De invloed van sociale media op eenzame jongeren

De invloed van sociale media op eenzame jongeren

Meer dan 46 procent van de jongeren heeft last van eenzame gevoelens. Drie procent geeft aan chronisch eenzaam te zijn. Dit komt naar voren uit een onderzoek van Brandpunt +. Er worden verschillende onderzoeken gedaan naar de rol van sociale media bij vereenzaamde jongeren.

Generatie Z (geboren tussen 1996 en 2015) is de eerste generatie die opgroeide in een tijdperk van sociale media. Er wordt heel wat afgetweet, geappt en gepost. Het Centraal Bureau voor Statistiek meldt dat meer dan 96,4 procent van de jongeren actief zijn op sociale media. Je zou denken dat dit misschien wel de meest sociale generatie ooit is. Voor meer dan 46 procent van de jongeren tussen de dertien en de twintig jaar is dit niet het geval. Die geven aan in een onderzoek van Brandpunt + dat zij zich wel eens eenzaam voelen. Één op de drie jongeren geeft aan chronisch eenzaam te zijn. Dit zou onder andere kunnen leiden tot mentale en fysieke klachten zoals slapeloosheid, angst, depressie, verslaving, en zelfs hart- en vaatziekten. Uiteraard legt de coronacrisis hier een schepje bovenop. Maar toch, hoe heeft dit zover kunnen komen in een tijd waar we via sociale media meer verbonden met elkaar zijn dan ooit?

Dit is een vraag die ook speelde bij de universiteit van Pittsburgh in de Verenigde Staten. Zij hebben een onderzoek gedaan naar de relatie tussen sociale media en sociaal isolement. Uit dit onderzoek komtnaar voren dat hoe meer uren je per dag doorbrengt op sociale media, hoe groter de kans is dat je je eenzaam voelt. De universiteit ondervroeg in totaal 1787 jongeren en onderzocht hun surf-gedrag op elf websites. Hieruit blijkt dat als jongeren langer dan twee uur per dag of meer op sociale media zitten, de kans twee keer zo groot is dat zij zich eenzamer voelen dan jongeren die een schermtijd hebben van half uur per dag.

De vraag heerst of dit onderzoek wel representatief is. Het toont namelijk niet aan of jongeren die al eenzaam zijn juist meer social media gebruiken om zich juist minder eenzaam te voelen.

Het is een ingewikkeld vraagstuk waar nog geen enkel onderzoek een helder antwoord op kan geven, vindt Gerine Lodder. Zij is expert op het gebied van eenzaamheid en universitair docent ontwikkelingspsychologie aan Tilburg University. Zij deed ook onderzoek naar de relatie tussen eenzaamheid en sociale media. Lodder stuitte op een andere bevinding. Zij vertelt in een artikel van Vice: ‘We zien bij die onderzoeken naar sociale media dat er enorme groepen mensen meedoen. Als je dan kijkt of er iets uit een statistische test komt, dan zie je dat sociale media een rol speelt in de vereenzaming.  Maar als je vervolgens kijkt hoe groot dat effect is, dan blijkt dat de invloed ervan heel erg meevalt. Bij sociale media zien we dat je, theoretisch gezien, wel vijf uur per dag langer online moet zijn dan je eerst deed, wil het een minimaal effect hebben op je mentale gezondheid’, vertelt Lodder.

Rick Bult, student Journalistiek aan de HU (18), geeft aan zich ook regelmatig eenzaam te voelen. ‘Op sommige dagen heb ik bijna me niemand écht sociaal contact. Door de coronacrisis heb ik veel online lessen, maar zodra die afgelopen zijn zit ik vaak de hele dag alleen thuis. Op sommige dagen zit ik letterlijk de hele dag op Facebook. Soms heb ik zo weinig positieve prikkels dat ik urenlang zinloos op sociale media aan het scrollen ben, kijkend naar memes en grappige filmpjes. Op zo’n moment probeer ik dan wel eens af te spreken met vrienden, maar die moeten dan ook maar net kunnen. Die zijn vaak druk met werk, school of met andere dingen. Door alle hectiek die ik doorga, heb ik op dit moment geen tijd voor een bijbaan.  Aan mijn somberte probeer ik echter wel wat te doen’, zegt Rick. Zo heeft hij met vrienden een discordserver aangemaakt, waar hij zijn ei kwijt kan. ‘Zo’n veilige ruimte helpt enorm en omdat er ook een Amerikaanse vriendin in zit, kan ik soms ook even in de avond -wegens het tijdsverschil- met haar praten over alles wat ons bezig houdt’, aldus Bult.

Student Communicatie en Multimedia Design aan de HU Veerle Rood (21), voelt zich vooral in de avonden eenzaam. ‘In theorie heb ik veel vrienden, maar door coronacrisis is de drempel om met hen af te spreken er erg hoog voor mij. Ik wil me natuurlijk goed aan de coronamaatregelen houden. Als ik afspreek met vrienden ben ik erg veel bezig met opletten of we het wel “juist” doen. “Houdt iedereen genoeg afstand? Is er niet een persoon te veel bij?”, denk ik dan. Het is vermoeiend om daar altijd rekening mee te houden. Verder ben ik ambassadeur van FOMO, (fear of missing out). Als ik een snapchat krijg waarin ik zie dat er mensen uit mijn vriendengroep afspreken zonder mij kan dat veel in mij los maken. Ik kijk dan meteen op de snapchatkaart. Daarop kun je zien waar en met wie je vrienden uithangen. Als ik zie dat er dan afgesproken is zonder mij kan ik de hele avond mezelf hierop stuk denken. “Waarom ben ik dan niet uitgenodigd, vinden ze mij soms niet leuk genoeg?”, gaat er om in mijn gedachtes. Als ik me dan aan de maatregelen hou en de hele avond alleen op de bank zit, sluipt het gevoel van eenzaamheid er langzaam in. Hoe langer de avond duurt, hoe erger het wordt en op een gegeven moment neemt het eenzame gevoel me over. Op zo’n moment zou ik eigenlijk een vriend moeten bellen, maar die zijn dan vaak druk. Wat ik doe om die leegte op te vullen, is enorm veel snapchat vlogs maken waarin ik gewoon onzin praat. 90% verstuur ik dan niet omdat ik mensen hier niet mee lastig wil vallen. Ik moet gewoon ergens mijn ei kwijt en een leegte opvullen.’

Het lijkt erop dat de coronacrisis alleen maar een katalysator is voor het eenzame gevoel dat jongeren hebben. Of social media nu de boosdoener voor die gevoelens per persoon verschillend, denkt Lodder. ‘Een gevoel van eenzaamheid is erg afhankelijk van het individu en de omgeving op dat moment. Als je soms eenzaam bent, dan is dat helemaal niet erg. Eenzaamheid is als een hongergevoel: het is een signaal van ons lichaam dat we iets nodig hebben. Bij honger is dat eten, bij eenzaamheid is dat we weer contact moeten maken. Het is positief dat we dat kunnen voelen. Het gevoel is vervelend, maar het is een beschermingsmechanisme. Maar als je merkt dat het weken- of maandenlang een rotgevoel geeft als je social media gebruikt, dan moet je dat serieus nemen en hulp zoeken’, aldus Lodder.

Rick Bult wil meegeven aan de jongeren die zich nu eenzaam voelen: ‘trek aan de bel als je merkt dat je mentale gezondheid hierdoor achteruitgaat. Praat erover en zoek professionele hulp als je er niet uitkomt. Als je op school zit kun je dit bij je decaan aangeven en hulp krijgen. Daarnaast kun je hierover praten met je huisarts of met de praktijkassistent.’

Over de auteur

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *