FACTCHECK: ’Jaarlijks sterven er meer dan 20.000 mensen aan roken en meeroken.’

FACTCHECK: ’Jaarlijks sterven er meer dan 20.000 mensen aan roken en meeroken.’

De een kun je indelen in de categorie kettingroker, de ander bij de partyrokers die alleen een sigaret opsteken tijdens een feestje of bij het uitgaan. Roken gebeurt nog steeds in alle leeftijdscategorieën. Al jaren weten we dat roken slecht is voor je immuunsysteem, dat je er kanker van kunt krijgen en dat het de kans vergroot op hart- en vaatziekten. Het aantal mensen dat elk jaar overlijdt aan de gevolgen van roken en meeroken wordt al jaren op 20.000 geschat. Afgelopen donderdag luidden verschillende artsen onder het collectief #artsenslaanalarm de noodklok over het oplopende rookprobleem in Nederland. In de tweet die het collectief plaatste beweren zij wederom dat er jaarlijks meer dan 20.0000 mensen in Nederland overlijden aan de gevolgen van roken en meeroken. Maar klopt dit getal nog wel?

Roken en meeroken

Eerst het verschil tussen roken en meeroken. Volgens her Trimbos-instituut is meeroken het inademen van tabaksrook uit de omgeving door ‘niet-rokers’. Dit wordt ook wel ‘passief roken’ genoemd. Bij roken ben je daadwerkelijk verslaafd en afhankelijk van één of meer sigaretten vandaag. Duidelijke gevolgen van meeroken zie je voornamelijk bij kinderen en jongvolwassenen. Meerokende kinderen hebben meer kans op een wiegendood, luchtwegklachten een een verminderde longfunctie. Door het meeroken bij bijvoorbeeld ouders kunnen kinderen op jonge leeftijd astma, COPD en zelfs longkanker ontwikkelen. Allemaal ziekten en aandoeningen die later een doodsoorzaak kunnen zijn en van grote invloed zijn op de gezondheid. En daarnaast het grootste probleem bij meeroken: kinderen van ouders die roken hebben een veel grotere kans om later zelf ook te gaan roken.

Cijfers

De meest recente cijfers over mensen die overlijden door roken of meeroken van het Centraal Bureau voor de Statistiek komen uit 2020. In de doodsoorzakenmonitor blijkt dat er in 2020 17.880 mensen zijn overleden aan de gevolgen van roken. In de monitor wordt duidelijk dat de voornaamste ziekten en aandoeningen als gevolg van roken COPD, astma en verschillende hart- en vaatziekten. De meeste mensen overlijden ook door deze gevolgen. Het Trimbos-instituut publiceerde in 2020 de cijfers van het kalenderjaar 2019. Daaruit bleek dat er in 2019 19.420 mensen overleden zijn door de gevolgen van roken. Het aantal is tussen 2019 en 2020 dus afgenomen met bijna 2.000 doden. Hoe kan het dan dat de artsen in hun tweet uit maart 2022 nog steeds spreken van 20.000 mensen die overlijden aan de gevolgen van roken?

Christien Stoker is begeleider bij Sine Fuma, een stichting die mensen en professionals ondersteunt bij trajecten om te stoppen met roken. Zij ziet een toename in het aantal mensen dat zich aanmeldt voor het begeleidingstraject om te stoppen met roken: ‘’Wij hebben steeds meer mensen die zich aanmelden voor de begeleidingstrajecten. Na de behandeling is 80% gestopt met roken, na een jaar is dit nog maar 40%. Het is een hele erge verslaving die veel mensen niet volhouden. Dat zorgt er nog steeds voor dat er veel sterfgevallen zijn’’.

Op de laatste cijfers van het CBS zegt Stoker dat dat wel de leidende cijfers zijn. ‘’Ik mag ervan uit gaan dat de cijfers van het CBS kloppen. De 20.000 die de artsen stellen is wel een cijfer dat al langere tijd wordt aangehouden en kan wel degelijk verouderd zijn. De kans dat ze het aanhouden om de kracht van hun oproep duidelijk te maken is dus aanwezig. Belangrijk om te noemen is de coronapandemie. Weet wel dat mensen die lang roken vaak luchtwegklachten hebben en dus extra risico liepen tijdens de coronapandemie, en die was in 2020 natuurlijk op zijn hoogtepunt. Het is zo dat het aantal mensen dat door de gevolgen van roken is overleden lager is omdat de mensen die zijn overleden door covid-19 niet bij de ‘rokers’ zijn meegeteld. Ook al hebben ze jaren gerookt en een verzwakt immuunsysteem of onderliggend lijden.’’ Het CBS geeft aan het einde van het onderzoek uitsluitsel over het berekende cijfer over 2020. Het aantal mensen dat is overleden door de gevolgen van roken of meeroken in 2020 is dan eigenlijk niet bruikbaar want het geeft geen goed representatief beeld. In dat geval mag kun dus vasthouden aan het cijfer dat over 2019 en de jaren daarvoor gold en dat is 20.000.

Conclusie:

De claim die de artsen in hun tweet doen is juist. De artsen mogen zich door de afwijking in de cijfers van het CBS door de coronapandemie in 2020 nog steeds baseren op het cijfer uit 2019 en de jaren daarvoor. Het aantal mensen dat overlijdt door de gevolgen van roken zal hoger zijn dan de cijfers waaruit daadwerkelijk is bewezen dat roken de doodsoorzaak is. Je kunt daarom nog steeds stellen dat er jaarlijks meer dan 20.000 mensen overlijden aan de gevolgen van roken en meeroken.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.