{"id":999,"date":"2026-10-15T12:12:59","date_gmt":"2026-10-15T10:12:59","guid":{"rendered":"https:\/\/svjmedia.nl\/upd8\/?p=999"},"modified":"2026-10-15T12:12:59","modified_gmt":"2026-10-15T10:12:59","slug":"amerikaanse-sancties-zetten-internationaal-strafhof-onder-druk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/svjmedia.nl\/upd8\/999\/amerikaanse-sancties-zetten-internationaal-strafhof-onder-druk\/","title":{"rendered":"Amerikaanse sancties zetten Internationaal Strafhof onder druk"},"content":{"rendered":"

De Verenigde Staten hebben op vrijdag 9 oktober nieuwe sancties opgelegd aan het Internationaal Strafhof in Den Haag. Niet alleen medewerkers van het Hof worden hierdoor getroffen, zoals bij eerdere sancties, maar ook de organisatie zelf. Volgens deskundigen kunnen de maatregelen het werk van het Strafhof ernstig verstoren. Voor Nederland, als gastland van het Hof, rijst de vraag hoe het Strafhof beschermd kan worden.<\/strong><\/p>\n

Het Internationaal Strafhof (ICC) onderzoekt en vervolgt personen die worden verdacht van genocide, oorlogsmisdrijven, misdrijven tegen de menselijkheid en agressie. Het Hof begon in 2002 met zijn werkzaamheden en telt inmiddels 125 aangesloten landen. De Verenigde Staten zijn daar geen onderdeel van. Op 9 oktober plaatste de Amerikaanse overheid het Strafhof op de sanctielijst van het Amerikaanse ministerie van Financi\u00ebn<\/a>. Daarmee gaat de regering van president Donald Trump een stap verder dan bij eerdere sancties, die vooral gericht waren tegen individuele rechters en aanklagers.<\/p>\n

De nieuwe maatregelen beperken de mogelijkheden voor Amerikaanse bedrijven en burgers om diensten aan het Strafhof te leveren. De Amerikaanse overheid heeft wel bepaalde uitzonderingen toegestaan. Voor een deel van de bestaande activiteiten geldt bovendien een overgangsperiode van zes maanden. Volgens James Patrick Sexton, sanctiedeskundige bij het Asser Instituut<\/a>, kunnen de gevolgen ook buiten de Verenigde Staten merkbaar zijn. In een schriftelijke reactie legt hij uit dat Europese bedrijven hun samenwerking met het Strafhof mogelijk zullen beperken uit angst zelf door de Amerikaanse sancties te worden geraakt.<\/p>\n

Waarom verzetten de Verenigde Staten zich tegen het Strafhof?<\/strong><\/p>\n

De Amerikaanse weerstand tegen het ICC bestaat al sinds de oprichting van het Hof. In het NRC-artikel <\/a>De weerstand van de VS tegen het ICC zit diep<\/a><\/em> wordt beschreven hoe deze spanningen door de jaren heen zijn ontstaan. De Verenigde Staten ondertekenden het oprichtingsverdrag in 2000, maar hebben het nooit geratificeerd. De VS vrezen dat Amerikaanse militairen en overheidsfunctionarissen door het Strafhof vervolgd kunnen worden, zonder dat het land heeft ingestemd met de bevoegdheid van de rechtbank. De Amerikaanse regering ziet dit als een bedreiging voor de nationale soevereiniteit. Onder president George W. Bush nam de weerstand verder toe. In 2002 werd een wet aangenomen die onder bepaalde voorwaarden militair ingrijpen mogelijk maakt om Amerikaanse personen uit de hechtenis van het Strafhof te bevrijden.<\/p>\n

Ook latere Amerikaanse regeringen gingen verschillend met het Strafhof om. Zo steunden de Verenigde Staten in 2023 het arrestatiebevel tegen de Russische president Vladimir Poetin, terwijl zij zich een jaar later verzetten tegen het arrestatiebevel voor de Isra\u00eblische premier Benjamin Netanyahu. Volgens de Amerikaanse regering zou het Strafhof geen personen mogen vervolgen uit landen die niet bij het ICC zijn aangesloten. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verdedigt de nieuwe sancties in een Amerikaanse verklaring van 9 oktober<\/a>. Volgens de regering tast het Hof met dergelijke vervolgingen de soevereiniteit van landen aan. Het ICC stelt daartegenover dat het volgens zijn oprichtingsverdrag in bepaalde situaties ook rechtsmacht heeft over personen uit landen die geen lid zijn, bijvoorbeeld wanneer de vermeende misdrijven zijn gepleegd op het grondgebied van een aangesloten land.<\/p>\n

Gevolgen voor het hele Strafhof<\/strong><\/p>\n

Volgens Sexton kunnen de sancties vrijwel alle werkzaamheden van het Strafhof raken. Het gaat daarbij niet alleen om financi\u00eble diensten, maar ook om technologie en internationale reizen van medewerkers. Hij verwijst naar een verklaring van een medewerker van het Hof, die stelde dat begin 2025 meer dan 90 procent van de werkzaamheden direct of indirect afhankelijk was van Amerikaanse bedrijven. Hoewel het ICC inmiddels stappen heeft gezet om die afhankelijkheid te verminderen, is het volgens Sexton bijna onmogelijk om volledig zonder Amerikaanse diensten te functioneren.<\/p>\n

Een ander risico is dat bedrijven verder gaan dan de sanctieregels daadwerkelijk voorschrijven. Dit wordt overcompliance <\/em>genoemd. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld uit voorzorg stoppen met het leveren van diensten aan het Strafhof, terwijl dit niet rechtstreeks verboden is. Ook Ren\u00e9 Smits, jurist en deskundige op het gebied van internationaal financieel recht, wijst op dit probleem. Uit het onderzoeksmateriaal dat hij voor dit artikel heeft toegestuurd, blijkt dat organisaties hierdoor in grote problemen kunnen komen. Banken kunnen bijvoorbeeld besluiten hun dienstverlening te beperken uit angst voor Amerikaanse sancties, ook wanneer zij daar juridisch niet toe verplicht zijn.<\/p>\n

Het Internationaal Strafhof veroordeelde de sancties in een verklaring van 9 oktober<\/a>. Volgens het Hof proberen de Verenigde Staten hiermee zijn onafhankelijke werkzaamheden te belemmeren. Het Strafhof benadrukt dat het zijn onderzoeken en vervolgingen zal voortzetten.<\/p>\n

Slachtoffers kunnen de gevolgen voelen<\/strong><\/p>\n

Volgens Amnesty International staat er meer op het spel dan alleen de toekomst van het Strafhof. In een schriftelijke reactie noemt de mensenrechtenorganisatie de Amerikaanse maatregelen een aanval op de internationale rechtsorde. Amnesty vreest dat slachtoffers van ernstige internationale misdrijven hierdoor moeilijker toegang krijgen tot gerechtigheid.<\/p>\n

Een concreet voorbeeld is het arrestatiebevel dat het Strafhof in 2024 uitvaardigde tegen de Isra\u00eblische premier Benjamin Netanyahu, op verdenking van oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid in Gaza. Het ICC kan ook politieke leiders vervolgen wanneer nationale rechtbanken niet bereid of in staat zijn om zelf onderzoek te doen. Daarmee heeft het Hof een bijzondere rol: ook machtige personen kunnen ter verantwoording worden geroepen.<\/p>\n

Dat geldt ook voor slachtoffers van oorlogsmisdrijven in Palestina en Oekra\u00efne en slachtoffers van misdrijven tegen de menselijkheid in de Filipijnen. Wanneer het Strafhof zijn werkzaamheden niet goed kan uitvoeren, kan het volgens Amnesty moeilijker worden om verdachten ter verantwoording te roepen. Daardoor bestaat het risico dat ernstige internationale misdrijven onbestraft blijven en slachtoffers geen gerechtigheid krijgen.<\/p>\n

Wat kunnen Nederland en Europa doen?<\/strong><\/p>\n

Nederland heeft als gastland van het Strafhof een belangrijke rol. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen liet in een verklaring van 9 oktober<\/a> weten dat Nederland het Hof blijft steunen. Volgens de minister biedt de overgangsperiode van zes maanden ruimte om samen met andere landen naar oplossingen te zoeken.<\/p>\n

Een mogelijke maatregel is het Europese Blocking Statute<\/em>. Deze Europese verordening is bedoeld om bedrijven te beschermen tegen de gevolgen van bepaalde buitenlandse sancties. Volgens de Europese Commissie<\/a> kan de regeling Europese bedrijven onder bepaalde omstandigheden verbieden om specifieke Amerikaanse sancties na te leven. De huidige regelgeving is echter niet automatisch van toepassing op de nieuwe sancties tegen het ICC.<\/p>\n

 <\/p>\n