{"id":871,"date":"2026-10-08T16:58:52","date_gmt":"2026-10-08T14:58:52","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/upd8\/?p=871"},"modified":"2026-10-10T12:18:49","modified_gmt":"2026-10-10T10:18:49","slug":"kleine-chip-grote-machtsstrijd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/upd8\/871\/kleine-chip-grote-machtsstrijd\/","title":{"rendered":"Kleine chip, grote machtsstrijd"},"content":{"rendered":"

De vraag naar krachtige chips groeit snel. Dat komt onder andere door de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie, waarvoor enorme hoeveelheden rekenkracht nodig zijn. Maar chips zijn niet alleen belangrijk voor AI: ze zitten inmiddels in bijna alle elektronische apparaten die we dagelijks gebruiken.<\/strong><\/p>\n

\u201cHet is bijna niet meer te doen\u201d om een apparaat te bedenken waar geen elektronica in voorkomt, vertelt John Schmitz, hoogleraar aan de TU Delft en deskundige op het gebied van chipproductie. Van telefoons en laptops tot televisies en wasmachines: zonder chips zou volgens hem een groot deel van onze huidige maatschappij niet meer kunnen functioneren.<\/p>\n

Een chip is simpel gezegd een klein stukje materiaal waarop elektronische schakelingen zijn aangebracht. Die schakelingen verwerken elektrische signalen en kunnen zo allerlei taken uitvoeren. Volgens Schmitz kan een relatief eenvoudige schakeling uit slechts enkele transistoren bestaan. Bij de meest geavanceerde chips loopt dat aantal op tot miljarden.<\/p>\n

Van ontwerp tot chip<\/h3>\n

Voordat een chip uit een fabriek komt, is er al een lang proces aan voorafgegaan. Eerst wordt bepaald wat de chip moet kunnen. Ontwerpers zetten vervolgens de schakelingen op de juiste plek en verbinden deze met elkaar.<\/p>\n

Daarna begint de daadwerkelijke productie. Volgens Schmitz kunnen tussen het basismateriaal en de uiteindelijke chip honderden processtappen zitten. Alleen dat productieproces kan volgens hem al drie tot zes maanden duren. Daarna moeten de chips nog worden getest en verpakt.<\/p>\n

Dat beeld komt overeen met onderzoek van de OECD naar de internationale chipketen<\/a>. De organisatie beschrijft een complexe productieketen waarin onder meer ontwerp, productie, assemblage, testen en verpakking een rol spelen. Voor die verschillende stappen zijn gespecialiseerde software, machines, materialen en kennis nodig.<\/p>\n

Juist daardoor kan niet ieder bedrijf simpelweg zelf de meest geavanceerde chips maken. De fabrieken die daarvoor nodig zijn, kosten miljarden. \u201cDe bedrijven zijn te klein om zelf dat nog helemaal te kunnen oplossen\u201d, legt Schmitz uit. Daarom ontwerpen sommige bedrijven hun chips zelf, terwijl ze de daadwerkelijke productie door gespecialiseerde fabrikanten laten uitvoeren.<\/p>\n

Nederlandse machines<\/h3>\n

Nederland speelt een opvallende rol in die internationale productieketen. Het Veldhovense ASML<\/a> maakt zelf geen chips, maar bouwt lithografiemachines die chipfabrikanten nodig hebben tijdens het productieproces.<\/p>\n

Met lithografie worden met behulp van licht extreem kleine patronen aangebracht die uiteindelijk onderdeel worden van de schakelingen op een chip. Vooral bij de meest geavanceerde chips moeten die patronen steeds kleiner worden.<\/p>\n

Daarvoor heeft ASML onder andere EUV-technologie, oftewel extreme ultraviolet lithography, ontwikkeld. Volgens het jaarverslag van ASML<\/a> speelt deze technologie een belangrijke rol bij het produceren van de meest geavanceerde chips.<\/p>\n

Schmitz benadrukt hoe uitzonderlijk die machines zijn. Volgens hem komt daarin een enorme hoeveelheid elektronische, optische, mechanische en softwaretechnologie samen. Dat maakt duidelijk waarom de chipindustrie niet alleen afhankelijk is van chipfabrikanten zelf, maar van een veel grotere keten van gespecialiseerde bedrijven.<\/p>\n

Taiwan als belangrijke speler<\/h3>\n

Ook Taiwan heeft een belangrijke positie in die keten. Volgens onderzoek van de OECD naar de wereldwijde chipindustrie<\/a> heeft Taiwan de grootste productiecapaciteit voor geavanceerde logic chips.<\/p>\n

Een belangrijke reden daarvoor is TSMC. Dit Taiwanese bedrijf produceert chips die door andere bedrijven worden ontworpen en heeft vooral bij de meest geavanceerde chips een grote positie. Volgens onderzoek van de OECD naar de infrastructuur achter AI<\/a> had TSMC op basis van cijfers uit 2024 meer dan 60 procent van de wereldwijde foundrymarkt in handen. Bij de meest geavanceerde chips lag dat aandeel rond de 90 procent.<\/p>\n

Dat laat zien hoe internationaal de chipindustrie is. Een chip kan bijvoorbeeld door een Amerikaans bedrijf worden ontworpen, in Taiwan worden geproduceerd en daarbij afhankelijk zijn van machines van het Nederlandse ASML.<\/p>\n

Een wereldwijd netwerk<\/h3>\n

Geen enkel land beheerst ieder onderdeel van de chipproductie. Ontwerp, machines, grondstoffen, productie en kennis zijn verdeeld over verschillende bedrijven en landen. Juist bij de meest geavanceerde chips zijn maar weinig bedrijven in staat om bepaalde cruciale onderdelen van het proces uit te voeren.<\/p>\n

De opkomst van AI maakt die afhankelijkheid nog belangrijker. AI-systemen hebben veel rekenkracht nodig en daarvoor zijn krachtige chips noodzakelijk. Wie toegang heeft tot de technologie om zulke chips te ontwerpen en produceren, heeft daardoor een belangrijke positie in de ontwikkeling van AI.<\/p>\n

Die internationale afhankelijkheid speelt ook een belangrijke rol in de technologische strijd tussen China en de Verenigde Staten. China probeert steeds meer onderdelen van de chipketen zelf te beheersen en zo minder afhankelijk te worden van buitenlandse technologie.<\/p>\n

In de video ga ik dieper in op de chipstrijd tussen China en de Verenigde Staten. Hoe ver is China inmiddels met het ontwikkelen van geavanceerde chips en waarom probeert de VS die ontwikkeling te beperken? Hiervoor spreek ik Nora von Ingersleben-Seip, onderzoeker aan de Universiteit Leiden. Zij houdt zich bezig met technologiebeleid en geopolitiek en legt uit hoe afhankelijk China nog is van buitenlandse technologie en wat de Amerikaanse exportbeperkingen betekenen voor de machtsstrijd tussen beide landen.<\/p>\n

 <\/p>\n