Factcheck: Nederland is de grootste vrijheidsbeperking opgelegd sinds de Tweede Wereldoorlog

Factcheck: Nederland is de grootste vrijheidsbeperking opgelegd sinds de Tweede Wereldoorlog

Zolang als dat de pandemie rond woekert in Nederland, worden de corona maatregelen vergeleken met de beperkingen die men had in de Tweede Wereldoorlog. Zo ook afgelopen vrijdag 17 september. Thierry Baudet plaatste een tweet over het huidige coronabeleid met de bijbehorende maatregelen. Hij beschreef in de tweet dat: ‘ons de grootste vrijheidsbeperking wordt opgelegd sinds de Tweede Wereldoorlog. Alhoewel dit niet de eerste keer is dat de vergelijking wordt gemaakt, zorgt het ophef en boze reacties. Waarom wordt er altijd terug gerefereerd naar de oorlog?

Ismee Tames is bijzonder hoogleraar geschiedenis en is verbonden aan het NIOD als senior onderzoeker.Tames staat er niet van te kijken dat de vergelijking wordt gemaakt. ,,Op een bepaalde manier lijken sommige van de huidige beperkingen op de oorlog. In de openbare ruimte mogen we niet gaan en staan waar we willen, we weten niet hoe lang de maatregelen duren en hoe dit verder gaat.” Het gewone leven van miljoenen Nederlanders staat al met al op zijn kop, concludeert ze. Onze vrijheid is serieus ingeperkt, iets dat we in het vrije Westen sinds 1945 niet meer gewend zijn. ,,Veel mensen ervaren dat als bedreigend.” Vertelt ze in het AD

Ook vertelt Tames dat de coronacrisis een leermoment kan vormen voor generaties Nederlanders die de Tweede Wereldoorlog niet meer actief hebben meegemaakt. ,,Wat we missen is sensitiviteit voor ervaringen van crisis en onzekerheid. Door corona zien we wat dat met óns doet.”

Verder spreekt ze van een ‘liminale fase’ in onze tijd. De term liminale fase komt uit de antropologie. De term duidt op een soort vacuüm tussen een oude tijd en een nieuwe tijd. “Gedurende die periode kunnen mensen niet meer terugvallen op de oude situatie die ze kennen en is het wachten op een nieuwe balans.” ,,Mijn advies aan mensen is daarom: wees alert! Wat zie ik nu om me heen gebeuren? Wie neemt het voortouw, wie loopt achter wie aan?”
AD

Ondanks dat er blijkbaar gevoelsmatig overeenkomsten zijn tussen de Tweede Wereldoorlog en de Coronacrisis, gebruiken politici of complotdenkers regelmatig behoorlijk beladen termen als ‘Lügenpresse’ of ‘Ausweis’ om de vergelijking te maken. Lügenspresse is een nazi- term die werd gebruikt in Duitsland door Nationaal Socialistische partij om de berichtgeving van de pers in diskrediet te brengen. Een Ausweis was in de tijd van de Tweede Wereldoorlog een bewijs dat je vrijstelling kreeg van de avondklok.

Ewout ter Horst, historicus en directeur van museumorganisatie Deventer Verhaal, noemt dit soort uitlatingen ‘populistisch’. Ook vindt hij dat de vergelijking met de oorlog gemaakt kan worden als je het zelf niet hebt meegemaakt, vertelt hij in SD.

Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Leiden vertelt aan DS. ,,In onze maatschappij zijn er altijd bepaalde waarden die opduiken: vrijheid, democratie, mensenrechten, humaniteit. De oorlog wordt erbij gehaald, omdat dat onze morele maatstaf is. We meten er nog steeds goed en fout aan af. Het gevoel van gemeenschap komt dan heel sterk terug. We staan met zijn allen voor een opgave en als een aantal mensen het dan laten afweten, zijn dat NSB’ers. Maar het is wel iets anders of je de coronaregels niet naleeft of dat je joden verraadt.”

Dat is een essentieel onderscheid dat je moet maken. ,,Wat we nu aan het doen zijn is erger voorkomen en in de oorlog voorkwam je het erger niet, dat gebeurde gewoon.”

James Kennedy, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Utrecht benadrukt:

‘Als je maar beseft dat historische vergelijkingen altijd ergens mank gaan.’

‘We zijn niet terug in ‘40-’45. Neem de avondklok: dat is inderdaad een vrijheidsbeperking, net zoals de spertijd dat was in de oorlog. Maar er is een groot verschil bij overtreding: in de nazitijd werd je doodgeschoten, nu krijg je een boete van 95 euro. Die relativering moet je wel maken.’

Volkskrant

Ik concludeer dat in tijden van crisis waarbij de overheid machteloos staat, mensen al snel terug grijpen naar het verleden om de situatie te duiden. In zekere zin kan dat ook, maar voornamelijk gebaseerd op het benauwende en onzekere gevoel dat men ervaart. Belangrijk is wel om te realiseren dat situaties uit verschillende perioden vaak niet of amper met elkaar te vergelijken zijn. Zeker niet de manier hoe in de Tweede Wereldoorlog bevolkingsgroepen werden benadeeld en zelf van hun leven werden beroofd.

Over de auteur

eleanore Kraak

Welkom op mijn website! Mijn naam is Eleanore Kraak. Ik ben 20 jaar en kom uit Heemstede. Ik zit op de Hogeschool Utrecht en zit momenteel in het tweede jaar van de studie journalistiek. Ik ben altijd al erg geïnteresseerd geweest in onderwerpen actuele mistanden in de maatschappij in de breedste vorm van het woord. Dat is dan ook wat u voornamelijk op mijn website gaat lezen. Ik interview mensen zoals ervaringsdeskundigen en experts over hun bevindingen. Ik vind het leuk om me te buigen over grote onderwerpen en me daarin te verdiepen, kennis te verbreden en deze kennis met u te delen. Ik hoop doormiddel van deze website en de interviews anderen hun kennis te verbreden over maatschappelijke onderwerpen en daarmee wellicht mensen te inspireren.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.