Kraken gaat door: ‘De huizenmarkt moet niet meer gezien worden als markt’

Kraken gaat door: ‘De huizenmarkt moet niet meer gezien worden als markt’

We zitten momenteel in de grootste wooncrisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Dit zorgt ervoor dat er nieuw leven geblazen wordt in de krakersbeweging. “Woonrecht pak je niet zomaar van iemand af”, zegt Doenja, lid van Bond Precaire Woonvormen. Dat is een vereniging die opkomt voor woonrecht van mensen die tijdelijk, onzeker of te duur wonen.

Tekst: Boris van Leeuwen en Seshiekela Moerlie
Beeld: Daniël The

Sinds 2010 is kraken in Nederland ten strengste verboden. Maar, zoals te horen was op de landelijke woonprotesten; “Wet of geen wet: kraken gaat door”.
Zo werd er na afloop van de demonstratie in Amsterdam een poging gedaan tot het kraken van een pand in de Gravenstraat. Dit zorgde voor een confrontatie met de politie. Volgens de organisatie van het protest was er sprake van politiegeweld.

Een ander voorbeeld van de krakersbeweging is de Amsterdamse actiegroep Mokum Kraakt, die afgelopen 13 maart een voormalige wasserette op de Kinkerstraat kraakte. De grootste partij van Nederland, de VVD, sprak zich uit tegen deze actie: “Het is natuurlijk gewoon een misdrijf”, zei Claire Martens tegen Powned. Martens is fractievoorzitter van de Amsterdamse tak van de liberale partij.

Mokum Kraakt was ook betrokken bij de overname van Hotel Marnix aan de Marnixstraat, vlakbij het Leidseplein. De demonstranten doopten het gebouw, dat al bijna twee jaar leegstond, zelf om tot Hotel Mokum. Inmiddels is het hotel alweer terug in de handen van de eigenaar.
De groep is ook te vinden in de nieuwe documentaire van VICE, Kraken gaat door, die afgelopen weekend verscheen. Hierin is te zien waar de organisatie naar streeft. Ook wordt er duidelijk dat er, als het aan deze mensen ligt, op korte termijn zeker geen einde komt aan kraken.

Maar kraken gebeurt niet alleen in onze hoofdstad. Ook aan de Croeselaan in Utrecht werd in november een leegstaande woning gekraakt. De kraak van de woning was onderdeel van het landelijke woonprotest dat zich tegen de huidige huizencrisis uitsprak. De krakers eisten dat er direct actie werd ondernomen en wensten niet te wachten op “de loze beloften van politieke partijen en woningcorporaties.” Het huis stond al lange tijd leeg, terwijl de blokken met sociale huurwoningen ernaast op de nominatie stonden om gesloopt te worden. Afgelopen week werd bekend dat 32 van deze woningen plaats gaan maken voor 3200 luxe appartementen.

Uit onderzoek van het ANP, Nieuwscheckers en Pointer, blijkt dat er in Nederland ongeveer 63.000 woningen langdurig leeg staan. De VVD Utrecht zegt niet alleen kraken, maar ook de leegstand aan te willen pakken. “In Utrecht maken we daar al veel werk van. Zo worden verschillende kantoorgebouwen omgebouwd tot studentenwoningen”, valt te lezen op hun website.

Youp de Groot is bestuurslid van JOVD Utrecht, de jongerenorganisatie van de VVD partij. Hij vindt dat het belangrijk is om de leegstand aan te pakken, máár er moet eerst goed worden gekeken naar waarom een woning leeg staat. Daarnaast zal de nieuwe omgevingswet volgens hem helpen tegen de woningnood. “Maar dan moet deze een keer niet worden uitgesteld”, zegt De Groot. Deze wet houdt in dat er vooral veel en makkelijker woningen bijgebouwd kunnen worden.

Volgens Doenja, lid van Bond Precaire Woonvormen, is dit niet het juiste reddingsmiddel. Ze geeft aan dat er een hele waslijst is aan dingen die veranderd moeten worden. “De huizenmarkt moet niet meer gezien worden als markt. Wonen is een recht en er moet daarom brede volkshuisvesting komen.” Ook vertelt ze dat mensen hierdoor minder geforceerd worden om te gaan kraken. De meeste krakers zien dit volgens haar namelijk niet als een oplossing voor de woningnood, maar als een middel om druk uit te oefenen op politiek Den Haag.

Verschillende jongeren die aanwezig waren tijdens de woonprotesten van afgelopen zomer, denken ook dat bouwen de wooncrisis niet gaat verhelpen. Noor Abbassi was op 12 september aanwezig bij de demonstratie in het Westerpark in Amsterdam. De jonge student vindt dat politiek Den Haag zich dood moet schamen. “Het enige wat ze doen, is huisjesmelkers en buitenlandse investeerders helpen, want het draait natuurlijk allemaal om geld”, zegt ze gefrustreerd. “Het lijkt wel alsof jongeren, studenten, starters en mensen met minder geld niet meer meetellen.”

Ook Lucas Meulemans is niet te spreken over het huidige woonbeleid. Hij was aanwezig op het woonprotest in de hoofdstad met een grote bril op als verwijzing naar Prins Bernhard. Dit lid van het koninklijk huis werd in 2017 genomineerd voor huisjesmelker van het jaar. Dat is een jaarlijkse verkiezing die georganiseerd werd door ROOD, de voormalige jongerenorganisatie van de SP. “Ik ben geboren en getogen in het schitterende Amsterdam, maar ben bang dat ik later de stad uitgedreven wordt door de bizar hoge huurprijzen”, vertelt de 17-jarige. Ondanks zijn jonge leeftijd vindt hij het toch van groot belang om zich uit te spreken over dit onderwerp dat hem nauw aan het hart gaat.

In 2019 diende VVD-Kamerlid Daniel Koerhuis samen met CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg een wetsvoorstel in dat ervoor zorgt dat kraakpanden binnen drie dagen ontruimd kunnen worden. Koerhuis staat bekend om zijn uitspraak; “Bouwen, bouwen bouwen”. Dit zou volgens hem de uitweg voor de wooncrisis zijn. Een video waarin hij deze leus scandeerde ging een aantal maanden geleden viraal op sociale media. Hij kreeg vooral negatieve reacties vanuit de linkse hoek.

Volgens Youp de Groot willen de partijen met deze wet de schade beperken die volgens hen wordt aangericht door krakers. Krakers beweren zelf juist altijd panden op te krikken, in plaats van af te breken.

Niet iedereen is positief over het wetsinitiatief. Volgens de Amsterdamse driehoek, die bestaat uit burgemeester Femke Halsema, de hoofdofficier van justitie en de hoofdcommissaris van de politie, zou deze wet juist zorgen voor tragere procedures. Er zouden namelijk voor alle kraakzaken een dossier moeten worden opgesteld. Momenteel is dit alleen het geval bij zaken waarover een kort geding wordt aangespannen door de kraker, wat lang niet altijd het geval is.

Ook Doenja is er niet over te spreken. Zij vindt dat de wet zorgt voor een ondemocratisch proces. “Het maakt zo het rechtsproces grimmiger. Als je nu al ziet hoe dat eraan toe gaat tijdens ontruimingen: er staan soms 15 ME-busjes voor een stelletje tieners. Dat zou gewoon niet moeten kunnen.”

Kraken was niet altijd illegaal. In de jaren ‘80 moest je slechts een stoel, een tafel en een bed in een gekraakt pand hebben staan om er te mogen verblijven. Veel mensen maakten hier uitvoerig gebruik van. Linkse activisten zagen het ook als middel om zich af te zetten tegen het overheidsbeleid. Aan het eind van het decennium liepen de acties dusdanig uit de hand dat de Eerste en Tweede Kamer instemden met een kraakverbod. Sindsdien proberen krakersgroepen ontruimingen met juridische middelen tegen te gaan.

Of de krakersbeweging ooit weer zo groot zal worden als 40 jaar geleden, is nog maar de vraag. vooral aangezien het nu moeilijker is om te kraken. De Bond Precaire Woonvormen ziet dat de krakersbewegingen op dit moment nog een beetje gesplitst zijn. “Je hebt verschillende instituties zoals Hotel Mokum, die zijn meer een cultureel centrum. Ook heb je de anarchistische bewegingen, die kraakpanden echt als woningen gebruiken.
Maar je ziet ook dat er verbondenheid is tussen de verschillende woonprotesten. Zo is er wel echt één geluid vanuit de woonbeweging. Mensen zijn best wel bereid om de handen ineen te slaan. Dat vinden we een positief beeld.” We spreken hier tijdens onze talkshow over door met Youp en kraker Daan, die liever anoniem wil blijven.

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.