Hoe COVID-19 effect heeft op de gehandicaptenzorg

Hoe COVID-19 effect heeft op de gehandicaptenzorg

Stel je voor dat je afhankelijk bent van een vaste routine. Die routine zorgt ervoor dat jij je veilig voelt. Nu moet je in quarantaine en je routine wordt doorbroken. Je raakt in paniek. Dit is de realiteit voor Nederlanders met een verstandelijke beperking. 

In Nederland zijn er naar schatting 142.000 mensen met een verstandelijke beperking. Oftewel, met een IQ onder de 70. Ook zij moeten, vanwege het corona virus, in quarantaine. Hoe leg je dit aan hen uit?

De zorg gaat door. Tenminste, waar het kan. Dat betekent niet dat het ritme van mensen met een verstandelijke beperking hetzelfde blijft. Juist dat ritme is zo belangrijk. Stel dat iemand nog thuis woont, maar wel elke dag naar de dagbesteding gaat. Dan kan de dag er ongeveer zo uitzien: eerst worden ze opgehaald met een busje, waar nog meer mensen in worden vervoerd. Daarna komen ze aan bij de dagbesteding, waar je met elkaar allemaal activiteiten doet, het liefst ook nog buiten. Vervolgens gaan ze met hetzelfde busje terug naar huis, waar er waarschijnlijk een hulp of een mantelzorger wacht om de dag met ze af te maken. Dit kan vaak niet meer door het corona virus.

Niet alle dagbestedingen zijn dicht, maar een groot gedeelte heeft wel de deuren gesloten. Naomi Voet is mantelzorger van haar klassiek autistische broertje. De term ‘klassiek autisme’ werd gebruikt om de meest zware variant van autisme te omschrijven. Moeilijkheden om tot sociale interacties te komen, op zowel verbaal als non-verbaal vlak, staan bij deze vorm van autisme op de voorgrond. Haar broertje gaat elke dag naar de dagbesteding, waar hij een individueel programma krijgt. Dat zorgt ervoor dat hij meteen thuis moet blijven, als zijn begeleider ziek is. Zijn dagbesteding gaat wel door, maar als zijn begeleider ook maar een van de klachten heeft moet ze thuisblijven. Dat is nu al een paar keer gebeurd. “Het is niet de grootste ramp,” legt Naomi uit.”Wij kunnen hem tenminste nog opvangen. Er zijn mensen die dan nergens terecht kunnen. Het is voor ons natuurlijk alsnog ook wel vervelend, want mijn broertje moet dan erg wennen aan het nieuwe rooster en dat kost veel energie.”

De verzorgers die niet kunnen werken proberen het nog wel op andere manieren te doen. Ze bellen, eventueel met video, met hun cliënten. Het Kennisplein Gehandicaptenzorg deelt een filmpje van de begeleiders die voor hun cliënten klappen omdat ze het zo goed doen.
Het Kennisplein deelt overigens op haar pagina ook nog hoe begeleiders mentale risico’s kunnen verkleinen. Zo is het goed om het normale ritme aan te houden, wandelingen te maken, contact te houden met begeleiders, leraren en naasten en actief te blijven in hobby’s. Dit is belangrijk, want mensen met een verstandelijke beperking kunnen nu makkelijk in paniek raken.

Paniek
Als ze het corona virus niet begrijpen, kunnen ze in paniek raken omdat de dingen niet meer gaan zoals gewoonlijk. Koffie drinken bij het favoriete café gaat niet meer, want die is dicht. Één zo’n situatie kan wel geaccepteerd worden, maar als dit constant gebeurd, raken ze in paniek. Ze hebben dan het gevoel dat ze geen controle meer hebben, ze weten niet meer wat er gaat gebeuren. Soms zijn ze angstig dat er iets verkeerds gaat gebeuren. Ze pikken de spanning van hun naasten ook vaak op.

“In groepsverband gaat het ook slecht als ze geprikkeld worden.” Legt begeleider Dylan* uit. “Als de een geprikkeld wordt, wordt de ander dat ook en dat zorgt dan weer voor meer spanning. Het is een vicieuze cirkel. Ze missen de mensen om zich heen ook. Bezoek, een handje geven een knuffel. Dat zijn allemaal dingen die wegvallen. Begeleiders komen natuurlijk nog wel in de buurt, maar voor de rest missen ze echt het menselijk contact.” Het kost Dylan allemaal extra energie om de boel draaiende te houden. Het is al drukker en hij moet ook rekening houden met extra protocollen. Als het mogelijk is moeten ze anderhalve meter afstand houden en voor de rest veel meer letten op wat ze aanraken en schoonmaken.

“Het moeilijke aan de situatie is dat je je voortgang kwijt raakt.” Vertelt Naomi. “Als mijn broertje een paar dagen niet naar de dagbesteding gaat, dan raakt hij al veel dingen kwijt die hij heeft geleerd. Dan kan je weer helemaal opnieuw beginnen. Dat is ontzettend frustrerend voor alle betrokkenen. Wij kunnen nog proberen om die educatie vol te blijven houden, maar niet iedereen heeft die luxe. Mensen moeten ook verder werken.”

Het corona virus heeft een tol op iedereen in de samenleving, maar de zorg zat hiervoor al in een crisis. Ze waren al bezig met staken en probeerden hun problemen op de politieke agenda te krijgen. Er zijn te weinig medewerkers en er is veel te veel werk. Nu zien we beter dan ooit wat voor effect dat heeft. Als één begeleider ziek is, valt de zorg van een groepje meteen weg. Natuurlijk wordt dat zo goed als mogelijk opgelost door naasten en begeleiders, maar het laat zien hoe kwetsbaar de gehandicaptenzorg eigenlijk is. Laten we na deze crisis niet vergeten hoe zwaar het was voor alle zorgmedewerkers, hoeveel energie het heeft gekost en hoe hard zij ondanks alles moesten blijven doorwerken.

*De naam is gefingeerd. Echte naam is bekend bij de redactie.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *