Factcheck: Hoe lang is het demissionaire kabinet nog democratisch?

Factcheck: Hoe lang is het demissionaire kabinet nog democratisch?

Een half jaar geleden heeft Nederland de kans gehad om voor een nieuw kabinet en een nieuwe Tweede Kamer te stemmen, maar nog steeds zijn de twee grootste partijen bezig een kabinet proberen te vormen. De haast blijkt uit alle hoeken groot, want het kabinet is door het aftreden ook nog eens dubbel demissionair, namelijk door de toeslagenaffaire en de regel dat na de verkiezingen een kabinet demissionair verder gaat. Volgens politici uit oppositiepartijen kan het niet zo langer doorgaan en zijn nieuwe verkiezingen de enige optie.

De SP en de PVV zeggen dus dat het demissionaire kabinet de kamer overschaduwt en daardoor worden er ondemocratische beslissingen gemaakt. Daarom pleiten ze voor nieuwe verkiezingen. Zo zegt SP-leider Lilian Marijnissen bijvoorbeeld: “Ze maken er een puinhoop van. Het kabinet is demissionair, maar de kamer niet. Als de partijen de wil van de kamer nog blokkeert of weigert uit te voeren spelen ze een politiek spel over de ruggen van de mensen die nu juist oplossingen verwachten van de politiek.” Ook oud-leider van 50Plus Henk Krol tweet: “249 dagen geleden viel dit kabinet. Maar wat ervan over is, zit er nog steeds. Die in zijn geheel wegsturen, kan niet meer. Ze zijn inmiddels ‘demissionair’. Wie kan nog uitleggen dat Nederland een democratie is?”

De demissionaire status van een kabinet betekent dat het kabinet alleen nog maar lopende zaken mag afhandelen, zoals corona. Ook de begroting op Prinsjesdag stond al op de agenda. Omstreden kwesties komen daarbij niet aan de orde als de Tweede Kamer het niet noodzakelijk vindt.

Toch zijn er bijvoorbeeld met Prinsjesdag grote beslissingen gemaakt zoals de miljarden naar klimaat, daar had de kamer niets over te zeggen. “Dit is eigenlijk een ongeschreven regel, de regels zijn er in principe om een nieuw kabinet niet voor de voeten te lopen, ondanks het door de bijzondere situatie anders lijkt. Als een partij als de PVV bezwaar maakt op beslissingen die niet noodzakelijk zijn, heeft dat door de meerderheid van het kabinet in de kamer geen zin”, zegt PhD student Politicologie Rosa Kindt.

Rosa Kindt zegt dat de demissionaire status van het kabinet net zo lang blijft totdat een meerderheid van de kamer voor nieuwe verkiezingen pleit, zonder einddatum. Dus als het kabinet het met de informateur het eens zou zijn om nieuwe verkiezingen uit te schrijven, gebeurt dat ook. Wat Henk Krol zegt is dus deels waar, het kabinet kan met de meerderheid veel voor elkaar krijgen, maar volgens Kindt is er zeker nog sprake van een democratie: “Alle volksvertegenwoordigers in de kamer zijn gekozen. De democratie is nu zelfs beter te merken door de meerderheid die met de ChristenUnie nodig is, wat met frictie met D66 steeds lastiger blijkt. Ook nu er geen regeerakkoord is en elke partij meer zijn eigen keuzes maakt bij bijvoorbeeld moties, kun je dat zelfs democratischer noemen.”

“Als alleen de hele oppositie nieuwe verkiezingen wil, kan dat niet gerealiseerd worden, al pleiten ze er wel voor. Als de formatie echter niet slaagt, zijn nieuwe verkiezingen de enige optie, wat dus nog geen logische optie is

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.