Factcheck: “De opkomst tijdens gemeenteraadsverkiezingen is vaak lager dan bij andere verkiezingen”

Factcheck: “De opkomst tijdens gemeenteraadsverkiezingen is vaak lager dan bij andere verkiezingen”

Afbeelding via: Pexels

Op 16 maart worden er in iedere gemeente weer gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Dit jaar is er nog weinig aandacht uitgegaan naar de verkiezingen, omdat de Oekraïnecrisis veel media-aandacht vereist. De verkiezingen worden daarentegen niet volledig ondergesneeuwd aangezien er de laatste dagen steeds meer over gepubliceerd wordt. Er wordt gezegd, door bijvoorbeeld EenVandaag en NRC, dat de opkomst tijdens gemeenteraadsverkiezingen lager zou zijn dan bij andere verkiezingen. Maar is deze opkomst ook daadwerkelijk lager?

Nuance

Josje den Ridder, wetenschappelijk medewerkster bij het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), heeft onderzoek gedaan naar de verkiezingsopkomsten en ziet onderlinge verschillen. “De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen is veel lager dan tijdens de Tweede Kamerverkiezingen. Vergeleken met de Provinciale staten- of Europees Parlementsverkiezingen ligt de opkomst echter wel hoger. Al met al is de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen niet lager bij alle verkiezingen maar er is wel een duidelijk gat te zien met de opkomst tijdens de Tweede Kamerverkiezingen.”

Verschillen

“Je ziet dat de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen substantieel is gedaald sinds het afschaffen van de opkomstplicht. Deze afschaffing heeft bijvoorbeeld minder effect gehad op de Tweede Kamerverkiezingen. Je merkt dat dit te maken heeft met de aandacht die uitgaat naar de verkiezingen. Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen geven alle nationale nieuwsvoorzieningen aandacht aan deze verkiezingen. Bij verkiezingen op gemeentelijk niveau gebeurt dit een stuk minder en dus krijgen veel mensen het idee dat deze bestuurslaag er minder toe doet. Nederlanders associëren zichzelf over het algemeen meer met Nederland dan met de stad waarin ze wonen. Ze volgen het nationale nieuws en de -politiek in plaats van lokaal. Dit merk je terug in de opkomst. Veel mensen volgen de lokale politiek nauwelijks en weten niet goed op welke partij of kandidaat ze moeten stemmen”, zegt den Ridder.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft verschillende documenten gepubliceerd waarin de opkomstverschillen van de afgelopen jaren duidelijk zichtbaar worden. Zo was er tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 een landelijke opkomst van 81,9 procent. Een jaar later, tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, was de opkomst 55 procent. Tijdens de Europees Parlementsverkiezingen in 2019 was de opkomst slechts 41,2 procent.

Een lange adem

Het verhogen van de opkomst tijdens de gemeenteraadsverkiezingen vergt volgens Den Ridder een lange adem. “De opkomstplicht is de beste manier om de opkomst te verhogen. Door mensen verplicht te stellen zal de opkomst automatisch hoger worden. De vraag is echter of men dit wil aangezien er ook nadelen aan zitten. Iemand verplichten tot stemmen gaat namelijk ook tegen een hoop principes in. Daarnaast is media-aandacht ook belangrijk voor de opkomst. Mensen moeten weten dat de gemeenteraadsverkiezingen er weer aankomen. Tot slot helpt het ook als de verkiezingen daadwerkelijk ergens over gaan. Er wordt vaak een kritische noot geplaatst bij landelijke kopstukken die tijdens de gemeenteraadsverkiezingen worden aangeprezen, maar aandacht van landelijke politici helpt wel om mensen op de verkiezingen te attenderen. Het verhogen van de opkomst tijdens verkiezingen is niet iets wat je binnen drie weken voor de verkiezingen voor elkaar gaat krijgen”

Conclusie

De opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen is dus aantoonbaar lager dan die bij de Tweede Kamerverkiezingen. Dit betekend dus dat de claim van EenVandaag juist is. Toch is deze wel hoger dan bij andere verkiezingen zoals de Provinciale staten- of Europees Parlementsverkiezingen. De verkiezingen, los van de Tweede Kamerverkiezingen, krijgen een stuk minder aandacht. Dit komt doordat landelijke media hier een stuk minder mee bezig zijn. Om mensen meer naar de stembus te krijgen zal de landelijke media-aandacht flink moeten toenemen.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *