Factcheck: “Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven voelen zich vaker minder gezond dan niet-laaggeletterden.”

Factcheck: “Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven voelen zich vaker minder gezond dan niet-laaggeletterden.”

De Stichting Lezen en Schrijven komt met een erg duidelijke claim over het verband tussen laaggeletterdheid en gezondheid. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de stichting zelf. Uit het onderzoek zou het volgende blijken “Laaggeletterden zijn over het algemeen slechter af wat hun gezondheid betreft: zij hebben o.a. een slechtere fysieke en mentale gezondheid, een grotere kans om eerder te sterven, zijn minder goed in staat tot zelfmanagement en hebben een minder gezondere leefstijl.” In deze factcheck controleren we de feiten en bestuderen we de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd.

Volgens het betreffende onderzoek zou het hebben van een mindere gezondheid bij laaggeletterde liggen bij de leefstijl die ze hebben en het in staat zijn om chronische ziekten zelf goed te kunnen managen. De onderzoeken die worden betrokken bij deze rapportage tonen dit niet volledig aan. Wel wijzen de cijfers een verband aan. Dat dit een direct verband zou zijn (zoals Stichting Lezen en Schrijven stelt) wordt niet aangetoond in het gebruikte bronmateriaal. “Dit rapport is mogelijk niet volledig wat betreft het gevonden wetenschappelijk onderzoek naar geletterdheid en functionele gezondheidsvaardigheden en gezondheidsuitkomsten.” aldus onderzoek Laaggeletterdheid en Gezondheid, Stand van zaken. Ook wordt er duidelijke gemaakt in de discussie van het onderzoek dat er mogelijk geen volledig beeld kan worden geschetst over de relatie tussen geletterdheid en gezondheid.

Tirza de Fockert is beleidsmedewerker van de Koninklijke Bibliotheek en weet veel over laaggeletterdheid in de maatschappij. Volgens Tirza is er wel degelijk een verband tussen laaggeletterdheid en gezondheid. “Het heeft met name te maken met kennis over gezond eten, andere gezondheidsvaardigheden en het gebruik van medicijnen én snappen wat er op de bijsluiter staat. Deze vaardigheden zijn vaak lager bij mensen die lage taalvaardigheden hebben en dit kan inderdaad leiden tot een gemiddeld mindere gezondheid.” Wel benadrukt Tirza goed dat bij laaggeletterdheid vaak ook andere factoren spelen zoals bijvoorbeeld armoede.

Tirza stelt dat de directe relatie tussen gezondheid en laaggeletterdheid niet te checken valt vanwege de complexheid van de zaak. Wel is er volgens haar mogelijk een oorzaak-gevolgrelatie maar is er nog geen onderzoek dat dit aantoont.

De oorzaak-gevolgrelatie tussen laaggeletterdheid en gezondheid is vrij logisch. Bijvoorbeeld kennis over gezondheid, de bijsluiters lezen en de duidelijkheid van een doktersbezoek zijn zaken die voor niet-laaggeletterde wat vanzelfsprekender en wat minder problematisch zijn dan voor mensen die wel moeite hebben met lezen en schrijven. In dat opzicht kan het ook zeker voor een gemiddeld mindere gezondheid van laaggeletterde mensen zorgen. Wel is het zo dat de twee niet in direct verband staat met elkaar.

De claim; “Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven voelen zich vaker minder gezond dan niet-laaggeletterden.” Is dus gedeeltelijk juist. De manier waarop Stichting Lezen en Schrijven deze claim presenteert, “Taal maakt gezonder” schets wel een verknipt beeld en klopt niet helemaal.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.