Hoe een suikertaks Nederland kan losmaken van obesitas

Hoe een suikertaks Nederland kan losmaken van obesitas

Een heffing op alle suikerhoudende producten; zowel de Gezondheidsraad als de WHO raden dat aan, om de toename van onder meer obesitas terug te dringen. Maar in Nederland wil het nog niet van de grond komen. Kan het invoeren van een suikertaks het verschil maken? 

Onderzoek verspreid over de afgelopen dertig jaar laat steevast zien dat obesitas in ons land toeneemt. Dat blijkt uit eerder bekendgemaakte gegevens uit de Gezondheidsenquête en Leefstijlmonitor van het CBS en het RIVM. De uitkomsten worden grotendeels in verband gebracht met een stijgende suiker- en calorieconsumptie onder de bevolking. Een mogelijke remedie voor deze stijgende lijn in obesitas kan een suikertaks zijn.

De feiten op een rij

In het najaar van 2018 werd het Nationaal Preventieakkoord van de Rijksoverheid gepresenteerd. Daarin sprak Paul Blokhuis, staatssecretaris van Volksgezondheid, de volgende woorden: “Wij willen een samenleving waarin het voor mensen gemakkelijker wordt om gezonde keuzes te maken.” Er volgde een maatregelenpakket, vol ambitieuze doelen. Zo gaan ‘fabrikanten suikerhoudende frisdranken, snoep en melkproducten gezonder maken. Bijvoorbeeld door er minder suiker in te doen’. ‘Bijvoorbeeld’. Om maar even een voorbeeldje te noemen. Het is nog geen ‘eis’, maar een ‘streven’. En juist dát is het alarmerende aan de huidige stand van zaken.

Een land waar inmiddels een eis is opgelegd, is Groot-Brittannië. Daar heeft de heffing zijn intrede al gedaan. De eerste stap in Engeland was een frisdranktaks, volgens NOS-correspondent Tim de Wit. “Het gevolg is dat de hoeveelheid suiker in Britse frisdranken nu al met 30.000 ton is afgenomen. De regering ging ervan uit dat het allemaal veel geleidelijker zou gaan”, zegt De Wit in het NOS Radio 1 Journaal. 

Voor- en tegenstanders

Het chocolademerk Tony’s Chocolonely zou in Nederland graag een heffing op suikerrijke producten zien. “Ik kan aan niemand verkopen dat een appel duurder is dan een reepje chocolade”, zegt Tony’s topman Henk Jan Beltman in het vakmagazine RetailTrends. Beltman is van mening dat het prijsverschil tussen gezond en minder gezond scherper moet worden. Consumenten gebruiken volgens hem meer suiker dan goed voor hen is; en dat vaker onbewust dan bewust.

Daarentegen laat de supermarktketen Albert Heijn een ander geluid horen. De AH is geen voorstander van een suikertaks, laat een woordvoerder weten in datzelfde tijdschrift. Volgens de woordvoerder wordt er al veel suiker uit de eigen merkproducten gehaald, en is er op eigen initiatief al een suikerwijzer geïntroduceerd, voor meer inzicht voor de consument.

Meer druk vanuit de politiek is nodig

Schijf van Vijf-schoolkantines, gezonde traktaties op het werk, aangepaste voedingsassortimenten bij sportclubs; om ons heen zijn er wel degelijk zichtbare maatregelen genomen om de mensen minder op het idee te brengen om ‘zoet, vet en zout’ te eten. Echter lijken deze niet het meest gewenste effect met zich mee te brengen. Volgens drie artsen van Medisch Contact, een site voor nieuws, wetenschap en opinie uit de medische wereld, moet er meer druk worden uitgeoefend vanuit de politiek om een suikertaks in Nederland te kunnen realiseren.

Hayke Veldman, kamerlid voor de VVD, voelt helemaal niets voor een heffing. “Uiteindelijk blijft het de verantwoordelijkheid van mensen zélf wat ze eten”, vertelt Veldman aan het onderzoeksjournalistieke platform De Monitor. “Als je alles wat minder gezond is niet meer aanbiedt, leven we niet meer in een vrij land.” GroenLinks denkt er anders over. Die vindt de maatregelen in het preventieakkoord veel te mager en ziet een suikertaks wel zitten. Wim-Jan Renkema, kamerlid voor GroenLinks, uit ook kritiek op de ‘gezonde’ btw-verhoging: ‘Die btw-verhoging op groenten en fruit vinden wij heel slecht, daar had best wat aan gedaan kunnen worden. Gezond eten moet toegankelijk en goedkoop zijn,’ aldus Renkema tegenover De Monitor.

Verantwoording datavisualisaties

Om bovenstaande, ondersteunende datavisualisaties tot stand te laten komen, is de CBS-Statline ‘Lengte en gewicht van personen, ondergewicht en overgewicht; vanaf 1981’ gebruikt als dataset. De drie staafdiagrammen uit dit artikel geven resultaten weer uit onderzoek van het CBS en het RIVM over obesitas, morbide obesitas en de meest lichte vorm van obesitas in Nederland. Er is gekozen voor een zo helder mogelijk totaalbeeld van de resultaten; om die reden zijn ook de cijfers meegenomen vanaf de leeftijd 4 jaar. Daarnaast zijn alle ‘tijdsperioden’ van het onderzoek terug te zien in de datavisualisaties, met als meest recente ‘meetjaar’ 2017 dikgedrukt. Bij volwassenen is er sprake van obesitas bij een BMI van 30 of hoger. Meer informatie over een gezond BMI? Raadpleeg dan het Voedingscentrum.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *