Will Tiemeijer, hoogleraar Gedragswetenschappen

Will Tiemeijer, hoogleraar Gedragswetenschappen

Will Tiemeijer

Het behaalt bijna altijd de hoogste kijkcijfers, het wordt om de zoveel weken gehouden en de het wordt altijd gepresenteerd door dezelfde mensen. We hebben het natuurlijk over corona persconferenties. We kunnen ons allemaal die eerste nog herinneren, waarin premier Mark Rutte na afloop de hand van Jaap van Dissel schudde. Een paar minuten hiervoor zei hij nog dat handen schudden eventjes niet meer zou kunnen in verband met het rondgaande virus. Een knullig moment, maar het zou niet de laatste keer zijn dat een persconferentie kritiek kreeg te verduren.

Maatregelen zullen altijd kritiek krijgen, maar nu de nieuwe (avond)lockdown is ingegaan geven veel mensen aan het spoor bijster te zijn. De maatregelen zijn volgens sommige experts niet alleen onlogisch, maar sommige van hen geven ook aan dat de communicatie over maatregelen niet duidelijk is. Zo bood Rutte vorige week nog zijn excuses aan voor zijn onduidelijkheid en het te laat invoeren van strengere maatregelen. Hij had een persconferentie ervoor nog ‘dringend aangeraden’ om je aan de basisregels te houden, zonder de verplichte anderhalve meter daadwerkelijk in te voeren.

Het is niet gek dat mensen door deze verwarrende aanwijzingen over hoe we zo veilig mogelijk de dag moeten doorkomen, door de bomen het bos niet meer zien.
Het is dan ook niet gek dat het vertrouwen van burgers in de overheid is gedaald volgens meerdere peilingen

Nudging

Nudging is in de psychologie een motivatietechniek uit 2008 die mensen op een subtiele manier beïnvloedt of gestimuleerd om zich op een gewenste manier te gedragen. Het is een soort duwtje in de rug. Er zijn veel voorbeelden te noemen van nudging, bijvoorbeeld de kleine vlieg in een urinoir waarbij de gebruiker gestimuleerd wordt op de vlieg te plassen, en niet naast de pot. Of toen Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) de optie voor studenten om maximaal te lenen met de sneltoets ‘maximaal lenen’ weg te halen. Ze zagen hierna een drastisch verschil in de hoeveelheid geld wat studenten leenden. Een ander nog relevanter voorbeeld zijn bijvoorbeeld de anderhalve meter stickers die je kunt vinden op stations of overheidsgebouwen.

De overheid is dus soms zelf ook actief bezig met nudging en kan het ook inzetten in de strijd tegen corona. De anderhalve meter sticker bestaat al, maar de vraag is of de overheid nudging in gaat zetten om mensen te beïnvloeden om zich te laten vaccineren. In de psychologie is er echter kritiek op nudging. Je zou het namelijk ook kunnen beschouwen als manipulatief. En zeker nu de overheid al veel kritiek krijgt over de coronapas of het aankomende 2G-beleid, die volgens sommigen vormen zijn van vaccinatiedwang of druk, is het maar de vraag of het verstandig is om nudging in te zetten.

Will Niemeijer

In 2019 werd Will Niemeijer (1964) benoemd tot bijzonder hoogleraar ‘Gedragswetenschappen en Beleid’ aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Hij studeerde Nederlandse Taal- en Letterkunde, waarna hij een tijd voor het ministerie van Onderwijs werkte. In 2006 promoveerde hij op het proefschrift ‘Het geheim van de burger: over staat en opinieonderzoek’ aan de Universiteit van Tilburg.

Will is op dit moment niet helemaal tevreden over de huidige samenstelling van Outbreak Management Team. Zo vindt hij dat er bij de wekelijkse Catshuis-besprekingen experts moeten aanschuiven die kennis hebben over andere aspecten, buiten alleen virologie. Als er bijvoorbeeld ook mensen van gedragswetenschappen of communicatiewetenschappen aan tafel zitten, kunnen ook de maatschappelijke gevolgen van ingrijpende maatregelen worden besproken.

Zij kunnen speculeren of maatregelen ook daadwerkelijk worden nageleefd en niet alleen of ze ook effect hebben. Met inzichten over gedrag kun je bijvoorbeeld nagaan of mensen daadwerkelijk met minder dan vier mensen Sinterklaas viert.

Hij spreekt in de uitzending van Studio Vrijdag onder andere over het beleid en de communicatie van het demissionaire kabinet.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *