{"id":23973,"date":"2026-06-12T15:58:48","date_gmt":"2026-06-12T13:58:48","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/specialisaties\/?p=23973"},"modified":"2026-06-13T02:24:33","modified_gmt":"2026-06-13T00:24:33","slug":"opgegroeid-tussen-orbans-campagnes-hoop-door-magyars-beloftes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/specialisaties\/23973\/opgegroeid-tussen-orbans-campagnes-hoop-door-magyars-beloftes\/","title":{"rendered":"Opgegroeid tussen Orb\u00e1ns campagnes, hoop door Magyars beloftes"},"content":{"rendered":"
\"\"

Zussen K\u00edra (links) en T\u00edra (rechts)<\/p><\/div>\n

K\u00edra (21) en T\u00edra (24) groeien op in een klein dorp in Hongarije, een land dat jaren werd gevormd door het conservatieve gedachtegoed van Viktor Orb\u00e1n. In dit gedachtegoed hoorden zij niet thuis. De zussen zijn namelijk allebei queer. Ze gaan verschillend om met hun seksualiteit, maar hebben \u00e9\u00e9n ding gemeen: in het Hongarije van Orb\u00e1n werden mensen zoals zij neergezet als een probleem in de maatschappij.\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Na jaren van anti-LHBTI+-retoriek verloor Viktor Orb\u00e1n de verkiezingen van P\u00e9ter Magyar en zijn Tisza-partij. Of daarmee ook de positie van queer Hongaren verandert, is nog onduidelijk. Maar voor K\u00edra (21) en T\u00edra (24) betekent de politieke omslag in ieder geval dat er voor het eerst ruimte ontstaat voor iets wat lange tijd ontbrak: hoop.<\/p>\n

Nu de politieke wind lijkt te draaien, kijken ze voorzichtig vooruit. Tegelijkertijd dragen ze de gevolgen van die jaren nog steeds met zich mee. K\u00edra merkt dat niet alleen in wetten of politieke toespraken, maar ook op straat. Vlak voor de verkiezingen loopt ze op een avond naar de Burger King in Boedapest. Langs de weg staan tientallen campagneposters. In de bushokjes, op de muren en langs de drukke straten hangt dezelfde boodschap; \u2018Maakt u zich zorgen dat uw kind wordt blootgesteld aan seksuele propaganda? Vul de nationale consultatie in!\u2019 staat er op de borden.<\/p>\n

Ze voelt boosheid opkomen en loopt door. \u201cIk wilde gewoon een fucking burger halen, maar je ontkomt er niet aan. Ze hingen overal,\u201d zegt ze later, terwijl ze onrustig met het rietje van haar ijskoffie speelt. \u201cZelfs nu ik eraan terugdenk, word ik nog boos.\u201d<\/p>\n

Wat voor sommige Hongaren gewoon onderdeel is van het straatbeeld, raakt de zussen op een veel persoonlijkere manier. In Hongarije werd \u2018gender\u2019 de afgelopen jaren steeds vaker naast migratie en oorlog gezet. Op campagneposters verschenen slogans als: \u201cNo Migration. No Gender. No War.\u201d Daarmee werd gender niet alleen een maatschappelijk thema, maar een politiek instrument.<\/p>\n\n

Gevaar voor de samenleving<\/strong><\/p>\n

\"\"

“Bent u bang dat uw kind wordt blootgesteld aan seksuele propaganda?”<\/p><\/div>\n

Volgens Orban is de LHBTI+-gemeenschap iets waarvoor kinderen beschermd moeten worden. In 2021 werd een wet aangenomen die officieel bedoeld was als kinderbeschermingswet. De oorspronkelijke wet ging over strengere straffen voor pedofilie, maar tijdens het wetgevingsproces werden bepalingen toegevoegd over homoseksualiteit en genderidentiteit. Zo staat er dat het verboden is om aan personen onder de achttien, inhoud beschikbaar te stellen die \u2018afwijking van de zelfidentiteit overeenkomstig het geboortegeslacht, geslachtsverandering of homoseksualiteit promoot of afbeeldt.\u2019 De regels gelden onder meer voor schoolmateriaal, seksuele voorlichting, televisie-uitzendingen, films, advertenties, boeken en publicaties.<\/p>\n

Door deze wet werd informatie over LHBTI+-personen behandeld alsof de gemeenschap gevaarlijk of schadelijk was voor de samenleving. Voor T\u00edra is juist dat gebrek aan zichtbaarheid herkenbaar. Tot haar vijftiende komt de mogelijkheid om vrouwen te daten niet eens in haar op.<\/p>\n

\u201cIk was nooit zo met jongens bezig. Het boeide me niks en ik focuste me vooral op school. Ik dacht lange tijd dat ik aseksueel of aromantisch was, omdat ik niemand om me heen had die zich ook zo voelde. Ook met K\u00edra kon ik er niet over praten; onze ouders accepteren het niet, en ik kon als grote zus geen \u2018slechte invloed\u2019 op haar hebben.\u201d<\/p>\n

Het internet is uiteindelijk haar antwoord. Na een paar zoekopdrachten ziet ze dat er meer bestaat dan het man-vrouwbeeld waarmee ze is opgegroeid. “Ik dacht vroeger dat bepaalde dingen gewoon niet bestonden,” zegt T\u00edra. “Niet omdat iemand dat letterlijk zei, maar omdat je nooit iets anders zag.” De familie van de zussen is nooit erg tolerant geweest ten opzichte van de queer gemeenschap, en hierdoor hebben ze geen contact meer met hun moeder. Zij stemde op Mi Haz\u00e1nk, de radicaal-rechtse partij die zich fel uitspreekt tegen LHBTI+-rechten.<\/p>\n

\u00a0In het gezelschap van hun ooms en tantes refereren K\u00edra en T\u00edra naar hun vriendin als \u2018partner\u2019, en hun oma weet niet eens dat ze queer zijn. \u201cOnze oma begrijpt deze gemeenschap niet. Ze is super gelovig en werd be\u00efnvloed door Orb\u00e1n en zijn regering. Oude mensen kijken de hele dag TV, en daar was zoveel propaganda op te zien dat hun hersenen eraan kapot zijn gegaan.\u201d Volgens de zussen werd het thuis steeds moeilijker om open te zijn over hun seksualiteit. Gesprekken over hun geaardheid liepen regelmatig uit op ruzie. \u201cIk ben blij dat Magyar heeft gewonnen,\u201d zegt K\u00edra. \u201cMaar ik denk niet dat alles ineens anders wordt. Mensen hebben deze propaganda jarenlang ervaren.\u201d<\/p>\n\n

Politiek instrument<\/strong><\/p>\n

Volgens Midden- en Oost-Europa correspondent Christiaan Paauwe sloten Orb\u00e1ns aanvallen op de LHBTI+-gemeenschap aan op zijn bredere politieke strategie van angstzaaien. \u00a0<\/span>\u201cDe oppositie werd door de voormalig premier vaak neergezet als \u2018links, progressief en pro-LHBTI. Dat werd dan weer als een \u2018gevaar voor kinderen\u2019 bestempeld en het werd zelfs gelinkt aan pedofilie.\u201d<\/p>\n

Veelzeggend was dat Magyar zich tijdens de campagne niet echt uitsprak voor de LHBTI+-gemeenschap, vindt Paauwe. \u201cMagyar bleef tijdens zijn campagne juist heel bewust weg van dat narratief. Je zag dat Magyar er alles aan wilde doen om die kiezers van Orb\u00e1n te bereiken,\u201d zegt de correspondent.<\/p>\n

Toch verwacht hij dat er onder Magyar wel iets verandert in het publieke debat. \u201cDe verwachting, de hoop, is in ieder geval dat er een einde komt aan dat eindeloze angst zaaien.\u201d Volgens Paauwe kwam Magyar toch met een betekenisvolle boodschap voor deze groep in zijn overwinningsspeech, namelijk dat Hongaren vrij moeten zijn om lief te hebben wie ze liefhebben.<\/p>\n

Voor K\u00edra en T\u00edra betekent dat niet dat hun leven van de ene op de andere dag verandert; \u201cOrb\u00e1n heeft niet alleen wetten ingevoerd, hij heeft ook be\u00efnvloed hoe mensen over ons denken. Dat verdwijnt niet van de ene op de andere dag. Voor het eerst heb ik het gevoel dat er misschien w\u00e9l vooruitgang mogelijk is.\u201d Want na jaren van vijandigheid richting hun gemeenschap, kan een ander geluid al betekenisvol zijn.<\/p>\n\n

Controversie<\/strong><\/p>\n

\"\"

Het boek Meseorsz\u00e1g mindenki\u00e9 ligt weer terug in de etalage<\/p><\/div>\n

Dit tegengeluid is er, of beter gezegd, is weer terug. Weinig boeken hebben in Hongarije zoveel politieke impact gehad als Meseorsz\u00e1g mindenki\u00e9<\/em>, in het Nederlands: Sprookjesland is van iedereen<\/em>. Het kinderboek verscheen in september 2020 en werd uitgegeven door de Hongaarse LHBTI-organisatie Labrisz Lesbian Association. De bundel bevat zeventien gemoderniseerde sprookjes van verschillende Hongaarse auteurs. Bekende sprookjes werden aangepast zodat ook mensen en gezinnen die normaal nauwelijks voorkomen in kinderboeken zichtbaar werden. Denk aan LHBTI\u2019ers, Roma, mensen van kleur en de armen.<\/p>\n

Wat begon als een relatief kleine bundel sprookjes groeide binnen enkele maanden uit tot een nationaal conflict over opvoeding, vrijheid van meningsuiting, LHBTI+-rechten en de rol van de staat in cultuur en onderwijs.<\/p>\n

Het idee voor het boek kwam van onderzoeker Dorottya R\u00e9dai. Volgens haar organisatie werden scholen steeds minder toegankelijk voor externe organisaties die over diversiteit en discriminatie wilden praten. Een kinderboek leek daarom d\u00e9 manier om jonge kinderen alsnog kennis te laten maken met verschillende soorten mensen en gezinnen.<\/p>\n

Tijdens een persconferentie van de radicaal-nationalistische partij Mi Haz\u00e1nk verscheurde politica D\u00f3ra D\u00far\u00f3 pagina\u2019s uit het boek en haalde die vervolgens door een papierversnipperaar. Ze noemde het boek \u201chomoseksuele propaganda\u201d. De beelden gingen het hele land rond en werden internationaal opgepikt. Voor veel Hongaren riep de actie herinneringen op aan boekverbrandingen en censuur.<\/p>\n

Orb\u00e1n mengde zich later zelf in het debat. Hongarije kon volgens hem tolerant zijn tegenover homoseksualiteit, maar als het om kinderen ging lag er een grens. Zijn boodschap was duidelijk: laat de kinderen met rust.<\/p>\n

Na de invoering van de wet kregen ook boekverkopers met nieuwe regels te maken. Boeken waarin LHBTI+-personages voorkomen moesten in plastic folie worden verpakt, buiten bereik van minderjarigen worden geplaatst en mochten niet in de buurt van scholen worden verkocht. Sommige winkels verkochten zulke boeken alleen nog online of bewaarden ze achter de toonbank. Dat de regels niet alleen symbolisch waren, bleek in 2023. De Hongaarse boekenketen Lira kreeg een boete van 12 miljoen forint (ongeveer 36.000 euro) omdat exemplaren van het populaire queer boek Heartstopper<\/em> zonder plastic verpakking in de jongerenafdeling stonden. Volgens de overheid hadden de boeken vanwege hun LHBTI+-inhoud niet zichtbaar tussen jeugdliteratuur mogen liggen.<\/p>\n

In boekwinkel Atlantisz K\u00f6nyvsziget is die strijd om zichtbaarheid nog tastbaar. De eigenaar zit met een kleine bril achter zijn bureau, tussen stapels boeken en een werkplek vol afgescheurde post-its. In zijn winkel ligt Meseorsz\u00e1g mindenki\u00e9 <\/em>sinds de winst van Tisza weer in de vitrines. Hij vertelt dat hij het afschuwelijk vond dat boeken in folie verkocht moesten worden. Dat hij blij is dat hij dit soort boeken weer zichtbaar kan neerleggen, en dat iedereen ze weer kan lezen.<\/p>\n\n

Verdeeldheid<\/strong><\/p>\n

De Europese Commissie zag in de wet uit 2021 niet alleen een discussie over kinderbescherming, maar ook ongelijke behandeling. Volgens de Commissie werd informatie over homoseksualiteit anders behandeld dan vergelijkbare informatie over heteroseksualiteit. Een film waarin een jongen verliefd wordt op een meisje kon anders worden beoordeeld dan een film waarin een jongen verliefd wordt op een jongen. Daarmee ging het volgens de Commissie niet alleen over opvoeding, maar ook over discriminatie.<\/p>\n

Hongarije verdedigde de wet door te benadrukken dat ouders het recht hebben om seksuele opvoeding van hun kinderen te sturen. Dat argument bleef de regering jarenlang herhalen.<\/p>\n

Volgens D\u00f3ra S\u00f3s van de Hongaarse LHBTI+-organisatie H\u00e1tt\u00e9r bleef het niet bij die ene wet. De grootste uitdagingen voor de gemeenschap zijn volgens haar het verbod op wettelijke gendererkenning, beperkingen op adoptie en de anti-LHBTI-propagandawet. Daarnaast kreeg de gemeenschap te maken met politieke en mediacampagnes en beperkingen op demonstratierecht, waaronder een verbod op Pride.<\/p>\n

In de praktijk verschoof het publieke debat steeds verder. LHBTI+-rechten werden minder vaak besproken als individuele rechten en vaker als onderdeel van een grotere strijd over cultuur, kinderen, religie en nationale identiteit. Door termen als \u2018bescherm de kinderen\u2019, \u2018stop genderideologie\u2019 en \u2018traditionele gezinnen\u2019 steeds te herhalen, wordt het onderwerp al in een bepaald kader geplaatst voordat mensen zich erin verdiepen.<\/p>\n

De verdeeldheid binnen Hongarije wordt ook zichtbaar in onderzoek naar LHBTI+-rechten. Uit gegevens van Republikon blijkt dat kiezers van verschillende politieke partijen sterk uiteenlopen in hun opvattingen over gelijke rechten voor LHBTI+-personen.<\/p>\n

Onder aanhangers van Tisza vindt ruim tachtig procent dat LHBTI+-personen dezelfde rechten zouden moeten hebben als de rest van de samenleving. Onder Fidesz-KDNP-kiezers ligt dat aandeel aanzienlijk lager.<\/p>\n