{"id":717,"date":"2025-10-02T12:36:23","date_gmt":"2025-10-02T10:36:23","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/?p=717"},"modified":"2025-10-02T15:56:37","modified_gmt":"2025-10-02T13:56:37","slug":"smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/","title":{"rendered":"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie"},"content":{"rendered":"

Claim<\/strong>
\nEen smartphone maakt je niet slimmer, maar dommer.<\/p>\n

Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op moment van publicatie.<\/p>\n

Oordeel<\/strong>
\nGedeeltelijk waar: smartphonegebruik be\u00efnvloedt cognitieve functies zoals aandacht, concentratie en werkgeheugen negatief, vooral bij multitasking en notificaties. Dit betekent echter niet dat smartphonegebruik structureel leidt tot een lager IQ of dat mensen \u2018dommer\u2019 worden. Smartphones veranderen eerder\u00a0hoe\u00a0we onze intellectuele capaciteiten gebruiken en welke vaardigheden we ontwikkelen, soms ten koste van traditionele vaardigheden (zoals navigeren).<\/p>\n

Bron van de bewering<\/strong>
\nDe claim \u2018een smartphone maakt je niet slimmer, maar dommer\u2019 komt voort uit een artikel van het online platform Manners<\/a>. Het artikel verscheen op 20 september 2025 op de website. De claim vloeit voort uit het onderzoek<\/a> van The University of Chicago Press Journals. In het onderzoek deden 520 deelnemers een geheugentest. De deelnemers werden verdeeld in drie groepen. De eerste groep had de smartphone op tafel liggen, de tweede groep had hem in de broekzak of tas en de derde groep had de smartphone in een andere ruimte. Uit de test is gebleken dat de aanwezigheid van de smartphone de prestaties op werkgeheugen en aandachtstaken verminderde, zelfs als de smartphone niet werd gebruikt. Het onderzoek laat zien dat een smartphone onbewust een deel van onze cognitieve capaciteit opeist, zonder dat we ons daar actief van bewust zijn.<\/p>\n

Analyse van het onderzoek<\/strong>
\nHoewel de effecten van een smartphone een negatieve invloed kunnen hebben op intellectuele prestaties, zijn er enkele beperkingen. Ten eerste is het experiment uitgevoerd in een gecontroleerde omgeving, wat niet de dagelijkse situatie weerspiegelt, waarin mensen hun smartphone gebruiken terwijl ze andere taken uitvoeren. Daarnaast kan de uitkomst be\u00efnvloed zijn door individuele verschillen, zoals smartphone-afhankelijkheid, multitaskingvaardigheden en aandachtseisen, maar het is onduidelijk of dit effect langdurige gevolgen heeft voor intelligentie of intellectuele ontwikkeling. Daarom kan niet met zekerheid worden gesteld dat smartphones mensen \u2018dommer\u2019 maken. Het gaat vooral over hoe cognitieve capaciteiten worden benut.<\/p>\n

Deskundige bron<\/strong>
\nMyrthe Faber, assistent professor-cognitieve wetenschap aan de Universiteit van Tilburg, nuanceert de claim dat een smartphone mensen \u2018dommer\u2019 maakt. Volgens haar nemen notificaties en constante beschikbaarheid van informatie onbewust onze aandacht in beslag, doordat mensen geneigd zijn onzekerheid of nieuwe meldingen meteen te willen oplossen (FOMO). Dit effect is sterker bij mediamultitasking, waarbij iemand meerdere taken tegelijk uitvoert, en wordt mede be\u00efnvloed door de mate van intellectuele controle en smartphone-afhankelijkheid. Faber benadrukt dat smartphones niet leiden tot een lager IQ, maar dat ze bepaalde vaardigheden zoals navigeren kunnen vervangen door andere vaardigheden, zoals snel informatie opzoeken of multitasking. Ze wijst ook op mogelijke negatieve gevolgen voor emotioneel welzijn en slaap bij intensief gebruik. Korte pauzes of bewust gebruik, bijvoorbeeld via mindfulness, kunnen de controle over smartphonegebruik verbeteren.<\/p>\n

Wetenschappelijke bronnen <\/strong><\/p>\n

Een studie<\/a> gepubliceerd in Scientific Reports onderzocht hoe de loutere aanwezigheid van een smartphone, zelfs wanneer deze niet wordt gebruikt, de cognitieve prestaties be\u00efnvloedt. De onderzoekers lieten deelnemers een reeks aandacht- en geheugentaken uitvoeren, terwijl hun smartphone binnen handbereik lag of buiten zicht was. De resultaten lieten zien dat deelnemers slechter presteerden op deze taken wanneer de smartphone aanwezig was, wat erop wijst dat de smartphone onbewust aandacht opeist. Het onderzoek benadrukt dat het effect niet afhankelijk is van een interactie met het toestel. Alleen het weten dat het apparaat beschikbaar is, be\u00efnvloedt de concentratie al.<\/p>\n

Daarnaast bespreekt een reviewartikel<\/a> in Frontiers in Psychology de impact van smartphonegebruik op intellectuele controle. Het artikel wijst op verhoogde foutmarges bij cognitieve taken bij frequent smartphonegebruik en media-multitasking. Dit suggereert dat smartphones de cognitieve controle kunnen verminderen. Bovendien beschrijven de auteurs dat intensief smartphonegebruik gekoppeld is aan afname van aandachtsspanne, verhoogde impulsiviteit en een kans op emotionele vermoeidheid. Dit betekent dat de aanwezigheid van een smartphone niet direct aandacht opeist, maar ook indirect het vermogen be\u00efnvloedt om taken effici\u00ebnt uit te voeren en gefocust te blijven gedurende perioden.<\/p>\n

Conclusie<\/strong>
\nSmartphones kunnen cognitieve functies, zoals aandacht en werkgeheugen, be\u00efnvloeden. Vooral bij multitasking en constante meldingen. Dit betekent echter niet dat mensen daadwerkelijk dommer worden of een lager IQ krijgen. De effecten veranderen vooral hoe we onze cognitieve capaciteiten gebruiken en welke vaardigheden we ontwikkelen. De claim is dus gedeeltelijk waar: smartphones be\u00efnvloeden intellectuele prestaties, maar leiden niet direct tot een afname van intelligentie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Online platform Manners plaatst een bericht over dat de smartphone je niet slimmer, maar dommer maakt. Klopt dit wel?<\/p>\n","protected":false},"author":3380,"featured_media":718,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[88,87,86],"class_list":["post-717","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-binnenland","tag-brein","tag-cognitieve-capaciteit","tag-smartphone","et-has-post-format-content","et_post_format-et-post-format-standard"],"acf":[],"yoast_head":"\nSmartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie - Spotlight<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie - Spotlight\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Online platform Manners plaatst een bericht over dat de smartphone je niet slimmer, maar dommer maakt. Klopt dit wel?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Spotlight\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-02T10:36:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-02T13:56:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jorien Fonken\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jorien Fonken\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/\",\"url\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/\",\"name\":\"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie - Spotlight\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2025-10-02T10:36:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-02T13:56:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#\/schema\/person\/9417ce92120f20ec816d55a62e19b4f9\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#website\",\"url\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/\",\"name\":\"Spotlight\",\"description\":\"HU School voor Journalistiek Regiosite\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#\/schema\/person\/9417ce92120f20ec816d55a62e19b4f9\",\"name\":\"Jorien Fonken\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8063645821dec52d83c837d7640582ff934339b686462d673fde8e890388b358?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8063645821dec52d83c837d7640582ff934339b686462d673fde8e890388b358?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jorien Fonken\"},\"description\":\"Jorien Fonken (2006). Beginnend journalist. Enthousiast en nieuwsgierig.\",\"url\":\"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/author\/jorien-fonken\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie - Spotlight","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie - Spotlight","og_description":"Online platform Manners plaatst een bericht over dat de smartphone je niet slimmer, maar dommer maakt. Klopt dit wel?","og_url":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/","og_site_name":"Spotlight","article_published_time":"2025-10-02T10:36:23+00:00","article_modified_time":"2025-10-02T13:56:37+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1440,"url":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jorien Fonken","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"Jorien Fonken","Geschatte leestijd":"4 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/","name":"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie - Spotlight","isPartOf":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg","datePublished":"2025-10-02T10:36:23+00:00","dateModified":"2025-10-02T13:56:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#\/schema\/person\/9417ce92120f20ec816d55a62e19b4f9"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#primaryimage","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-content\/uploads\/sites\/1806\/2025\/10\/sanket-mishra-R7aBdi5OHtA-unsplash-scaled.jpg","width":2560,"height":1440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/717\/smartphonegebruik-minder-focus-niet-minder-intelligentie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Smartphonegebruik: minder focus, niet minder intelligentie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#website","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/","name":"Spotlight","description":"HU School voor Journalistiek Regiosite","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#\/schema\/person\/9417ce92120f20ec816d55a62e19b4f9","name":"Jorien Fonken","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8063645821dec52d83c837d7640582ff934339b686462d673fde8e890388b358?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8063645821dec52d83c837d7640582ff934339b686462d673fde8e890388b358?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jorien Fonken"},"description":"Jorien Fonken (2006). Beginnend journalist. Enthousiast en nieuwsgierig.","url":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/author\/jorien-fonken\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/717","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3380"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=717"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":752,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/717\/revisions\/752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/media\/718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/svjmedia.nl\/spotlight\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}