Erik van Muiswinkel over terugkeer als hoofdpiet; “Het was een geintje voor één keer!”

Erik van Muiswinkel over terugkeer als hoofdpiet; “Het was een geintje voor één keer!”

Beeld: ANP (Alexander Schippers)

UTRECHT- Voormalig acteur in de rol van hoofdpiet Erik van Muiswinkel stopte vijf jaar geleden zwarte piet in het Sinterklaasjournaal. Een beslissing met als aanleiding het ethische bezwaar tegen de toendertijd nog steeds niet veranderde kleur van piet. Nu, vijf jaar later kruipt Erik weer in de rol van hoofdpiet in de Youtube serie; De staff van Sinterklaas. In de serie zijn de pieten enkel zongebruind omdat ze het grootste gedeelte van het jaar in de Spaanse zon vertoeven. Het verhaal over de schoorsteen is in De staff van Sinterklaas compleet achterwege gelaten, een gouden sleutel om de deuren te openen is hiervoor in de plaats gekomen. De Youtube serie is onder andere tot stand gekomen in samenspraak met Jerry Afriyie, hoofd van de Kick Out Zwarte Piet beweging. 

Comeback

‘Het opnieuw meedoen als hoofdpiet aan de Youtube serie De staff van Sinterklaas is voor mij echt een heel klein grapje. Ik word natuurlijk niet meer gevraagd voor roetveegpiet of iets in die richting maar bij dit concept dacht ik; “leuk geintje”. Een deel van het verhaal gaat over dat de oude hoofdpiet die met pensioen was toch nog een keer terug komt. Dit laten ze zolang mogelijk in spanning wie dat dan voor iemand is en uiteindelijk blijk ik dat te zijn. Ik zie er totaal anders uit; beetje richting een Spaanse edelman met snor, ik heb wel iets weg van een halve Salvador Dalí. Het is een geintje en totaal niet de bedoeling om het over te laten komen dat een comeback zou gaan maken als hoofdpiet. Wie het bekijkt zal uiteindelijk zien dat het echt om een klein grapje gaat.’ 

Goedmaker

‘In Nederland zijn er zo’n tweehonderd verschillende Sinterklaasverhalen. Ouders kunnen letterlijk ieder jaar opnieuw kiezen tussen allerlei nieuwe Sinterklaas verhaaltjes. De basis van het verhaal is totaal niet veranderd, hij komt nog steeds uit Spanje en het gaat nog steeds om kadootjes. Het hele feest, alles erop en eraan is precies hetzelfde gebleven. Hoe pieten er uiteindelijk uitzien, dat zal kinderen tot een jaar of 6/7 echt een volkomen worst wezen en uiteindelijk blijkt nu, volwassenen ook. Een van de narigheden van de harde pro-zwarte pieten kant was dat ze riepen; “Ze proberen ons feest kapot te maken.” Wat aan de orde was, is dat ze het feest op één aspect wilden veranderen; het uiterlijk van een van de figuren. Als je het Sinterklaasjournaal nu ziet met alle roetveegpieten en andere creaties die daarbij komen kijken, dan verdwijnt straks dat nare racistische aspect van het feest in de toekomst. Het voelt voor mij totaal niet als een goedmaker voor het verleden, daar is het te complex voor. Het is enkel een van de vele verhaaltjes waar ik als geintje voor één keer weer in ben gestapt!’ 

Sinterklaasjournaal

‘De aanleiding van vertrek was de verandering van pieten die voor mij niet snel genoeg ging. In 2014 hadden we een goede stap gezet en beurt gemaakt met de introductie van een aantal roetveegpieten. Op dat moment was iedereen daar wel blij mee, een aantal activisten zeiden natuurlijk nog; “Dit is nog lang niet genoeg, de piet in de vorm van ouderwetse karikatuur moet helemaal weg”.

‘In het laatste jaar was er gewoon geen verandering en zijn wij, de acteurs die de verandering wel graag zagen echt aan het lijntje gehouden. We kregen toen op het laatste moment te zien dat we toch nog behoorlijk zwart waren. Tegen wil en dank heb ik dat laatste jaar toen gespeeld, dat was sowieso een moeizaam jaar met veel demonstraties. De hele stemming was grimmig. De naweeën daarvan gingen totaal niet zoals ik wilden, in dat opzicht voelde ik echt dat de omroep me liever kwijt dan rijk was. Ik heb toen uit principe zelf daar de stekker eruit getrokken. Dat een omroep die zo’n enorme invloed heeft met het Sinterklaas journaal daar zo lang moeilijk over gedaan heeft, vond ik ontzettend jammer achteraf.’ 

Keerpunt

‘In 2013 schreef ik een stuk waarin ik de formulering gebruikte dat Piet minder zwart en minder knecht moest worden. Minder zwart bedoelde ik toen niet zo zeer letterlijk maar in de sociaal culturele context. Piet moest niet meer doen denken aan ‘actual black people’. Met het stukje “minder knecht” waren we toen al wel veel langer bezig. Dat zwarte piet zo dienstig werd neergezet was natuurlijk al heel lang niet meer zo. Van links en rechts bereikte activistische geluiden mij, indirect hoorde ik er dus steeds meer over en zo ontstond er besef voor de keerzijde van het feest.

In 2011, na de actie in Dordrecht van de twee demonstranten; Jerry Afriyie en Quinsy Gario die daar tegen de grond gewerkt werden en opgepakt begon het echt in te dalen. Dat neem ik mezelf ook echt wel kwalijk dat ik daar als acteur niet adequaat op heb gereageerd. Het besef kwam dus voor mij echt grotendeels door die actie van de twee jongens. Ook in het buitenland heeft dat veel losgemaakt, dat was net het begin van social media en dat filmpje van de situatie in Dordrecht is toen de hele wereld overgegaan. Dat er toen twee mensen zichtbaar werden afgevoerd die daar zonder enig geweld stonden te demonstreren, dat was onverteerbaar. We hadden dat allemaal veel eerder moeten zien en hen daarin moeten steunen. Dat hebben we absoluut niet gedaan want het feestje was toen nog veel te leuk en niemand wilde dat dit verpest werd.’ 

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.