Vertrouwen van politiek in onafhankelijke rechter verdwenen?

Vertrouwen van politiek in onafhankelijke rechter verdwenen?

PURMEREND – Begin 2021 is er een wet aangenomen voor een taakstrafverbod. Dit houdt in dat rechters geen taakstraf meer kunnen geven aan geweldplegers, tegen mensen met een publieke taak, maar enkel nog een celstraf omdat een taakstraf niet meer volstaat. Volgens Hans Anker, een advocaat die al 40 jaar in het vak zit, is dit zorgwekkend. “Dat is in een democratische rechtstaat anno 2021 een heel zorgelijk signaal. Dat de politiek niet meer het vertrouwen heeft in de onafhankelijke rechter,” zegt Anker in een artikel van de NOS. Maar heeft de politiek daadwerkelijk geen vertrouwen in de onafhankelijke rechter?

Trias politica

De trias politica wordt ook wel scheiding der machten genoemd. “De scheiding der machten bestaat uit de uitvoerende macht, rechtsprekende macht en wetgevende macht. In Nederland houdt dit het volgende in: de wetgevende macht bestaat uit het parlement en regering. De uitvoerende macht bestaat uit de regering. De rechtsprekende macht bestaat uit de rechters en het Openbaar Ministerie,” aldus Mark Olei, een maatschappijleerdocent op een havo/vwo school. “Rechters horen niet bij de wetgevende macht, want zij zijn niet door het volk gekozen, zoals dat in de regering en het parlement wel gebeurt.” Volgens Olei zijn rechters nog steeds onafhankelijk, maar is het vooral de politiek die zich graag mengt.

Manieren van beïnvloeding

“De politiek heeft de neiging om graag alle touwtjes in handen te hebben en ze komen met de jaren dichterbij de rechterlijke macht te staan. Zo kan dat gebeuren met het maken van bepaalde wetten, kijk naar de wetuitbreiding voor het taakstrafverbod of dat daders van zware misdrijven niet meer automatisch na het uitzitten van twee-derde van hun straf vrijkomen. Voor het Openbaar Ministerie, politie en nabestaanden is dit gunstig, maar voor rechters is het een klap in het gezicht dat de politiek nu voor hen beslissingen maakt,” zegt Mark. Ook financieel gezien heeft de politiek enige invloed. Zo is er flink bezuinigd op de rechtspraak wegens de economische crisis, maar de vaste kosten liepen door. Door verhoging van de griffierechten, bestuurlijke boetes en de aanmoediging van geschillenbeslechting buiten de rechter om vielen de eenvoudige zaken weg bij de rechtspraak. “Door deze financiële ontwikkelingen lijkt het alsof de regering ook niet wil dat je naar de rechter stapt,” aldus Olei.

Geen vertrouwen

Olei is kritisch op de relatie tussen de politiek en rechters, maar hij denkt niet dat het te maken heeft met vertrouwen. “Het ligt niet aan een vertrouwenskwestie, maar meer met het hebben van macht en controle. De politiek wil graag de touwtjes in handen hebben en alles zelf doen, maar dat heeft niet te maken met het hebben van geen vertrouwen,” zegt Olei. Ook uit de Nederlandse bevolking blijkt dat grote meerderheid nog altijd vertrouwen heeft in de rechtsstaat, blijkt uit onderzoek uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut. Dus dat er geen vertrouwen meer is in de onafhankelijke rechter is misschien iets te kort door de bocht gezegd, maar dat de politiek graag zijn beïnvloeding uitoefent op de rechtsprekende macht kun je wel zeggen. “De wetgevende macht zit boven op de rechtsprekende macht, maar toch ben ik voorzichtig positief over de toekomst, omdat er steeds meer en vaker een weerwoord komt. Dit zorgt ervoor dat er steeds meer wordt gelet op de verstrengeling van de machten,” aldus Olei. “Toch ben ik het niet helemaal eens met de uitspraak dat er geen vertrouwen meer zou zijn. Ik vind dat het meer ligt aan het hebben van de controle en het vergroten van de macht die de politiek heeft.”

Over de auteur

Lysa te Riele

Ik ben een tweedejaars student aan de School voor Journalistiek in Utrecht. Ik ben nieuws- en leergierig en kijk met een open-mind naar de wereld. Elk verhaal heeft twee kanten en ik probeer altijd beide kanten te horen/onderzoeken voor ik ergens een oordeel over vel.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.