Dat zijn de werkgevers en de vakbonden. De vakbonden zijn democratische organen waarbij leden zelf bepalen wat de inzet wordt en stemmen over iedere onderhandelingsresultaat. ‘’Op het moment dat het slecht gaat met een bedrijf, zijn werknemers bereid na te denken over oplossingen’’, waarmee gedoeld wordt op aanpassingen van salarissen of het eerder opnemen van vakantiedagen.

Baangaranties

Bovendien liet SP-kamerlid Mahir Alkaya zich ook kritisch uit. Hij was vooral niet te spreken de onzekere tijden voor het KLM-personeel. ‘’Wat de SP betreft is veel meer zeggenschap, of uiteindelijk nationalisatie de manier om de banen en toekomst van KLM structureel veilig te stellen’’, geeft hij aan tegenover de website van de SP.

Alkaya vervolgt dat het kabinet hier iets aan moet doen. ‘’Met een uiterst onzekere periode voor de 30.000 medewerkers tot gevolg. De SP roept daarom het kabinet op om terug naar de onderhandelingstafel te gaan om de toekomst van KLM en de mensen die daar werken echt veilig te stellen.’’

Over de auteur

Sander Lamers

Humoristisch, maar tegelijkertijd geen half werk leveren, dat is wie ik ben. Vanaf kinds af aan ben ik al perfectionistisch en wil ik dat alles helemaal afgewerkt is voordat ik aan iets nieuws begin. Ik studeer journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. Daarvoor wist ik al wat ik wilde worden: journalist. Dat liet ik op de basisschool al blijken. Zodra de schoolkrant werd opgericht, schreeuwde ik het hardst dat ik daar koste wat het kost aan deel wilde nemen. Uiteindelijk zou ik ook op de redactie belanden. Later ging ik ook wedstrijdverslagen schrijven voor mijn voetbalteam. Deze zette ik op de website van mijn voetbalclub. Naar mate mijn studie journalistiek vorderde, begon ik me ook te interesseren in radio. Bovendien werd het ook duidelijk dat ik journalist, ongeacht schrijvend of filmend, wil worden in de Formule 1, mijn passie. De komende jaren staat dus in het teken van ontdekken wat het gaat worden, of wordt het misschien wel allebei?

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *