{"id":6556,"date":"2023-04-05T20:42:36","date_gmt":"2023-04-05T18:42:36","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/specialisaties\/?p=6556"},"modified":"2023-04-06T14:32:50","modified_gmt":"2023-04-06T12:32:50","slug":"wat-betekent-de-oorlog-in-oekraine-voor-de-gestolen-schilderijen-uit-het-westfries-museum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/specialisaties\/6556\/wat-betekent-de-oorlog-in-oekraine-voor-de-gestolen-schilderijen-uit-het-westfries-museum\/","title":{"rendered":"Wat betekent de oorlog in Oekra\u00efne voor de gestolen schilderijen uit het Westfries Museum?"},"content":{"rendered":"

Stel je eens een museum met alle verloren kunstobjecten voor.<\/strong><\/h3>\n

Het zou meer meesterwerken bevatten dan alle musea wereldwijd samen.<\/strong><\/h3>\n

Onder al deze werken bevinden zich negentien schilderijen uit het Westfries Museum in Hoorn. In januari 2005 werden deze kostbare meesterwerken van het museum ontvreemd. Tot op de dag van vandaag zijn ze spoorloos.<\/strong><\/h3>\n\n\n

Kunstcriminaliteit is na drugs- en wapencriminaliteit de grootste criminele organisatie in de wereld. Actuele cijfers over dit thema zijn niet genoteerd en\/of gepubliceerd. Kunstcriminaliteit wordt namelijk nog vaak onderschat. Er is geen andere miljoenenmarkt waar transacties zo weinig papieren sporen achterlaten. Daarbij zijn er bij de politie maar weinig mensen die die kunstwereld door en door begrijpen. Andersom zijn er weinig mensen in de kunstwereld die bij de politie werken. Volgens de FBI lagen in 2014 de criminele inkomsten uit kunstcriminaliteit jaarlijks tussen de zes en acht miljard dollar. Wereldwijd werden er zo\u2019n 50.000 tot 100.000 kunstwerken per jaar gestolen. Van al deze gestolen kunstwerken wordt slechts tien procent teruggevonden.<\/p>\n

\"\"

Arthur Brand, eigen foto<\/p><\/div>\n

\"\"

Maxim Hopman, Unsplash<\/p><\/div>\n\n\n\n\n[aesop_content color=”#ffffff” background=”#289de6″ component_width=”70%” columns=”1″ position=”none” imgrepeat=”no-repeat” disable_bgshading=”off” floaterposition=”left” floaterdirection=”up” revealfx=”inplace” overlay_revealfx=”off” aesop-generator-content=”In dit multimediale verhaal blikken kunstdetective Arthur Brand en Richard Bronswijk van Politie Nederland terug op de verbijsterende kunstroof uit 2005 en kijken ze vooruit. Hoe groot is de kans dat de gestolen schilderijen uit het Westfries Museum ooit nog terugkeren naar Hoorn?<\/p>
\n<p>Arthur Brand is kunstdetective. Door zijn nauwe banden met de politie enerzijds en de onderwereld anderzijds heeft hij vele als verloren beschouwde kunstobjecten terug weten te halen. Bekende vondsten van Brand zijn de Buste de Femme van Picasso en recent het Pr\u00e9cieux Sang relikwie.<\/p>
\n<p>Richard Bronswijk is teamleider van het Team Kunst- en Antiekcriminaliteit van de Landelijke Eenheid bij Politie Nederland. Dit team houdt zich bezig met het verzamelen van informatie en expertise op het gebied van Kunst- en Antiekcriminaliteit. Hierbij onderhoudt het team een database over gestolen kunst in Nederland.<\/p>
\n<p>”]In dit multimediale verhaal blikken kunstdetective Arthur Brand en Richard Bronswijk van Politie Nederland terug op de verbijsterende kunstroof uit 2005 en kijken ze vooruit. Hoe groot is de kans dat de gestolen schilderijen uit het Westfries Museum ooit nog terugkeren naar Hoorn?<\/p>\n

Arthur Brand is kunstdetective. Door zijn nauwe banden met de politie enerzijds en de onderwereld anderzijds heeft hij vele als verloren beschouwde kunstobjecten terug weten te halen. Bekende vondsten van Brand zijn de Buste de Femme van Picasso en recent het Pr\u00e9cieux Sang relikwie.<\/p>\n

Richard Bronswijk is teamleider van het Team Kunst- en Antiekcriminaliteit van de Landelijke Eenheid bij Politie Nederland. Dit team houdt zich bezig met het verzamelen van informatie en expertise op het gebied van Kunst- en Antiekcriminaliteit. Hierbij onderhoudt het team een database over gestolen kunst in Nederland.<\/p>\n[\/aesop_content]\n\n\n

DEEL 1: DE ROOF<\/strong><\/p>\n

Wat een huiskamerconcert, een doodskist en een gestolen Volkswagen Golf met elkaar gemeen hebben<\/span><\/p>\n

De nacht van zondag 9 januari, maandag 10 januari 2005 <\/em><\/p>\n

Het is een stormachtige nacht in januari. Iedereen ligt op \u00e9\u00e9n oor in het Noord-Hollandse stadje Hoorn. Het lijkt rustig en een nacht als alle anderen te zijn. Het tegenovergestelde is waar. Deze nacht wordt de stad Hoorn ontvreemd van 24 schilderijen en 70 stukken zilverwerk.<\/p>\n

Eerder die dag organiseert het Westfries Museum een huiskamerconcert ter ere van het nieuwe jaar. Onder de bezoekers bevinden zich twee figuren met andere intenties. Wanneer gedurende de avond de noten klinken, plakken zij bewegingssensoren in het museum af met zelfklevende frontjes. Wanneer het laatste nummer is gespeeld, de bezoekers hun weg naar huis maken en het museum wordt afgesloten wordt \u00e9\u00e9n gast over het hoofd gezien. Verstopt onder de deksel van een doodskist van een Hoornse zeevaarder weet een van de dieven zichzelf in het museum in te sluiten. Wanneer iedereen het pand heeft verlaten, heeft hij vrij spel.<\/p>\n

Zijn handlanger wacht buiten. De kelderluiken aan de achterzijde van het pand worden van binnenuit ingetrapt en maken de weg vrij voor de dieven om zich naar binnen en buiten te bewegen. Urenlang kunnen de inbrekers ongestoord hun gang gaan. De beveiliging aan de buitenkant van het museum is nooit ingeschakeld na sluitingstijd. Ook omwonenden horen of zien niets. De dieven blijven in de twee zalen aan de achterzijde van het museum om zo aan de straatkant uit het zicht te blijven. Kostbare werken van Piet Mondriaan, Hart Nibbrig en Willem Bastiaan Tholenpiet blijven hierdoor onaangeraakt op hun plek hangen.<\/p>\n

Aquarellen, portretten en landschappen van Herman Henstenburgh Waben, Jan Claesz. Rietschoof, Matthias Withoos en andere meesters uit de 17e<\/sup> en 18e<\/sup> eeuw hebben minder geluk. Spijkertje voor spijkertje halen de inbrekers de schilderijen uit hun lijsten. E\u00e9n voor \u00e9\u00e9n worden ze uit hun lijsten losgesneden en opgerold.<\/p>\n

\"\"

Memento Mori (1698) van Herman Henstenburgh. Foto: Westfries Museum<\/p><\/div>\n\n

\"\"

Gezicht op het Oostereiland (1652-1719) van Jan Claesz. Rietschoof. Foto: Westfries Museum<\/p><\/div>\n\n

\"\"

Grashaven Hoorn 1 (1621\/27- 1703) van Matthias Withoos. Foto: Westfries Museum<\/p><\/div>\n\n\n

Waar de inbrekers met veel precisie de schilderijen eigen maken, gaat het er bij het zilverwerk een stuk minder zacht aan toe. Deuren en vitrinekasten worden kapotgeslagen om de buit te pakken. Schalen en porseleinen vazen die de moeite niet waard zijn, worden hardhandig op de grond gegooid.<\/p>\n

Na een paar uur zijn de inbrekers tevreden. Het is tijd om naar buiten te gaan. Langs verzorgingstehuis Westerhaven zo\u2019n honderd meter verderop maken de dieven hun weg naar de vluchtauto: een gestolen, witte Volkswagen Golf. De miljoenenbuit wordt ingeladen en de inbrekers rijden de horizon tegemoet. Hoorn slaapt rustig en in volledige onwetendheid door.<\/p>\n

Maandag 10 januari 2005, 8.00 uur <\/em><\/p>\n

Museumconci\u00ebrge Ben Olijve ontdekt in de ochtend van 10 januari als allereerste de roof. Op het eerste gezicht lijkt er niets aan de hand. Het alarm aan de binnenkant van het pand staat ingeschakeld en aan de voorzijde van het museum is niets vreemds te zien. Toch merkt hij iets bijzonders op. Overal in het museum liggen koperen spijkertjes verspreid over de vloer. Aan de achterzijde van het museum ziet hij wat er aan de hand is. Her en der hangen enkele lijsten scheef aan de muren. De inhoud is verdwenen. De vloeren van de ruimtes waar het zilverwerk is gepakt, liggen vol met glasscherven van vitrines. Op willekeurige plekken liggen de scherven van een gebroken porseleinen vaas. Op de dag dat het museum haar 125-jarige bestaan zou vieren, is het museum een grote ravage.<\/p>\n\n\n\n\n\n

De schade wordt opgemaakt. Zeventig stukken zilverwerk en vierentwintig schilderijen met een totale waarde van enkele miljoenen euro\u2019s. Het is weg.<\/strong><\/h3>\n\n
\"\"

Een lege lijst in het museum de dag na de roof. Foto: Westfries Museum<\/p><\/div>\n

<\/h3>\n

Het museum blijft met lege handen achter. Ook de lokale recherche heeft weinig materiaal voor het onderzoek. Beelden van een bewakingscamera van verzorgingstehuis Westerhaven waarlangs de dieven hun weg naar de vluchtauto hebben gemaakt, tonen de vage contouren van een kleine man die een karretje met de buit achter zich aantrekt. Omdat er te weinig informatie uit het onderzoek komt, wordt het datzelfde jaar nog gestaakt. Bronswijk: \u201cIn Nederland worden museumroven altijd serieus opgepakt, maar op een gegeven ogenblik is alles wel onderzocht en dan zit je op een dood spoor. Dan houdt het op. We zijn nooit te weten gekomen wie er precies achter de roof zaten.\u201d<\/p>\n

De eerste week van juli 2015<\/em><\/p>\n

Het is meer dan tien jaar na de roof. Museumdirecteur Ad Geerdink krijgt vandaag een telefoontje uit onverwachte hoek. Een man is de Nederlandse ambassade in Kiev, Oekra\u00efne binnengestapt. Hij heeft zichzelf voorgesteld als Borys Humeniuk, ondercommandant van een Oekra\u00efens vrijwilligersbataljon. Hij heeft informatie over de schilderijen uit Hoorn.<\/p>\n

\"\"

Borys Humeniuk. Foto: Westfries Museum<\/p><\/div>\n

Borys vecht als extreemrechtse, nationalistische strijder vecht in Oost-Oekra\u00efne tegen pro-Russische, Oekra\u00efense separatisten. In de Nederlandse ambassade vertelt Borys dat hij en zijn team daar in Oost-Oekra\u00efne in een villa vierentwintig schilderijen hebben gevonden. Het gaat om de villa van de vorige, afgezette president van Oekra\u00efne Viktor Janoekovytsj. Zijn betrekkingen met Rusland werden niet op prijs gesteld. Na een snelle google-zoekopdracht kwam Borys erachter dat deze schilderijen uit Nederland afkomstig zijn. Boris is bereid te helpen om de schilderijen terug naar Nederland te krijgen. Niet voor niets natuurlijk. Geldgebrek is iets dat deze milities vaak typeert. De onderhandelingen kunnen beginnen.<\/p>\n\n\n\n\n

Als museumdirecteur hoort het onderhandelen met een vrijwilligersbataljon niet bij je dagelijkse werkzaamheden. Ad Geerdink neemt daarom in augustus contact op met diegene\u00a0 in Nederland voor wie dit geen onbekend terrein is: kunstdetective Arthur Brand. Om Brand niet voor niets naar Oekra\u00efne af te laten reizen, vraagt het museum eerst om foto\u2019s van de gevonden schilderijen. Een beschadigde, uit de lijst gesneden Boerenbruiloft van Hendrick Bogaert met daarop een recente krant is de reactie. Het is duidelijk dat ze bij de juiste persoon zijn. Hoogste tijd voor Brand om naar Oekra\u00efne te gaan.<\/p>\n

\"\"

Een zwaar beschadigde Boerenbruiloft van Hendrick Bogaert. Foto: Westfries Museum<\/p><\/div>\n\n

4 augustus 2015<\/em><\/p>\n

Vandaag vindt onderhandelingsgesprek tussen Brand en Borys plaats. Er is afgesproken in een gebouw niet ver gelegen van de Nederlandse ambassade in Kiev.<\/p>\n

Beluister hieronder naar Brand zijn indrukken tijdens het gesprek met Borys.<\/p>\n