{"id":2566,"date":"2026-03-26T15:34:21","date_gmt":"2026-03-26T14:34:21","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/upd8\/?p=2566"},"modified":"2026-03-27T00:35:28","modified_gmt":"2026-03-26T23:35:28","slug":"factcheck-vaarvervoer-is-veel-duurzamer-dan-wegvervoer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/upd8\/2566\/factcheck-vaarvervoer-is-veel-duurzamer-dan-wegvervoer\/","title":{"rendered":"Factcheck: Vaarvervoer is veel duurzamer dan wegvervoer"},"content":{"rendered":"
Factcheck: Vaarvervoer is veel duurzamer dan wegvervoer<\/b><\/p>\n
De duurzaamheid van transport is een belangrijk onderwerp in het huidige klimaatdebat. Op sociale media en<\/span> andere online platforms <\/span><\/a>ontstaat regelmatig discussie over welke vorm van vervoer het meest duurzaam is. Zo wordt vaak gesteld dat vaarvervoer duurzamer zou zijn dan wegvervoer. Op basis van beschikbare onderzoeken blijkt dat deze bewering grotendeels juist is.<\/span><\/p>\n Oordeel<\/b><\/p>\n <\/p>\n Groot ten deels juist<\/span><\/p>\n <\/p>\n Bron van bewering<\/b><\/p>\n Op 16 maart postte Bert-Jan Ruissen, Europarlementari\u00ebr van de SGP, op zijn Facebook dat <\/span>\u2018Vaarvervoer veel duurzamer is dan wegvervoer\u2019<\/span><\/a>. Ruissen heeft 2,8 duizend volgers op Facebook, maar deze uitspraak is breder relevant dan alleen zijn bereik. De duurzaamheid van transport is namelijk al langer een belangrijk onderwerp van gesprek, zeker sinds het <\/span>Klimaatakkoord van Parijs in 2015<\/span><\/a>. Nederland moet zijn klimaatdoelen voor 2030 halen, en daarom is het belangrijk om dit soort claims kritisch te controleren.De vraag is dus of vaarvervoer daadwerkelijk duurzamer is dan wegvervoer. Als dat zo is, kan dit namelijk invloed hebben op welke keuzes we maken en welke vervolgstappen nodig zijn om transport verder te verduurzamen.<\/span><\/p>\n Voordat we kijken naar dit onderzoek, moeten wij een paar termen duidelijk hebben. Als wij het hebben over vaarvervoer, hebben we het normaal gesproken over scheepvaart. Dat is een samenstelling van binnenvaart en zeevaart, maar in dit geval heeft Ruissen het alleen over binnenvaart en benoemt hij dit expliciet in het artikel bij zijn post. Als wij het hebben over wegvervoer, hebben wij het over al het vervoer van goederen via de weg, denk hierbij aan het transport van vracht, meestal via vrachtwagens, bestelwagens en andere commerci\u00eble voertuigen.<\/span><\/p>\n En dan de laatste term: duurzaamheid. Duurzaamheid betekent dat we voorzien in onze huidige behoeften zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties in gevaar te brengen. Hiervoor moeten we verschillende kanten van duurzaamheid belichten, zoals CO\u2082-uitstoot, andere emissie uitstoot, milieuvervuiling, chemische impact, technische ontwikkelingen en levensduur van het vervoer.<\/span><\/p>\n CO\u2082-uitstoot en andere emissies<\/b><\/p>\n De totale CO\u2082-uitstoot per sector kan een scheef beeld geven van de milieubelasting van transport. Een vrachtwagen vervoert bijvoorbeeld veel minder goederen per rit dan een binnenvaartschip, daarom wordt vaak gekeken naar de CO\u2082-uitstoot per tonkilometers (tkm).<\/span><\/p>\n Duurzaamheid consultant Thomas Groot kan uitleggen wat wij hiermee bedoelen: \u2018Het gaat er om hoeveel CO\u2082 er wordt uitgestoten om \u00e9\u00e9n ton vracht van punt A naar punt B te vervoeren. Hoe lager de uitstoot per kilometer, hoe beter.\u2019 Het concept van tonkilometer maakt het mogelijk om verschillende vervoerswijzen beter te vergelijken, al blijft het per situatie afhankelijk.\u00a0<\/span><\/p>\n TU Delft heeft onderzoek gedaan naar de verschillende goederenvoertuigen in het <\/span>rapport Goederenvervoer 2020.\u00a0 <\/span><\/a>Hier noemen ze ook een aantal punten waar rekening mee gehouden moet worden als je bepaalde voertuigen met elkaar gaat vergelijken.De cijfers per tonkilometer zeggen bijvoorbeeld niets over: de totale transportafstand, lege kilometers, het voor- of natransport via andere vervoerswijzen, of verschillen in brandstoftype (bijvoorbeeld diesel versus alternatieve brandstoffen). Daarnaast noemen ze ook dat er heel veel verschillende type vrachtauto\u2019s en binnenvaartschepen zijn, dus dat je niet alle voertuigen met elkaar kan vergelijken. Voor deze factcheck kijk ik nu naar een gemiddelde van representatieve voertuigen die het meest worden gebruikt per sector. Bij wegtransport domineren lichte en middelzware voertuigen het regionale transport, terwijl zware trekker-opleggers belangrijk zijn voor langeafstandsvracht en voor binnenvaart zijn vooral het Rijn-Herne-Kanaalschipen het Groot Rijnschip representatief.<\/span><\/p>\n Het onderzoek maakt ook onderscheid tussen Tank-to-Wheel (TTW) en Well-to-Wheel (WTW) emissies. TTW verwijst naar uitstoot tijdens het rijden of varen, zoals uitlaatgassen en slijtage van banden. WTW omvat ook de productie, winning en transport van brandstoffen of elektriciteit.<\/span><\/p>\n Er zijn natuurlijk meerdere schadelijke stoffen als je het hebt over uitstoot, denk aan fijnstof en stikstof. Bij wegvervoer zijn deze stoffen vooral belangrijk omdat mensen ze direct inademen en een gevaar kunnen vormen voor de gezondheid. Bij schepen op water is dat minder, maar in havens en op luchthavens kan de uitstoot wel invloed hebben op de gezondheid van omwonenden, benoemt het onderzoek expliciet.<\/span><\/p>\n Uit het onderzoek van TU Delft blijkt dat binnenvaart over het algemeen duurzamer is dan wegvervoer wanneer gekeken wordt naar CO\u2082-uitstoot en stikstof per tonkilometer. Binnenvaartschepen vervoeren grote ladingen in \u00e9\u00e9n keer, waardoor ze effici\u00ebnter zijn in energiegebruik en minder broeikasgassen uitstoten per ton vracht. Voor fijnstof is het verschil minder duidelijk en kan het per situatie vari\u00ebren. Dit ziet Groot ook: \u2018Als ik voetafdrukken maak en in de cijfers ga duike<\/span>n wordt het echt een stuk complexer, maar de volgorde van duurzaamheid is schip, dan trein, truck en dan vliegtuig. Dit kan je wel als vuistregel aanhouden,\u00a0 qua duurzaamheid is het vaak hoe grootschaliger hoe beter, hoe groter hoe effici\u00ebnter. \u2018<\/span><\/p>\n Hoewel binnenvaart per tonkilometer minder CO\u2082 uitstoot, is er een belangrijk verschil in zwavelemissies .Vooral zware binnenvaartschepen stoten relatief veel zwavel uit, omdat ze brandstoffen met hoger zwavelgehalte gebruiken. Wegvervoer daarentegen maakt grotendeels gebruik van diesel met lage zwavel inhoud, waardoor de zwavelemissies per tonkilometer veel lager zijn. \u2018Soms hoor je in het nieuws dat binnenvaartschepen evenveel uitstoten als alle auto\u2019s in Nederland, maar dat gaat meestal over zwavel, niet CO\u2082.\u2019aldus Groot. Daarnaast\u00a0 wordt het onderscheid vaak niet gemaakt tussen binnenvaart en zeevaart, volgens Groot. \u2018Schepen bij zeevaart in internationale wateren vallen eigenlijk buiten nationale milieuwetten, zodra ze de landsgrenzen verlaten, schakelen ze vaak over op goedkope, vervuilende brandstof met veel zwaveluitstoot. Dat heeft niet alleen luchtvervuiling tot gevolg, maar bij ongelukken, zoals een zinkend schip, belanden ook brandstof en goederen in het milieu. Geen enkel transportmiddel is dus helemaal probleemloos.\u2019<\/span><\/p>\n Microplastic en chemische impact<\/b><\/p>\n Transport vervuilt het milieu niet alleen via uitstoot in de lucht, maar ook via microplastics en chemische stoffen op het land en in het water. Bij wegvervoer is bandenslijtage een belangrijke bron van microplastics, deze deeltjes komen langs de weg in de natuur terecht en kunnen uiteindelijk in de bodem en het grondwater belanden. <\/span>Onderzoek van <\/span><\/a>Science of The Total Environment<\/span><\/a> laat zien dat drukke wegen daadwerkelijk invloed hebben op de grondwaterkwaliteit. Het grondwater binnen ongeveer 50 meter van grote wegen raakte in hun onderzoek vervuild en er werden verhoogde concentraties van chloride en natrium gemeten, wat wijst op een duidelijke impact van het verkeer op het milieu.<\/span><\/p>\n Ook hoogleraar Jetse Stoorvogel Integrated Environmental Modelling, Open Universiteit benadrukt het probleem van bandenslijtage en de verdere verspreiding van deze materialen:\u2019Bij het rijden van auto\u2019s en vrachtwagens komt er een aanzienlijke hoeveelheid bandenslijtage vrij. Die deeltjes blijven vaak direct langs de weg liggen en komen zo in het milieu terecht. Zelfs wanneer banden worden hergebruikt, bijvoorbeeld op kunstgrasvelden, zien we dat het materiaal uiteindelijk alsnog in de bodem en omgeving belandt. Dat heeft wel degelijk milieueffecten.\u2019<\/span> Maar hoeveel precies durft hij niet te zeggen.<\/span><\/p>\n Bij binnenvaart zijn antifoulingverven een belangrijke bron van microplastics en toxische stoffen. Deze verf wordt gebruikt om aangroei van algen en andere organismen op scheepsrompen te voorkomen, maar slijt langzaam af en komt zo in het water terecht. Dit gebeurt zowel tijdens het varen als bij onderhoud in havens, waar schepen worden geschuurd en opnieuw geschilderd. Stoorvogel kan hier meer over vertellen:<\/span>
\n<\/span> \u2018Antifoulingverf is ontworpen om langzaam af te slijten. Die deeltjes komen dus onvermijdelijk in het water terecht, zowel tijdens het varen als bij onderhoud van schepen.\u2019<\/span><\/p>\n